شماری از باشنده‌گان غزنی از رفتار برخی گردشگران با بناهای تاریخی این ولایت انتقاد می‌کنند. آنان می‌گویند که شماری از گردشگران هنگام بازدید از مکان‌های تاریخی، با نوشتن یادگاری و رسم نقش‌ونگار روی دیوارها، به ارزش و اصالت تاریخی این آثار آسیب می‌رسانند. به گفته آنان، نبود نظارت کافی و تدابیر موثر از سوی اداره‌های تحت کنترل طالبان برای جلوگیری از این رفتارها، زمینه آسیب‌رسانی به بناهای تاریخی را فراهم کرده است.
این باشنده‌گان در گفت‌وگو با روزنامه ۸صبح تاکید می‌کنند که ریاست اطلاعات و فرهنگ طالبان در غزنی باید با نصب لوحه‌های هشداردهنده، راه‌اندازی برنامه‌های آگاهی‌دهی و اتخاذ تدابیر لازم، از آسیب‌رسانی به بناهای تاریخی این ولایت جلوگیری کند. آنان هم‌چنان از گردشگران می‌خواهند که هنگام بازدید از مکان‌های تاریخی، اصول حفاظت از میراث فرهنگی را رعایت کنند و از نوشتن یادگاری یا رسم نقش‌ونگار روی دیوارهای این بناها بپرهیزند.
سلیم، یکی از باشنده‌گان غزنی، می‌گوید که نوشتن یادگاری و نقاشی روی دیوارهای بناهای تاریخی، به ارزش و زیبایی این آثار آسیب می‌رساند. او می‌افزاید که آسیب‌دیدن این بناها می‌تواند بر جذب گردشگران نیز تاثیر منفی بگذارد. به گفته او، برای جلوگیری از آسیب‌رسانی به این آثار، باید نظارت بر مکان‌های تاریخی افزایش یابد و با افرادی که به این بناها آسیب می‌رسانند، برخورد قانونی صورت بگیرد.
سلیم می‌گوید: «نوشتن یادگاری و خط‌خطی‌کردن دیوارهای بناهای تاریخی، نه‌تنها به زیبایی این آثار آسیب می‌رساند، بلکه ارزش تاریخی و فرهنگی آن‌ها را نیز تحت تاثیر قرار می‌دهد. گردشگران باید بدانند که این مکان‌ها تنها برای بازدید و عکس‌گرفتن نیستند، بلکه بخشی از تاریخ و فرهنگ غزنی به شمار می‌روند. به باور من، آگاهی‌دهی به‌تنهایی کافی نیست؛ بلکه باید بر مکان‌های تاریخی نظارت جدی صورت بگیرد و با افرادی که به این آثار آسیب می‌رسانند، برخورد قانونی شود. اگر امروز از میراث تاریخی خود حفاظت نکنیم، ممکن است نسل‌های آینده فرصت دیدن این آثار را با شکل و اصالت اصلی‌شان از دست بدهند.»
روح‌الله، یکی دیگر از باشنده‌گان غزنی، می‌گوید که نبود تابلوهای هشداردهنده و نظارت کافی در مکان‌های تاریخی، زمینه یادگاری‌نویسی روی دیوارهای این بناها را فراهم کرده است. او تاکید می‌کند که باید برای جلوگیری از این رفتار، تدابیر مشخصی روی دست گرفته شود و بازدیدکننده‌گان از پیامدهای آسیب‌رساندن به آثار تاریخی آگاه ساخته شوند.
روح‌الله می‌گوید: «گردشگرانی که برای بازدید از بناهای تاریخی غزنی می‌آیند، انتظار دارند معماری اصیل و نشانه‌های تاریخی این آثار را ببینند، نه نام‌ها و نوشته‌هایی را که دیگران روی دیوارها باقی گذاشته‌اند. این رفتار نه‌تنها از زیبایی بناها می‌کاهد، بلکه توجه بازدیدکننده‌گان را از ارزش تاریخی آن‌ها منحرف می‌کند. مردم باید بدانند که یادگاری واقعی از یک مکان تاریخی، عکس‌ها و خاطراتی است که با خود می‌برند، نه نوشته‌هایی که روی دیوارهای آن باقی می‌گذارند.»
حامد، یکی از باشنده‌گان غزنی، نیز از یادگاری‌نویسی روی دیوارهای بناهای تاریخی غزنی انتقاد می‌کند و می‌گوید که این رفتار نشان‌دهنده بی‌توجهی برخی بازدیدکننده‌گان به ارزش تاریخی این آثار است. او می‌افزاید که برای جلوگیری از ادامه این رفتار، باید تدابیر مشخصی برای حفاظت از بناهای تاریخی روی دست گرفته شود.
حامد می‌گوید: «از دیدن این صحنه ناراحت می‌شوم که برخی افراد روی آثار تاریخی غزنی خط‌خطی می‌کنند یا یادگاری می‌نویسند. بناهای تاریخی غزنی بخشی از هویت و تاریخ ما هستند و باید برای نسل‌های آینده حفظ شوند، نه این‌که با نوشتن نام و یادگاری روی دیوارهای‌شان به آن‌ها آسیب برسانیم. این بناها ارزش تاریخی زیادی دارند و هرگونه آسیب به آن‌ها می‌تواند از زیبایی و اصالت‌شان بکاهد. اگر این رفتار ادامه پیدا کند، ممکن است نسل‌های آینده نتوانند این آثار را به همان شکلی ببینند که از گذشته برای ما به‌جا مانده‌اند.»
در همین حال، شماری از آگاهان مسایل فرهنگی می‌گویند که نوشتن یادگاری و خط‌خطی‌کردن دیوارهای بناهای تاریخی، به ارزش فرهنگی و اصالت تاریخی این آثار آسیب می‌رساند. آنان تاکید می‌کنند که حفاظت از میراث تاریخی، مسوولیت مشترک نهادهای مسوول و شهروندان است و گردشگران باید هنگام بازدید از مکان‌های تاریخی، از هرگونه رفتاری که به این آثار آسیب می‌رساند، خودداری کنند. به باور آنان، افزایش نظارت، نصب لوحه‌های هشداردهنده و آگاهی‌دهی به گردشگران می‌تواند در جلوگیری از آسیب‌رسانی به این بناها موثر باشد.
کتاب‌خان فیضی، یکی از آگاهان مسایل فرهنگی، می‌گوید که نوشتن یادگاری روی بناهای تاریخی، به اصالت این آثار آسیب می‌رساند و از ارزش آن‌ها می‌کاهد. او می‌افزاید که این مشکل تنها به غزنی محدود نیست و در ولایت‌های دیگر نیز دیده می‌شود.
آقای فیضی می‌گوید: «حدود دو ماه پیش به قندهار سفر داشتیم. در مسیر زابل ـ قندهار، مناری به نام شیخ درانی وجود دارد که مردم روی آن یادگاری نوشته‌اند و به این اثر تاریخی آسیب رسانده‌اند. متاسفانه برخی گردشگران هنگام بازدید از بناهای تاریخی، اصول حفاظت از این آثار را رعایت نمی‌کنند.»
یکی دیگر از آگاهان مسایل فرهنگی که نخواست نامش در گزارش ذکر شود، می‌گوید که یادگاری‌نویسی روی بناهای تاریخی، اقدامی نادرست است و به اصالت و ارزش فرهنگی این آثار آسیب می‌رساند. او می‌افزاید که نهادهای مسوول باید برای جلوگیری از آسیب‌دیدن آثار تاریخی، اقدامات لازم را روی دست بگیرند و زمینه‌ای فراهم کنند تا گردشگران بتوانند خاطرات خود را به شیوه‌ای مناسب ثبت کنند.
شکایت باشنده‌گان غزنی از رفتار برخی گردشگران با بناهای تاریخی در حالی مطرح می‌شود که طالبان نیز در دوره‌های مختلف حاکمیت خود با انتقادهایی درباره برخورد با میراث فرهنگی افغانستان روبه‌رو بوده‌اند. در دوره نخست حاکمیت طالبان، پیکره‌های بزرگ بودا در بامیان در مارچ ۲۰۰۱، به فرمان ملا عمر، رهبر پیشین این گروه، تخریب شدند. هم‌چنان، این گروه در پنج سال گذشته، مجسمه‌های دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه کابل را جمع‌آوری کرده‌اند.
بر بنیاد اطلاعات ارایه‌شده درباره میراث فرهنگی غزنی، نزدیک به ۱۰۰ اثر تاریخی در این ولایت ثبت شده است. باشنده‌گان غزنی می‌گویند که شماری از این آثار به بازسازی و مرمت نیاز دارند. قلعه غزنین، شهر قدیم غزنی، مسجد جامع، بالاحصار، برج‌های تاریخی، قصر شریف‌خان، منار بیگم، تپه سردار و آرامگاه مسعود اول از جمله آثار تاریخی این ولایت‌اند که حفاظت از آن‌ها برای نگه‌داری میراث فرهنگی کشور اهمیت دارد.
