میلیون‌ها تن در افغانستان از گرسنه‌گی شدید رنج می‌برند. نبود زمینه‌های اشتغال‌زایی، تداوم خشک‌سالی، خانه‌نشینی زن‌ها و افزایش بیکاری از عوامل عمده فقر در افغانستان شمرده می‌شود. صدها تن از باشنده‌گان کشور از فقر روزافزون و سردی هوا نگرانی دارند. این باشنده‌گان می‌گویند که اگر پیش از فرارسیدن زمستان توجهی به وضعیت معیشتی آنان نشود، در فصل سرما از بین خواهند رفت. به گفته آنان، بسیاری از مناطق آسیب‌پذیر هم اکنون با مشکلات جدی دست‌وپنجه نرم می‌کنند. این در حالی است که موسسه‌های کمک‌کننده نیز در افغانستان از افزایش فقر و سردی هوا، هشدار داده‌اند. به‌تازه‌گی برنامه جهانی غذایی اعلام کرده است که یک سوم جمعیت افغانستان نمی‌دانند وعده بعدی غذایی‌شان از کجا تامین می‌شود. به گفته این سازمان، هم اکنون دست‌کم ۱۵ میلیون تن در افغانستان با گرسنه‌گی مواجه‌اند. افزون بر این، کمیته بین‌المللی نجات گفته است که افغانستان در فهرست اضطراری در بین سه کشور در معرض خطر بدتر شدن بحران انسانی قرار دارد.
براساس گزارش‌های معتبر جهانی، افغانستان زیر حاکمیت طالبان با بزرگ‌ترین بحران بشری دست به گریبان است. با فرارسیدن زمستان و افزایش روزافزون فقر، میلیون‌ها تن در این کشور از تشدید گرسنه‌گی و سردی هوا ابراز نگرانی کرده‌اند. اکثریت شهروندان افغانستان می‌گویند که خشک‌سالی‌های پیهم، بیکاری زنان و عدم سرمایه‌گذاری در راستای زیربناها و برنامه‌های توسعه‌ای، باعث افزایش نگرانی‌های آنان در زمستان پیش رو شده است.
محمد‌عوض ۳۸ سال سن دارد. او باشنده اصلی ولسوالی قره‌باغ ولایت غزنی است. محمد‌عوض می‌گوید که نان‌آور خانواده‌ای پنج‌نفری است و مخارج زنده‌گی خود را از طریق کار با کراچی دستی تامین می‌کند. او می‌افزاید که از بام تا شام در جاده‌های شهر غزنی چرخ کراچی را می‌چرخاند تا بتواند لقمه‌ای نان بر سر دسترخوان فرزندانش فراهم کند.
این باشنده غزنی از آغاز فصل سرما و سختی روزگار، لب به شکایت می‌گشاید. او می‌گوید که از صبح وقت تا پاسی از شب را در کوچه‌ها و خیابان‌ها به دنبال کار می‌گردد، اما بیشتر وقت‌ها نمی‌تواند نان خشک یک شب را تامین کند. این مرد که مشکلات روزگار و بیکاری دوام‌دار زنده‌گی را برایش دشوار ساخته، تصریح می‌کند: «امروز هوا را می‌بینی که بسیار سرد شده است. از صبح در فکر مواد سوخت هستم که چطور تهیه کنم. نه چوب داریم و نه نان.»
محمد‌نعیم مرد دیگری است که فقر و تنگ‌دستی، ادامه زنده‌گی را برایش سخت ساخته است. او که این روزها در عمق فاجعه و مصیبت به سر می‌برد، از یک طرف از آشفته‌گی و پس‌لرزه‌های زمین‌لرزه در هرات نگرانی دارد و از سوی دیگر تاکید می‌کند که قبل از زلزله نیز وضعیت نامناسب داشته است. او می‌گوید: «قبل از زلزله هم زنده‌گی مشقت‌بار داشتم، اما این مصیبت بی‌سرپناه نیز ساخته است. حیران مانده‌ام که چه کنم. سردی و گرسنه‌گی، دو بلای جان آدم غریب.»
این باشنده هرات که فقر پیش از فاجعه زلزله زمین‌گیرش کرده بود، پس از زلزله ادامه زنده‌گی را برای خود دشوار توصیف می‌کند. می‌گوید: «یک خانه‌گک که سرپناه اولادهایم در گرمی و سردی بود، چپه شده است. حالا هم بی‌سرپناه شده‌ام، هم گرسنه‌تر. روزهای قبل از زلزله یک کار بخورونمیر داخل شهر پیدا می‌شد، اما بعد از زلزله کار هم پیدا نمی‌شود. اگر وضعیت همین رقم دوام کند، همه ما غش می‌کنیم از گرسنه‌گی.»
با این حال، شماری از زنان اعمال ممنوعیت‌های گسترده طالبان علیه زنان را عامل دیگر افزایش فقر در افغانستان می‌دانند. آن‌ها می‌گویند که هزاران زن شاغل در دو سال گذشته بیکاری بوده‌اند و این بر وضعیت بد اقتصادی کشور و خانواده‌ها افزوده است.
زهره (مستعار) یکی از کارمندان شورای ملی پیشین، می‌گوید: «دو سال است در کنج خانه خوابیده‌ایم. در کنار احساس حقارت و درمانده‌گی، داروندار خود را مصرف کرده‌ایم، خورده‌ایم. حال مثل ما هزاران زن دیگر در قطار گرسنه‌گان افزوده شده‌اند. طالب‌ها پارلمان را لغو کرده‌اند و صدها نفر بیکار شده‌اند. حیران مانده‌ایم که چگونه زنده‌گی را به پیش ببریم.»
این شهروندان در حالی از فقر گسترده و افزایش سردی هوا ابراز نگرانی می‌کنند که برنامه جهانی غذا به مناسبت روز جهانی غذا، گفته است که جهان باید ۱۵ میلیون گرسنه افغانستان را به خاطر بیاورد. به گفته این سازمان، آنان نمی‌دانند که وعده بعدی غذایی خود را از کجا تامین کنند و فاجعه زمین‌لرزه هرات بر وخامت بحران انسانی افزوده است.
پیش از این، دفتر هماهنگی کمک‌های بشردوستانه در افغانستان (اوچا)، از کاهش ۱.۳ میلیارد دالری جامعه جهانی برای جلوگیری از تشدید بحران بشری در کشور ابراز نگرانی کرده است. اوچا افزوده که شماری از افراد آسیب‌پذیر در افغانستان در فصل سرما با گرسنه‌گی، بیماری و حتا مرگ روبه‌رویند. این سازمان تاکید کرده که به دلیل پایین آمدن سقف بودجه برای کمک‌های انسانی، از نُه میلیون نیازمند کمک‌های بشردوستانه، سازمان ملل تنها به پنج میلیون تن کمک ارایه خواهد کرد.
همزمان، بانک جهانی در گزارشی گفته است که کاهش کمک‌های جهانی، بر چالش‌های اقتصادی افغانستان افزوده است. به گفته این بانک، تولید ناخالص داخلی افغانستان در نتیجه کاهش کمک‌های بشری، سیر نزولی داشته است.
ملیندا گود، رییس بانک جهانی برای افغانستان گفته است: «اقتصاد افغانستان شکننده است. به‌شدت بر پشتی‌بانی کشورهای خارجی متکی است و سکتور خصوصی آن ضعیف است. برای بهبود، این کشور باید هزینه‌های سرمایه انسانی، خدمات اساسی و تاب‌آوری آب و هوا را در اولویت قرار دهد و به سیاست‌های مضر جنسیتی رسیده‌گی کند.»
این نهادها در حالی از وضعیت فقر در افغانستان ابراز نگرانی کرده‌اند که فدراسیون بین‌المللی صلیب سرخ و جمعیت هلال احمر نیز در گزارشی گفته‌اند که ۲۸.۸ میلیون تن در افغانستان نیاز فوری به کمک غذایی دارند و ۲.۷ میلیون تن دیگر در یک‌قدمی قحطی‌اند.
از سوی دیگر، کمیته بین‌المللی نجات، در گزارشی افغانستان را در فهرست اضطراری در بین سه کشور در معرض خطر بدتر شدن بحرانی انسانی قرار داده است. این نهاد گفته است که فشار و مداخله طالبان در ارایه کمک‌های بشری، باعث تعلیق کمک‌های جهانی شده است. این سازمان همچنان تاکید کرده که در حال حاضر ۲۸ میلیون تن نیاز فوری به حمایت دارند که نسبت به سال قبل ۶۰ درصد افزایش را نشان می‌دهد.
براساس این گزارش کمیته بین‌المللی نجات، در سطح جهانی، افغانستان در میان ۱۷۰ کشور از نظر مشمولیت، عدالت و امنیت، در آخرین رتبه قرار گرفته است. این نهاد همچنان افزوده است که فقر بیش از ۹۰ درصد مردم افغانستان را تحت تاثیر قرار داده و بیش از نیمی از مردم را متکی بر کمک‌های بشری کرده است. این کمیته افزوده است که ۷۵ درصد از مصارف عمومی در افغانستان توسط کمک‌های بین‌المللی تامین می‌شود و شکاف‌های عمده در امور مالی همچنان پابرجاست.
شهروندان افغانستان و نهادهای مددرسان بین‌المللی در حالی از وخامت اوضاع بشری و بحران انسانی در کشور هشدار داده‌اند که به‌تازه‌گی زمین‌لرزه‌‌ای در هرات فاجعه عمیق انسانی خلق کرده است. در ده روز گذشته ولایت هرات به‌طور متواتر شاهد پس‌لرزه‌های شدید بوده که منجر به کشته و زخمی شدن هزاران تن شده است.
کمیساریای عالی ملل متحد در امور پناهنده‌گان، پس از زمین‌لرزه هرات، خواستار ۱۴.۴ میلیون دالر کمک فوری به این زلزله‌زده‌گان شده است. این نهاد افزوده است که صدها هزار تن در این زلزله آسیب دیده‌اند و تا پیش از رسیدن زمستان نیاز به کمک‌های عاجل دارند. این نهاد سازمان ملل متحد گفته است که نیاز‌های فوری برای زلزله‌زده‌گان هرات قبل از فرارسیدن زمستان، شامل سرپناه اضطراری، بخاری، لوازم آشپزخانه، آب پاک، غذا و لباس گرم می‌شود.
