همزمان با گرمتر شدن هوا، شماری از باشندهگان کابل از افزایش بیماریهای فصلی، بهویژه در میان کودکان، ابراز نگرانی میکنند. به گفته آنان، قطع طولانیمدت برق، کمبود آب صحی، آلودهگی هوا و گرد و غبار، در کنار افزایش دمای هوا، سبب تشدید بیماریها شده است. آنان میگویند از زمان گرم شدن هوا، بارها برای درمان کودکانشان به داکتران مختلف مراجعه کردهاند، اما تا کنون نتیجه مطلوب نگرفتهاند. در همین حال، شماری از داکتران هشدار میدهند که با افزایش دمای هوا، احتمال شیوع بیماریهای انتانی و بیماریهای مرتبط با گرما بیشتر میشود. به گفته آنان، کودکان، سالمندان و زنان باردار بهدلیل ضعیفتر بودن سیستم معافیتی بدن، بیش از دیگران در معرض خطر قرار دارند.
آمنه، مادر دو کودک، از افزایش بیماریها در میان فرزندانش همزمان با گرم شدن هوا، ابراز نگرانی میکند. او میگوید: «با گرم شدن هوا، کودکانم دچار تب و بیحال میشوند و سرگیجه دارند. در کابل بهدلیل تراکم جمعیت، کمبود فضای سبز، رعایت نشدن اصول حفظالصحه در برخی مکتبها و خانهها، و همچنان قطع طولانیمدت برق، کودکان ناچارند گرمای شدید را حتا داخل خانه تحمل کنند. افزون بر این، آلودهگی هوا و گرد و غبار، بهویژه در هنگام عصر، نهتنها هوا را سرد نمیکند، بلکه سبب افزایش بیماریها شده است.»
این بانو میافزاید: «نهتنها درآمد خانواده ما بلکه از بیشتر خانوادهها بسیار کم است و بخش عمده معاش ماهانهمان صرف درمان بیماریهای کودکان میشود. این وضعیت مشکلات اقتصادی و روحی زیادی را برای خانوادهها بهوجود آورده است.»
زرمینه، مادر چهار کودک، نیز با گرم شدن هوا از افزایش بیماریها در میان فرزندانش نگران است و از کمبود آب و قطع طولانیمدت برق شکایت دارد. او میگوید: «هوا بسیار گرم شده و برق ساعتهای طولانی قطع است. با کمبود آب هم روبهرو هستیم و نمیتوانم هر روز حداقل کودکانم را یکبار حمام کنم یا از وسایل سردکننده برای جلوگیری از گرمازدهگی و مریض شدنشان استفاده کنم. هنوز یکی از کودکانم خوب نشده، دیگری بیمار میشود.» به گفته او، در این روزها از وقتی که هوا گرم شده، برای درمان فرزندانش بارها به داکتران مختلف مراجعه کرده، اما نتیجه مطلوب نگرفته است.
این بانو میافزاید: «هزینه زیادی برای تداوی مصرف کردهام، اما دواها هم کیفیت لازم را ندارند. کودکانم بیشتر دچار اسهال، دلدرد و بیحالی میشوند. گلودرد هم دارند و بهدلیل گرد و غبار و خاکبادهای روزانه، یکی از فرزندانم که حساسیت شدید دارد، تقریباً هر هفته بیمار میشود. تا پیچکاری نکند، حالش بهتر نمیشود. واقعاً از وضعیت و سلامت فرزندانم بسیار نگران هستم.»
حیدری، یکی از باشندهگان کابل، میگوید با گرمتر شدن هوا و تغییرات آبوهوایی، بیماریهای فصلی افزایش یافته و شمار زیادی از کودکان را مبتلا کرده است. او میافزاید: «بخش زیادی از این بیماریها ناشی از بیتوجهی برخی خانوادهها در روزهای گرم است. بعضی از خانوادهها برای خنک شدن، کودکان را مستقیماً در برابر پکه میخوابانند که این کار میتواند زمینه ابتلا به بیماریهای فصلی را فراهم کند.»
نوراحمد میگوید پدرش سالمند است و با گرم شدن هوا، چندین بار دچار بیهوشی شده و وضعیت جسمی مناسبی ندارد. او میافزاید: «پدرم بهدلیل نداشتن اشتها بهزودی مریض میشود. از طرف دیگر، برق هم ساعتهای طولانی قطع است و نمیتوانیم برای خنک کردن اتاق از وسایل برقی استفاده کنیم. هوا نیز آلوده است و پارکها هم وضعیت مناسبی ندارند؛ هم محیط آلوده است و هم بهدلیل کثافات، جای مناسبی برای نشستن و استراحت سالمندان نیست.»
در همین حال، نجیبالله فیضان، متخصص اطفال، میگوید با گرم شدن هوا در فصل تابستان، بیماریهای گوارشی بهویژه اسهال، از شایعترین بیماریها در میان کودکان است. او میافزاید: «علت اصلی این بیماریها، استفاده از آب آلوده است. در کابل بسیاری از خانوادهها با کمبود آب صحی روبهرو هستند و از آب غیرصحی برای شستن میوه و سبزی نیز استفاده میکنند که میتواند سبب مسمومیت غذایی شود.» به گفته او، در روزهای اخیر موارد ابتلا به کلهچرک (Mumps) نیز در کابل بهگونه چشمگیری افزایش یافته است. این بیماری ویروسی از طریق قطرات تنفسی از فرد مبتلا به دیگران منتقل میشود.
فیضان میگوید: «کودکانی که به این بیماری مبتلا هستند، نباید به مکتب بروند؛ زیرا ویروس بهراحتی در محیط پخش میشود. این بیماری بههاطری گرما زیاد میشود، زیرا که زمینه برای رشد و تکثیر میکروبها بیشتر فراهم میباشد. استفاده از آب آلوده و مصرف غذاهایی که برای مدت طولانی، مانند از شب تا صبح، نگهداری میشوند نیز خطر ابتلا به بیماریهای گوارشی را افزایش میدهد.»
این باشنده کابل تاکید میکند که والدین باید در صورت ابتلای کودک به اسهال، به کمآبی بدن او توجه ویژه داشته باشند و برای پیشگیری از بیماریها، از آب آشامیدنی سالم استفاده کنند، دستهای کودکان را پیش از غذا و پس از استفاده از تشناب با صابون بشویند، میوه و سبزی را بهخوبی ضدعفونی کنند، غذا را تازه مصرف کرده و از نگهداری طولانیمدت آن در روزهای گرم خودداری کنند. همچنان کودکان نباید برای مدت طولانی در معرض آفتاب قرار گیرند.
این متخصص اطفال همچنان میگوید: «در دو سال اخیر، موارد ابتلا به بیماری زردی «زرد» نیز افزایش یافته که یکی از عوامل اصلی آن، استفاده از آب آلوده و کمبود آب صحی است.»
داکتر محمدحنیف هاشمی، متخصص امراض داخله، هشدار میدهد که با افزایش دمای هوا، بیماریهای انتانی بیشتر شیوع پیدا میکنند و کودکان، سالمندان و زنان باردار، بهدلیل ضعیفتر بودن سیستم معافیتی بدن، بیشتر در معرض خطر قرار دارند. او میگوید: «استفاده از آب آلوده و غذای غیرصحی، زمینه را برای گسترش این بیماریها فراهم میکند و میتواند سبب اسهال خونی و غیرخونی، کمآبی بدن، گرمازدهگی و سایر بیماریهای مرتبط با فصل گرما شود.»
هاشمی تاکید میکند: «رعایت اصول حفظالصحه، استفاده از آب آشامیدنی سالم، پرهیز از مصرف غذاهای غیرصحی و غذاهای کنار سرک، کاهش رفتوآمد غیرضروری در ساعات گرم روز و پوشیدن لباسهای نازک و مناسب، از مهمترین راههای پیشگیری از بیماریها در فصل گرما است و میتواند خطر ابتلا به این بیماریها را به میزان ۹۰ درصد کاهش دهد.»
این در حالی است که برنامه اسکان بشر سازمان ملل متحد پیشتر هشدار داده بود که دمای هوا در افغانستان هر سال رو به افزایش است و شهرها در خط مقدم بحران تغییرات اقلیمی قرار دارند. به گفته این نهاد، چهار نفر از هر پنج نفر در شهر کابل در سکونتگاههای غیررسمی زندهگی میکنند؛ وضعیتی که آسیبپذیری شهروندان را در برابر موج گرما و پیامدهای ناشی از تغییرات اقلیمی افزایش داده است.
