شماری از بیماران و برخی از کارمندان صحی در هرات از هزینه‌های بلند درمان، افزایش قیمت دواها و مشکلاتی در روند ارایه خدمات در برخی شفاخانه‌های خصوصی این ولایت شکایت دارند. آنان می‌گویند که برخی خانواده‌ها به‌دلیل هزینه‌های سنگین اتاق، دوا و خدمات درمانی با دشواری‌های جدی روبه‌رو شده‌اند. تعدادی از کارمندان صحی نیز از آنچه نبود شفافیت در ثبت هزینه‌ها، نگرانی درباره کیفیت برخی دواها و ضعف نظارت بر عمل‌کرد شماری از مراکز درمانی می‌خوانند، سخن می‌گویند.
یکی از پرستاران پیشین یک شفاخانه خصوصی در هرات که نخواست نامش در گزارش ذکر شود، می‌گوید تجربه‌هایی که در جریان کارش دیده، او را نسبت به وضعیت ارایه خدمات درمانی دلسرد کرده است.
این پرستار پیشین می‌گوید: «در مدتی که در یکی از شفاخانه‌های خصوصی هرات کار می‌کردم، واقعیت‌هایی را می‌دیدم که باعث شد حتا از شغلم دلسرد شوم. از قیمت بلند اتاق‌ها برای مریضان فقیر گرفته تا استفاده از برخی دواهایی که به باور من کیفیت لازم را نداشتند. گاهی سیروم‌ها و ویال‌ها تغییر رنگ می‌دادند، اما باز هم به ما گفته می‌شد که آن‌ها را به مریض تزریق کنیم. داکتران و نرس‌های ترنر گاهی می‌گفتند که بعضی دواها نیاز نیست برای هر مریض به‌صورت کامل استفاده شود و یک مقدار دوا می‌تواند برای چند مریض کفایت کند. به ما گفته می‌شد دواهای باقی‌مانده مریضان را طوری کنار بگذاریم که خود مریض متوجه نشود. بعداً این دواها به دواخانه مربوط به شفاخانه داده می‌شد تا به نفع خودشان دوباره به فروش برسد. دیدن چنین وضعیت‌هایی برایم بسیار سنگین بود، چون احساس می‌کردم سلامت و اعتماد مریضان در برابر منفعت مالی نادیده گرفته می‌شود.»
از سوی دیگر، یکی از کارمندان بخش مالی یک شفاخانه خصوصی در هرات می‌گوید که در روند ثبت هزینه خدمات درمانی نیز مشکلاتی وجود دارد.
مژده (مستعار)، حسابدار یکی از شفاخانه‌های خصوصی هرات، مدعی است که در برخی موارد میان مبلغ واقعی پرداخت‌شده از سوی بیماران و مبلغ درج‌شده در تکس‌ها تفاوت وجود دارد. به گفته او، در برخی مواقع هنگام بررسی مسوولان صحی طالبان، اسنادی ارایه می‌شود که هزینه خدمات را کمتر نشان می‌دهد.
مژده می‌گوید: «من در یکی از شفاخانه‌های خصوصی هرات به‌عنوان حسابدار کار می‌کنم. در بعضی موارد، مبلغی که از مریض گرفته می‌شود با مبلغی که در تکس درج می‌شود تفاوت دارد. برای مثال، اگر هزینه یک خدمت ۵۰ افغانی باشد، هنگام آمدن مسوولان صحت عامه از ما خواسته می‌شود تکس‌هایی با مبلغ پایین‌تر، مانند ۱۰ یا ۲۰ افغانی، نشان بدهیم تا هزینه خدمات کمتر معلوم شود. هر بار که گفته می‌شود صحت عامه برای بررسی می‌آید، به ما هدایت داده می‌شود همین تکس‌ها را ارائه کنیم تا نشان داده شود که قیمت خدمات مناسب است.» او می‌افزاید: «ما مجبور بودیم این اسناد را نشان بدهیم و نمی‌توانستیم درباره آن صحبت کنیم، چون نگران از دست دادن کار خود بودیم.»
در همین حال، برای شماری از خانواده‌های بیماران، مشکل تنها دریافت خدمات درمانی نیست؛ بلکه تامین هزینه‌های درمان نیز به یک چالش بزرگ تبدیل شده است. برخی خانواده‌ها می‌گویند افزایش قیمت دوا، هزینه‌های بلند اتاق و خدمات شفاخانه‌ها باعث شده است که توان ادامه درمان عزیزان‌شان را از دست بدهند.
عبدالرحمان (مستعار)، پدر یک دختر بیمار، می‌گوید که هزینه‌های درمان فرزندش او را در وضعیتی قرار داد که دیگر توان پرداخت مصارف شفاخانه را نداشت. او می‌گوید: «دخترم چند روز در شفاخانه بستر بود. هر شب برای کرایه اتاق یک هزار افغانی از ما می‌گرفتند و می‌گفتند این مبلغ با تخفیف است، در حالی که قیمت اصلی آن یک هزار و دوصد افغانی بود. هزینه دواها هم بسیار زیاد بود و دیگر توان پرداخت نداشتم. هر لحظه می‌آمدند و پول اتاق و دوا را می‌خواستند. در نهایت مجبور شدم دخترم را در شفاخانه بگذارم و آنجا را ترک کنم تا شاید بتوانم پول پیدا کنم. هیچ پدری نمی‌خواهد فرزند بیمارش را تنها بگذارد، اما فقر و هزینه‌های سنگین درمان مرا به این وضعیت رساند.»
شماری از بیماران و خانواده‌های آنان می‌گویند که در کنار هزینه بلند خدمات درمانی، قیمت دواها نیز فشار بیش‌تری بر آنان وارد کرده است. آنان می‌گویند یک بیماری در بسیاری موارد تنها یک مشکل صحی نیست، بلکه می‌تواند خانواده‌ها را با بحران اقتصادی روبه‌رو کند.
این نگرانی‌ها در حالی مطرح می‌شود که وزارت صحت عامه طالبان از نظارت بر مراکز صحی خصوصی و تلاش برای تنظیم فعالیت این مراکز خبر داده است. با این حال، روایت‌های بیماران و کارمندانی که با ۸صبح گفت‌وگو کرده‌اند، نشان می‌دهد که شماری از شهروندان هنوز از نبود شفافیت در هزینه‌ها، کیفیت خدمات و چگونگی نظارت بر برخی مراکز درمانی ابراز نگرانی دارند.
شماری از آگاهان امور صحی می‌گویند که نظارت از شفاخانه‌های خصوصی نباید تنها به بررسی اسناد و بازدیدهای مقطعی محدود شود؛ بلکه باید نتیجه آن در کاهش هزینه‌های درمان، بهبود کیفیت خدمات و حمایت از بیماران دیده شود. آنان می گویند که اعتماد مردم به نظام صحی زمانی تقویت می‌شود که بیماران اطمینان داشته باشند خدمات درمانی با شفافیت، مسئولیت‌پذیری و معیارهای لازم ارایه می‌شود.
آگاهان صحی تاکید می کنند برای خانواده‌هایی که با درد بیماری عزیزان‌شان وارد شفاخانه می‌شوند، هزینه درمان نباید به نگرانی دیگری در کنار بیماری تبدیل شود. آنان می‌گویند شفاخانه باید جایی برای درمان و امید باشد، نه محلی که ترس از هزینه، کیفیت خدمات و نبود نظارت، رنج بیماران را بیشتر کند.
