شماری از زنان و دختران در کابل از محدودیتها و مشکلاتی که هنگام استفاده از ترانسپورت عمومی با آن روبهرو میشوند، شکایت دارند. آنان میگویند که برخی رانندهگان بهدلیل زنبودن مسافران، از سوارکردن آنان خودداری میکنند و در مواردی نیز زنان را مجبور به پرداخت کرایه دو نفر میکنند.
این زنان در گفتوگو با روزنامه ۸صبح میگویند که محدودیتها بهدلیل جنسیت، تنها به دسترسی آنان به کار، آموزش، تحصیل و آزادیهای فردی محدود نمیشود، بلکه دامنه آن به استفاده از خدمات و امکانات اجتماعی نیز کشیده شده است. به گفته آنان، زنان در زندهگی روزمره ناگزیرند بهدلیل زنبودن، هزینههای بیشتری بپردازند و با محدودیتهای بیشتری روبهرو شوند.
رخسار (مستعار)، از مشکلات زنان در دسترسی به ترانسپورت عمومی در کابل شکایت دارد. او میگوید که زنان در بسیاری موارد برای سوارشدن به موترهای مسافربری، ساعتها در ایستگاهها منتظر میمانند و برخی رانندهگان بهدلیل زنبودن مسافران، از سوارکردن آنان خودداری میکنند. او میافزاید که در چنین شرایطی، زنان گاهی مجبور میشوند برای یک سیت، کرایه دو نفر را بپردازند.
رخسار میگوید: «مشکلات ترانسپورتی برای زنان در شرایط فعلی بسیار زیاد است. زمانی که زنان تنها باشند، متاسفانه بسیاری از رانندهها آنان را سوار موتر نمیکنند. میگویند تا چند خانم دیگر پیدا شود، وقت ضایع میشود؛ بهتر است مردها را سوار کنیم. به همین دلیل، ما ساعتها در ایستگاه منتظر میمانیم تا چند خانم شویم و بعد سوار موتر شویم.» به گفته او، برخی رانندهگان از زنان کرایه دو نفر را میگیرند؛ در حالی که سیت پیشروی موتر تنها برای یک نفر است.
رخسار میافزاید: «در برخی موارد حضور نیروهای امر به معروف و نهی از منکر طالبان در ایستگاهها نیز بر مشکلات زنان میافزاید و شماری از رانندهگان بهدلیل نداشتن محرم، از سوارکردن زنان خودداری میکنند.»
زلیخا (مستعار)، نیز میگوید که یکی از مشکلات جدی زنان در بخش ترانسپورت، پیدا کردن موتر و پرداخت کرایه بیشتر است. او میگوید: «در بسیاری موارد، برخی رانندهگان زنان را سوار نمیکنند و یا از یک زن کرایه دو نفر را میگیرند. برای خودم بارها اتفاق افتاده که راننده از من کرایه دو نفر خواسته است، بهویژه نزدیکهای شام. آنان نمیتوانند چنین تقاضایی را از مردان کنند و این درخواست بیشتر تنها از زنان صورت میگیرد. این وضعیت برای زنانی که هر روز برای کار، آموزش و انجام امور روزمره از ترانسپورت استفاده میکنند، مشکلات زیادی ایجاد میکند.»
این بانو میافزاید: «بهتر است برای حل این مشکل، نظارت بر وسایط ترانسپورتی بیشتر شود و با رانندهگانی که کرایه غیرعادلانه میگیرند یا زنان را بدون دلیل سوار نمیکنند، برخورد قانونی صورت گیرد.»
آیه (مستعار)، میگوید که هنگام بیرونشدن از خانه، بزرگترین دغدغهاش مشکلات ترانسپورتی است. به گفته او، گاهی تا دو ساعت در ایستگاه منتظر موتر میماند. او میگوید: «در ابتدا، موترها زنان را سوار نمیکنند و میگویند باید سه نفر باشید تا در سیت پیشرو بنشینید. اگر سه نفر نباشیم، ما را سوار نمیکنند و اگر در سیت پیشرو بنشینیم، میگویند کرایه دو نفر را بپردازید. من در مسیر رفتوبرگشت، با شش موتر رفتوآمد میکنم. اگر در هر موتر کرایه دو نفر، یعنی ۴۰ افغانی، بپردازم، مجموع کرایه رفتوبرگشتم بیشتر از معاشم میشود.»
آیه میافزاید: «وقتی شام میشود، موترها همه مردان را سوار میکنند و زنان مجبور میشوند کنار سرک منتظر بمانند. شامهنگام، از زنان حتا بیشتر از کرایه دو نفر، یعنی ۵۰ یا ۶۰ افغانی، کرایه میگیرند. زنان بهدلیل جنسیتشان نهتنها از آزادیهای انسانی، کار، آموزش و تحصیل محروم هستند، بلکه از بسیاری خدمات اجتماعی نیز محروم شدهاند. ما هر روز بهدلیل جنسیت خود، به شیوههای مختلف هزینه میپردازیم.»
رویا (مستعار)، میگوید که دختران جوان در کابل هنگام رفتوآمد با مشکلات گوناگونی روبهرو هستند. به گفته او، صبحها پیدا کردن موترهای لاینی برای رفتن به محل کار آسان نیست و گاهی دختران ناچارند مدت زیادی در ایستگاهها منتظر بمانند. این وضعیت هنگام برگشت از کار، بهویژه در ساعات شام، دشوارتر میشود.
این دختر میگوید: «از سوی دیگر، گاهی کرایه موترها افزایش مییابد و رانندهگان گرانی تیل یا گاز را دلیل آن میدانند. در برخی موارد، اگر یک دختر بخواهد در سیت پیشرو بنشیند، از او میخواهند کرایه دو نفر را بپردازد. مشکل تنها به کرایه و پیدا کردن موتر محدود نمیشود. برخی دختران، بهویژه زمانی که تنها رفتوآمد میکنند، ممکن است با حرفها یا برخوردهای نامناسب روبهرو شوند. این وضعیت احساس نگرانی و ناامنی آنان را بیشتر میکند.»
رویا میافزاید: «برای دختری که شام از محل کارش بیرون میشود، رفتوآمد دشوارتر است. با تاریکشدن هوا، موتر کمتر پیدا میشود و گاهی رانندهگان بدون توجه به زنانی که منتظر موتر هستند، مسافران مرد را سوار میکنند. در نتیجه، رفتوآمد روزانه برای بسیاری از دختران به نگرانی همیشهگی تبدیل شده و میتواند آزادی آنان برای رفتوآمد و حضور در محیط کار را محدود کند.»
این در حالی است که شماری از رانندهگان موترهای تکسی شهری در کابل چندی پیش از افزایش مالیهها و هزینههای تحمیلشده بر وسایطشان شکایت کرده بوند. آنان در گفتوگو با روزنامه ۸صبح گفته بودند که در کنار تمدید اسناد موتر، هر سه ماه نیز ناگزیر به پرداخت مبالغی به نهادهای مختلف هستند. به گفته آنان، این هزینهها در حالی از رانندهگان اخذ میشود که میزان کار و درآمد نسبت به گذشته کاهش یافته و بهای مواد سوخت و هزینههای ترمیم وسایط نیز پیوسته در حال افزایش است.
