تصفیه ایدئولوژیک در دانشگاه کابل؛ ملاهای طالبان ۹۶ کتاب درسی را حذف کردند

کمیته نهایی علمای طالبان برای تهیه نصاب دانشگاه کابل ۹۶ عنوان کتاب و جزوه درسی را از برنامه آموزشی دانشکده‌های مختلف دانشگاه کابل حذف کرده است. نسخه‌ای از این فهرست که در اختیار روزنامه ۸صبح قرار گرفته، نشان می‌دهد که این حذف گسترده عمدتاً دانشکده‌های علوم انسانی، به‌ویژه علوم اجتماعی، حقوق و علوم سیاسی و هنرهای زیبا را هدف قرار داده است. مضامینی با محتوای فلسفه و نظریه‌های غربی، علوم اجتماعی مدرن، تحلیل‌های سیاسی و رسانه‌ای، نقد اجتماعی، منابع سینمایی و هنری، کتاب‌های انگلیسی و منابع دانشگاهی خارجی از نصاب کنار گذاشته شده‌اند. همزمان، طالبان ۱۹۴ عنوان کتاب را مشروط به اصلاح و بازنگری مورد تایید قرار داده و ۹۸۱ عنوان جزوه و کتاب دیگر را نیز اجازه تدریس داده‌اند.

براساس فهرست رد مضامین درسی از سوی کمیته علمای طالبان که در اختیار روزنامه ۸صبح قرار گرفته، دیده می‌شود که بیش‌ترین حذف‌ها مربوط به دانشکده‌های علوم اجتماعی، فلسفه، جامعه‌شناسی، تاریخ، سینما، حقوق و اداره عامه است. این کتاب‌ها بدون ذکر دلیل مشخص از نصاب کنار گذاشته شده‌اند، اما منابع می‌گویند طالبان این کتاب‌ها را در تضاد با ارزش‌های اسلامی، مبتنی بر برداشت این گروه از شریعت، دانسته و حذف کرده‌اند.

منابع در دانشگاه کابل می‌گویند که این آمار تنها مربوط به دانشگاه کابل است و در سراسر دانشگاه‌های کشور، تعداد کتاب‌ها و جزوه‌های حذف‌شده چندین برابر است. یک منبع معتبر می‌گوید: «آمار واقعی چندین برابر این است. تصور کنید از ۳۴ دانشگاه سراسر کشور، چه تعداد کتاب توسط این کمیته طالبان رد شده است. این تنها مربوط به دانشگاه کابل است.»

این کمیته شامل ۴۰ ملای طالب است که تمام مضامین دانشگاه‌ها را براساس دیدگاه این گروه بازنگری کرده و صدها جزوه و اثر درسی را از نصاب تحصیلی حذف کرده‌اند.

فهرستی که در اختیار روزنامه ۸صبح قرار گرفته، ۱۲ عنوان کتاب یا جزوه درسی از دانشکده علوم اجتماعی، هفت عنوان از دانشکده ژورنالیزم و ارتباطات، ۱۰ عنوان از دانشکده  هنرهای زیبا، ۱۵ عنوان از دانشکده حقوق و علوم سیاسی، ۱۱ عنوان از دانشکده  اقتصاد، مدیریت و بانکداری، نُه عنوان از دانشکده اداره و پالیسی عامه، ۱۳ عنوان از دانشکده زبان و ادبیات، هفت عنوان از دانشکده شرعیات، چهار عنوان از دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی و سه عنوان از دانشکده زمین‌شناسی و جغرافیا و چند مضمون از دیگر رشته‌ها از سوی کمیته علمای طالبان حذف شده‌اند.

حذف  مضامین از دانشکده علوم اجتماعی

این فهرست نشان می‌دهد که آثاری چون فلسفه عصر جدید، جامعه‌شناسی سیاسی، مفاهیم فلسفی، تاریخ خاورمیانه، جامعه‌شناسی صنعتی و چندین عنوان کتاب دیگر از فهرست درسی دانشکده علوم اجتماعی حذف شده‌اند. استادان دانشگاه‌ها می‌گویند این حذف‌ها ادامه دارد و ماهیت درسی و فلسفه وجودی این دانشکده را زیر پرسش برده و آن را در خطر حذف کامل از فهرست دانشکده‌های دانشگاه کابل قرار داده است.

فهرست کتاب‌های حذف شده از علوم اجتماعی

حذف مضامین درسی ارتباطات و ژورنالیزم

این کمیته طالبان مضامین چون ارتباطات توسعه در کشورهای در حال توسعه، ارتباط مفهوم فردی و همگانی و برخی از جزوه‌های درسی دیگری را از دانشکده خبرنگاری دانشگاه کابل حذف کرده‌اند.

لست کتاب‌ها و جزوه‌های درسی که از دانشکده هنرهای زیبا حدف شده است

حذف مضامین حقوق و علوم سیاسی

حذف مضامین رشته اقتصاد و مدیریت

حذف مضامین درسی اداره و پالیسی عامه

زبان و ادبیات

فولکلور و فولکلوری ابیات، ادبیات عرفانی، افغانستان په اوستاکی، تاریخ زبان‌شناسی، الأدب العربی المعاصر، خوشحال پېژندنه، د نړۍ ادبیات، نړیوال ادیب شهکارونه، د پښتو ادبیاتو معاصر تاریخ و زبان‌شناسی شناختی از جمله مضامینی هستند که در دانشکده ادبیات در بخش‌های فارسی، پشتو و عربی حذف شده‌اند.

حذف مضامین شرعیات و علوم اسلامی

علوم تربیتی و روان‌شناسی

تعلیم و تربیت شهروندی، مشاوره خانواده و تیوری‌های برنامه‌ریزی آموزشی از رشته‌های مختلف علوم تربیتی و روان‌شناسی از سوی کمیته علمای طالبان حذف شده‌اند.

زمین‌شناسی و جغرافیا

کمیته علمای طالبان در ادامه حذف کتاب‌ها و جزوه‌های درسی دانشکده‌های دانشگاه کابل، جغرافیای حیاتی، جغرافیای تاریخی کشورهای اسلامی و Disaster Risk Management را از فهرست مضامین درسی دانشکده زمین‌شناسی حذف کرده است.

دروس انگلیسی و منابع غربی؛ بخش قابل توجه حذف‌شده‌ها

در میان موارد ردشده، چندین منبع انگلیسی از جمله Research Design نوشته  جان کرسول، Financial Markets and Institutions، Corporate Finance  و Interpersonal Conflict در رشته‌های اقتصاد و ارتباطات حذف شده‌اند.

همچنین ۱۹۴ عنوان کتاب و مواد درسی از سوی کمیته علمای گروه طالبان برای ادامه تدریس تایید شده است، با این شرط که تغییرات مورد نظر این گروه در آن‌ها اعمال شود. این فهرست شامل موضوعات گسترده‌ از جمله تاریخ افغانستان و جهان، جامعه‌شناسی، ادبیات، فلسفه، روان‌شناسی، علوم تربیتی، مدیریت، روابط بین‌الملل، علوم سیاسی، اقتصاد، جغرافیا، زیست‌شناسی، کشاورزی، دام‌پروری، علوم پزشکی و داروسازی، مهندسی، و هنر و رسانه است. براساس دستور طالبان تمام این کتاب‌ها و جزوه‌های درسی باید مطابق مقررات تعیین شده طالبان نهایی ساخته شوند و سپس اجازه تدریس آن‌ها در دانشگاه کابل داده خواهد شد.

براساس سندی دیگر که در اختیار ۸صبح قرار گرفته، کمیته علمای طالبان در دانشگاه کابل ۹۸۱ عنوان کتاب، لکچرنوت و مواد درسی برای رشته‌ها و مقاطع مختلف تحصیلی تایید کرده است. این مواد آموزشی شامل دوره‌های لیسانس، ماستری و دکترا در رشته‌های مختلف دانشگاه کابل می‌باشد.

یافته‌های یک گزارش دیگر روزنامه ۸صبح نشان می‌دهد که وزارت تحصیلات عالی طالبان با تشکیل کمیته‌ای حدود ۵۵ نفره، متشکل از ۳۰ ملا و شیخ این گروه، ۲۰ استاد دانشگاه و پنج نماینده از خود وزارت، روند بررسی و بازنگری نصاب تحصیلات عالی کشور را با هدف «اسلامی‌سازی» آغاز کرده است. بر اساس این گزارش، این کمیته تمامی کتاب‌هایی را که از نظر طالبان با عقاید و افکار این گروه، مذهب حنفی، سیاست‌ها و مقررات‌شان در تضاد باشد یا محتوای علمی آن‌ها نامناسب تشخیص داده شود، از ساختار نصاب درسی دانشگاه‌ها حذف می‌کند.

این در حالی است که یافته‌های یک گزارش دیگر روزنامه ۸صبح نشان می‌دهد که وزارت تحصیلات عالی طالبان با تشکیل کمیته‌ای حدود ۵۵‌ عضوی متشکل از ۳۰ تن از ملاها و شیخ‌های این گروه، ۲۰ استاد دانشگاه و پنج نماینده از خود وزارت، روند بررسی و بازنگری نصاب تحصیلات عالی کشور را با هدف «اسلامی‌سازی» آن آغاز کرده بود. یافته‌های گزارش روزنامه ۸صبح نشان می‌دهد که این کمیته تمامی کتاب‌هایی را که از دید طالبان با عقاید و افکار این گروه، مذهب حنفی، سیاست‌ها و مقررات‌شان در تضاد باشد یا محتوای علمی آن‌ها را نامناسب تشخیص دهند، از ساختار نصاب درسی دانشگاه‌ها حذف می‌کند.