حکومت افغانستان به تازهگی بنیادی را جهت رشد و نهادینهسازی ادبیات کودک ایجاد کرده است. شماری از وزارتخانهها و نهادهایی که در زمینه ادبیات کودک در افغانستان کار میکنند در این بنیاد عضو هستند.
صابر مومند، سخنگوی وزارت اطلاعات و فرهنگ در صحبت با روزنامه ۸صبح گفت که بنیاد ملی ادبیات کودک از یکسال به اینسو ایجاد شده است. این بنیاد ۳۴ عنوان کتاب را در کابل و ولایت به نشر رسانیده که در کتابخانههای عامه افغانستان و مراکز فرهنگی و تعلیمی منتشر شده است. آقای مومند افزود که از هر عنوان کتاب به تعداد ۱۰۰۰ تیراژ به چاپ رسیده است. هدف از ایجاد این بنیاد پدید آوردن اثرهای علمی و ادبی برای کودکان و همچنان ترویج و گسترش فرهنگ کتابخوانی خوانده شده است.
در همین حال مسوولان در وزارت معارف کشور میگویند که دورهی تعلیمات قبل از مکتب شامل برنامه این وزارت نمیشود و آنان در تلاشاند که این دوره را شامل معارف سازند. نوریه نزهت، سخنگوی وزارت معارف به ۸صبح گفت که این وزارت تاکنون در زمینه ادبیات کودک اثری را چاپ نکرده است و اما شماری از نهادهایی که در زمینه ادبیات کودک فعالیت دارند، کتابهای ویژه کودکان را در مشورت با این وزارت چاپ کرده و به نشر رسانیدهاند. او همچنان ابراز داشت که اداره انکشاف بینالمللی امریکا یا USAID مصارف چاپ کتابهای معارف افغانستان را میپردازد و این وزارت بودجه کافی جهت چاپ کتاب برای کودکان ندارد.
نهادهایی که در عرصه ادبیات کودک برای کودکان افغان فعالیت دارند میگویند که در حوزهی ادبیات کودک در افغانستان کوتاهی صورت گرفته است. به باور آنان شخصیت کودکان در دوران کودکی شکل میگیرد که تولید اثرهای علمی ویژهی کودکان، ارزشها، تقویت روحیه همدیگرپذیری و ترویج فرهنگ صلح را آموزش میدهد.
حضرت وهریز، سردبیر گروه گهواره در گفتوگو با روزنامه ۸صبح ابراز داشت که تولید کتابهای با محتوا برای کودکان ارزشهای عام بشری را در آنها پرورش میدهد. این گروه تا کنون ۶۶ عنوان کتاب، که ۶۱ عنوان آن به نثر و پنج عنوان آن به صورت شعر میباشد را به سه زبان فارسی، پشتو و اوزبیکی در وبسایتش به نشر رسانده است. کتابهایی را که این گروه به نشر رسانیده است، بیشترین آنان ترجمه اثرهای نویسندهگان خارجی استند. آنان هدف از این کار را ایجاد خاطرات مشترک میان آنعده کودکانی که در خارج و داخل افغانستان زندهگی میکنند، میدانند. به باور آنان دسترسی به این اثرها بستر تفاهم میان این کودکان را میسر میسازد. او بیان کرد که گهواره در بهار سال جاری کارزاری را به نام هر کودک یک کتاب به راه انداخت که در نتیجه آن در حدود ۱۸ هزار دالر امریکایی جمعآوری کرد. وی افزود که با این مبلغ، آنان هزینه چاپ ۳۵ هزار جلد کتاب ویژه کودکان را پرداختهاند. فرهنگ ترویج صلح، برابری جنسیتی و احترام متقابل، علاقه به دانش، دوست داشتن طبیعت و جامعه از جمله مواردی است که این گروه بر آن تاکید دارد.
در همین حال شماری از نویسندهگان حوزه ادبی کودکان میگویند که خریداران کتابهای کودک در افغانستان اندک است و باید در این زمینه توجه جدی صورت گیرد.
سهراب عمر، نویسنده کتابهای ویژه کودک و مسوول یکی از انتشارات خصوصی در کابل است. او به روزنامه ۸صبح بیان داشت که در دو دههی اخیر، ادبیات کودک در افغانستان کمرونق بوده است. او نزدیک به ۱۰ سال است که در حوزه ادبیات کودک فعالیت دارد و در این مدت بیش از ۶۰ عنوان کتاب را به نشر رسانیده است. او تصریح کرد که کتابهای منتشر شده حاوی مطالب ادبی، فرهنگی و تاریخی افغانستان است. وی ابراز داشت که معارف کشور پاسخگوی نیازمندی کودکان نیست و باید کتابهای تقویتی برای کودکان در کنار کتابهای درسی به چاپ برسد.
از سوی دیگر، از دید روانشناسی تولید و گسترش اثرهای علمی در زمینه ادبیات کودک کمک میکند که خزانه لغات کودکان افزایش یابد. همچنان چاپ و استفاده از این کتابها در جامعه، بستر رشد شناختی، مهارت تفکر و رشد کلامی کودک را نیز بهبود میبخشد. روحالله رضوانی، روانشناس با اشاره به این موضوع نیز به ۸صبح گفت که نبود کتاب در زمینهی ادبیات کودک یکی از عوامل عدم رشد شناختی و رشد کلامی کودکان در افغانستان است. او همچنین نقش خانوادهها را در این زمینه موثر میخواند. به نقل از این روانشناس پدران و مادران کتابخوان، فرزندان کتابخوان تربیت میکنند. به باور آقای رضوانی، نهادها و کسانی که در زمینه ادبیات کودک فعالیت دارند باید مورد حمایت قرار بگیرند.
بحث ادبیات کودک در افغانستان از کمتر مواردی است که به آن پرداخته شده است. جنگ و خشونت، بیشتر از هر کشوری، از کودکان افغان قربانی میگیرد. همچنان کودکان افغان همواره با پدیدههای محرومیت از حقوقشان، تحمیل کار شاق، تحقیر و در مواردی تجاوز روبهرو بودهاند.






