دو انفجار مرگباری که در شهر کرمان ایران رخ داد، طالبان ناخواسته از آن متاثر می‌شوند؛ چون ادعا می‌شود شاخه خراسان داعش که در افغانستان زیر سلطه طالبان حضور و فعالیت دارد، عامل و فاعل انفجارهاست. با برگشت مجدد طالبان به قدرت این سومین بار است که داعش در خاک ایران حمله تروریستی انجام می‌دهد: یک نوبت در کرمان و دو نوبت در زیارت‌گاه شاه‌چراغ شیراز. طالبان اگرچه به انفجارهای کرمان واکنش نشان دادند، ولی به ذایقه مقام‌های جمهوری اسلامی زیاد خوش نیفتاد؛ چون حمله را «تروریستی» نخواندند. با آن‌هم شماری از روزنامه‌های چاپ ایران واکنش طالبان را با شوروشعف تمام انعکاس داده و از به اصطلاح دشمنی این گروه با داعش نیز یاد کردند.
حسن کاظمی قمی، سفیر ایران در کابل، روز یک‌شنبه، ۱۷ جدی، با مولوی عبدالکبیر، معاون سیاسی رییس‌الوزرای طالبان، دیدار کرد؛ دیداری که خلاف انتظارها چون گذشته متعارف و عاری از بدگمانی بود. در این دیدار از داعش به‌مثابه «دشمن مشترک» یاد شده که هدفش بی‌ثبات‌سازی منطقه است. در عین حال اذعان صورت گرفته که هدف طالبان تحکیم ثبات در منطقه است.
انفجار موتر مسافربری شهری در منطقه شیعه‌نشین دشت برچی کابل به تعقیب انفجارهای کرمان نیز معنادار به نظر می‌خورد؛ چون مسوولیت هر دو را داعش بر عهده گرفته است. همین‌طور جمهوری اسلامی که ظاهراً خود را مدافع حقوق شیعیان در جهان اسلام می‌داند، شاید از کنار کشتار آنان توسط داعش در افغانستان نتواند به‌ساده‌گی عبور کند. به‌فرض که چنین نباشد، نفس حضور داعش در سایه امارت طالبان نیز برای تهران مایه نگرانی است.
حملات داعش خراسان در کرمان ایران و غرب کابل باعث خلق این پرسش شده است که موضع جمهوری اسلامی نسبت به طالبان تعدیل می‌شود یا خیر؟
پاسخ به این سوال نه است، آن‌هم به دلایل ذیل:
1- جمهوری اسلامی به دست‌داشتن داعش در انفجارهای کرمان حداقل به ظاهر مشکوک است، ولی در نهان ممکن است به اطلاعاتی دست یافته باشد که شک آن را به یقین تبدیل کرده باشد. ایران در بازه زمانی حاضر به این دلیل به داعش زیاد ظنین نیست که با اسراییل و امریکا در غزه، سوریه، لبنان، یمن، عراق، دریای سرخ و… در درگیری غیرمستقیم به‌سر می‌برد. البته اگر وضع جاری در خاور میانه ملتهب نمی‌بود، ذهن کارگزاران جمهوری اسلامی شاید معطوف به داعش می‌شد. همچنان ابراز نظر پیهم مقام‌های امریکایی پیرامون انفجارهای کرمان از شدت شک تهران به داعش تا جایی کاسته است. پس از وقوع انفجارها متیو میلر، سخنگوی وزارت خارجه امریکا، اظهار داشت که واشنگتن و تل‌آویو در حادثه کرمان دخالت ندارند و این کار داعش است. به تعقیب آن، خبرگزاری رویترز به نقل از دو منبع امریکایی گزارش داد که انفجارهای کرمان از سوی شاخه خراسان داعش انجام شده است؛ ادعایی که اگر درستی آن قطعی شود، پای طالبان نیز ناخواسته به میدان می‌آید. رویترز به نقل از دو منبع امریکایی نوشته است که اطلاعات مبنی بر انجام حمله از سوی داعش «صریح و غیرقابل انکار» است.
جمهوری اسلامی که امریکا را دشمن خود می‌داند، روشن است که در پذیرش اطلاعات دستگاه استخباراتی آن در خصوص حمله‌ای که جان بیش از صد ایرانی را گرفته است، احتیاط به خرج می‌دهد. تهران گمان می‌کند که واشنگتن برای آن که نقش پای خود و اسراییل را از میدان پاک کند، دست به جمع‌آوری اطلاعات گویا کذب می‌زند. پس وقتی که ایران در نسبت‌دادن انفجارهای کرمان به داعش مردد باشد، بدیهی است که همچنان در کنار طالبان می‌ماند.
2- جدا از مورد فوق، جمهوری اسلامی از حیث دیگر نیز اطلاعات مقام‌های امریکایی را اغواکننده ارزیابی می‌کند و آن درگیرکردن تهران با کابل است. اسراییل در جنگ غزه گیر کرده است. همین‌طور امریکا نیز. جلوگیری از فراگیرشدن جنگ ظاهراً تبدیل به مسوولیت برای واشنگتن شده است. حشد‌الشعبی، کتائب حزب‌الله و حوثی‌ها که ادعا می‌شود از سوی جمهوری اسلامی حمایت می‌شوند، علیه امریکا در منطقه به عملیات ایذایی دست می‌زنند؛ عملیاتی که در چند نوبت واکنش آن کشور را در پی داشته است. مقام‌های تهران گمان می‌کنند که واشنگتن در پی آن است تا تمرکز ایران را از جنگ غزه منحرف کند و نسبت‌دادن انفجارهای کرمان به داعش ساده‌ترین راه است؛ چون ضمن خلق مسوولیت جدید برای آن کشور رابطه‌اش با طالبان نیز شاید در معرض تعدیل قرار گیرد.
جمهوری اسلامی به امریکا عمیقاً بدبین است؛ بدبین به این که رقیبان خود را در هر جایی می‌خواهد به بند بکشد. برای نمونه، ادعا می‌شود که روسیه با تحریک امریکا در دام جنگ اوکراین افتاده است. چین نیز ممکن است بر سر معضل تایوان به همین سرنوشت گرفتار شود. ایران گمان می‌کند که امریکا در پی تبدیل افغانستان زیر سلطه طالبان به اوکراین دیگر برای آن است. ازاین‌رو، زیاد احتیاط به خرج می‌دهد تا به اطلاعات درز کرده از آدرس‌های امریکایی زود تن ندهد. تهران اگر بپذیرد که عامل انفجارهای کرمان کار داعش بوده است، بازهم آن را به امریکا و اسراییل نسبت می‌دهد؛ چون داعش را ساخته دست واشنگتن می‌داند و این البته ادعای جالبی است. برای نمونه، خبرگزاری تسنیم که گفته می‌شود وابسته به حکومت ایران است، در صحت بیانیه داعش تردید کرده و آن را ساخته دست نهادهای اطلاعاتی اسراییل خوانده است.
چرا جمهوری اسلامی می‌خواهد بگوید که داعش به اشاره امریکا و اسراییل حمله تروریستی در کرمان را انجام داده است؟
تهران شاید به‌خاطری که بتواند خصومتش با واشنگتن و تل‌آویو را توجیه کند، آن دو کشور را متهم به خلق داعش و حمایت از آن می‌کند. یا هم اگر قرار بر انتقام‌گیری باشد، باید این دو کشور را هدف قرار دهد، نه داعش را که آدرس مشخص ندارد.
3- جمهوری اسلامی هنوز به این شعار که گویا گروه طالبان دشمن داعش است، پابندی دارد. برای نمونه، چندی قبل حسین امیر عبداللهیان، وزیر خارجه ایران، اظهار داشت که طالبان داعش نیستند، بل علیه این گروه می‌جنگند. در دیدار مولوی کبیر و کاظمی قمی نیز از داعش به‌حیث دشمن مشترک یاد شده است. سفارت ایران در کابل نیز خبر داد که قمی به طالبان اطمینان داده است که از جنگ در افغانستان حمایت نمی‌کنند: «ایران از اقدام نظامی علیه تمامیت ارضی افغانستان توسط هیچ گروهی حمایت نخواهد کرد.» ولی همزمان با آن، باقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی ایران، در دیداری که با رستم امام‌علی، رییس مجلس تاجیکستان، داشته است، ریشه وقوع انفجارهای کرمان را نتیجه فعالیت داعش در افغانستان خوانده است؛ اظهاراتی که با گفته‌های خوش‌بینانه قمی ظاهراً تفاوت دارد.
جمهوری اسلامی اگر دریابد که انفجارهای کرمان کار داعش خراسان بوده است، بازهم از طالبان روی برنمی‌گرداند؛ چون به دشمنی این گروه با داعش زیاده از حد دل خوش کرده است. تلاش ایران این است که به کمک طالبان خطر داعش را مهار کند، نه این که برای خود دشمن جدید خلق کند، مگر این که تهدید داعش همچنان ادامه پیدا کند و تهران به نتیجه‌ای دست یابد که دلالت بر بی‌پروایی حاکمان فعلی کابل کند.
طالبان نیز به اظهارات منابع امریکایی واکنش نشان داده‌اند. رسانه «المرصاد» که گفته می‌شود وابسته به طالبان است، اظهارات منابع امریکایی را مبنی بر حضور شاخه داعش خراسان در افغانستان رد کرده و گفته است که این گروه در کشورهای منطقه حضور دارد: «سازمان‌های استخباراتی غربی با انتشار این گونه شایعات و اطلاعات نادرست محل واقعی شاخه خراسان داعش را مخفی می‌کنند.» این رسانه وابسته به طالبان همچنان نوشته است: «حملات اخیر در کرمان از سوی سازمان‌های بزرگ استخباراتی ضد حکومت ایران و از سوی برخی شبکه‌های داخلی این کشور طراحی شده است.» جالب این است که رسانه وابسته به طالبان در نقش حامی داعش ظاهر شده و گفته که این گروه حمله کرمان را انجام نداده است. در حالی که اصولاً خلاف آن را باید می‌گفت. این نیز به این دلیل است که پای طالبان ناخواسته به میان می‌آید و شعار همیشه‌گی‌شان مبنی بر سرکوب کامل داعش چون شعارهایشان در سایر زمینه‌ها باد هوا می‌شود.
خلاصه کلام این که رابطه جمهوری اسلامی در سایر زمینه‌ها (ایجاد دولت فراگیر، حقابه، مهاجران و…) با طالبان ممکن است متحول شود، ولی در زمینه آنچه مبارزه علیه داعش خوانده می‌شود به این زودی‌ها نه؛ چون هنوز باور دارد که نسبت میان طالب و داعش دشمنی است نه چیز دیگر.
