شماری از باشندهگان اسماعیلیهمذهب ولایت بدخشان از تشدید فشارها بر زندهگیشان از سوی طالبان در این ولایت شکایت دارند. آنان میگویند که علاوه بر افزایش سرکوب مذهبی علیه اسماعیلیهها، پیروان این مذهب در شهر فیضآباد، مرکز بدخشان، بهگونه سیستماتیک هدف حملات قرار میگیرند. در تازهترین رویداد، دو تن از اسماعیلیهها در شهر فیضآباد هدف تیراندازی افراد مسلح ناشناس قرار گرفته و بهشدت زخمی شدهاند. همچنین طالبان در این ولایت برای تغییر مذهب اسماعیلیهها پاداش تعیین کرده و در یک سند رسمی از پیروان این مذهب خواستهاند که در صورت ترک مذهبشان، از سوی این گروه مورد تشویق و پاداش قرار خواهند گرفت.
باشندهگان اسماعیلیهمذهب ولایت بدخشان از تشدید فشارها بر پیروان این مذهب از سوی طالبان در این ولایت بهشدت ابراز نگرانی میکنند. آنان میگویند که طالبان اعلام کردهاند قصد دارند جماعتخانههای آنان را به مسجد تبدیل کنند. به گفته باشندهگان اسماعیلیهمذهب، طالبان ادعا میکنند که شماری از مکانهایی که در زمان «مجاهدین» بهعنوان مسجد استفاده میشد، بعدها به جماعتخانه تبدیل شده است و این گروه اکنون میخواهد آن مکانها را دوباره به مسجد تبدیل کند؛ در حالی که زمین و تمامی هزینههای ساخت و نگهداری این جماعتخانهها از سوی مردم اسماعیلیه و با منابع شخصی آنان تأمین شده است.
یکی از پیروان اسماعیلیه بدخشان میگوید: «طالبان میخواهند جماعتخانههای اسماعیلیان در ولسوالیهای زیباک، اشکاشم، واخان و شغنان را به مسجد تبدیل کنند و از پیروان این مذهب خواستهاند به مسجد بروند و مذهب خود را تغییر دهند. تا کنون جماعتخانه زیباک بسته شده است.»
این پیرو اسماعیلیه میافزاید: «کودکان اسماعیلی در مکتبها و مسجدها تشویق میشوند تا مذهب خود را تغییر دهند. همچنین برخی از دکانداران اسماعیلی که برای ادای نماز به مسجد ولسوالی میروند، با رفتارهای تبعیضآمیز روبهرو میشوند؛ بهگونهای که ملا وهیبالله، امام مسجد اشکاشم، در خطبههای نماز جمعه دو ماه قبل از اسماعیلیان خواسته بود صف نماز را ترک کنند.»
این در حالی است که براساس یک نامه رسمی طالبان، این گروه در بدخشان اعلام کرده است اسماعیلیانی که به مذهب سنی گرایش پیدا میکنند، تحت پوشش امنیتی قرار گرفته و از امتیازات مالی نیز برخوردار خواهند شد. در این نامه آمده است که جوانانی که به مذهب اهل تسنن روی میآورند، در وظایف دولتی استخدام خواهند شد. همچنین در این مکتوب تأکید شده است که جوانان که به مذهب اهل تسنن گرایش پیدا میکنند، در مدرسهها خارج از مناطق اسماعیلیه جذب شده و مورد توجه ویژه قرار گیرند.
براساس این مکتوب، برای مکتبها و مدرسههای مناطق اسماعیلینشین، استخدام استادان «داعی و باتجربه» با در نظر گرفتن معاش پیشنهاد شده است. طالبان همچنین در این سند افزودهاند که شاگردانی که به مدرسههای دینی این گروه معرفی میشوند، مشمول امتیازات مالی خواهند شد.
در ادامه سرکوب و ترورهای هدفمند علیه اسماعیلیهها در بدخشان، دو جوان از پیروان مذهب اسماعیلیه در شهر فیضآباد، مرکز ولایت بدخشان، هدف تیراندازی قرار گرفته و زخمی شدند. این رویداد شام پنجشنبه، ۲ دلو، در منطقه دشتقرغ رخ داده است؛ زمانی که قربانیان در حال بستن دکان خود بودند. به گفته منابع، زخمیان سلامتشاه حسن و شاهنظر نام دارند و هر دو از باشندهگان ولسوالی شغنان بدخشان هستند. منابع صحی در شفاخانه ولایتی بدخشان میگویند این دو جوان در وضعیت وخیم به مرکز درمانی منتقل شده و تحت مراقبت قرار دارند.
این در حالی است که پیشتر دفتر هیأت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما) گزارش داده بود که طالبان در سه ماه اول سال جاری میلادی بیش از ۵۰ تن از پیروان مذهب اسماعیلیه را به گرویدن به تسنن وادار کردهاند. براساس این گزارش، ماموران طالبان افرادی را که از تغییر مذهب امتناع کردند، مورد لتوکوب، اجبار و تهدید به مرگ قرار دادهاند.
براساس این گزارش، مقامهای محلی طالبان، از جمله ریاست امر به معروف این گروه، حداقل ۵۰ مرد از اعضای جامعه اسماعیلیه را شبانه از خانههایشان برای بازجویی در مورد مسایل دینی با خود بردهاند. طبق گزارش یوناما، مقامهای طالبان علاوه بر بازجویی و وادار کردن مردم اسماعیلیه به تغییر مذهب، چندین مدرسه دینی در مناطق اسماعیلیهنشین نیز تأسیس کردهاند.
پیشتر، سازمان حقوق بشری موسوم به رواداری گزارش داده بود که اطلاعات و شواهد بهدستآمده نشان میدهد طالبان پس از تسلط بر افغانستان، محدودیتها و تبعیضهای سازمانیافتهای را بر زندهگی پیروان این اقلیت مذهبی اعمال کرده و در این مدت مرتکب نقض حقوق بشر و آزار مذهبی سیستماتیک علیه آنان شدهاند. یافتههای گزارش نشان میدهد که در طول چهار سال گذشته، اسماعیلیان افغانستان نهتنها بهطور کامل از مشارکت در عرصههای سیاسی، اداری و اجتماعی محروم شدهاند، بلکه بهطور هدفمند برای تضعیف و سرکوب هویت مذهبی و فرهنگی آنان نیز اقدام شده است.
رواداری گزارش داده است که تعداد محدودی از اسماعیلیان برای حفظ موقعیت شغلی خود، آن هم در بستهای پایین ادارات دولتی، مجبور به پنهان کردن هویت مذهبی خود یا تغییر مذهب شدهاند. به گفته این سازمان حقوق بشری، نفرتپراکنی و تکفیر علنی جامعه اسماعیلیه با تسلط دوباره طالبان بر افغانستان بهطور چشمگیری افزایش یافته است. براساس یافتههای رواداری این تبلیغات عمدتاً توسط محتسبان امر به معروف و نهی از منکر طالبان، فرماندهان محلی، روحانیون افراطی و امامان مساجد وابسته به طالبان، در صنفهای درس، برنامهها و مناسبتهای مختلف بهصورت علنی و آشکار انجام میشود. در این گزارش تصریح شده است که در برخی موارد حتا اداره امر به معروف و نهی از منکر طالبان و دادگاههای این گروه به فسخ ازدواج زنان حنفیمذهب با مردان اسماعیلیه حکم دادهاند.
این در حالی است که این سازمان به تازهگی به یک نسخه از اصولنامه جزایی محاکم طالبان دست یافته است. در بند هشتم ماده ۲ این اصولنامه، پیروان مذهب حنفی بهعنوان مسلمان و پیروان سایر مذاهب و باورهای متفاوت و مخالف با «اهل سنت و جماعت» بهعنوان «مبتدع» یا بدعتگذار توصیف شدهاند. به گفته رواداری، این طبقهبندی تبعیضآمیز در کشوری که اقلیتهای مذهبی متعدد، از جمله شیعیان دوازده امامی، اسماعیلیه، پیروان سایر گرایشهای اسلامی مانند اهل حدیث، همچنین سیکها و هندوها در آن زندهگی میکنند، بهطور مستقیم اصل عدم تبعیض براساس دین و مذهب را نقض میکند.







