شماری از باشندهگان کابل از افزایش ساختوساز بلندمنزلهای غیر معیاری در این شهر ابراز نگرانی میکنند. به گفته آنان، ساخت این ساختمانهای چندطبقه بدون توجه به ظرفیت شهری، کیفیت زندهگی را پایین آورده و مشکلات زیستمحیطی را افزایش داده است. این باشندهگان هشدار میدهند که در شرایطی که کابل با بحران کمآبی، آلودهگی شدید هوا و کمبود خدمات شهری مواجه است، ادامه چنین ساختوسازهایی میتواند اوضاع را دشوارتر کند. آنان همچنین تأکید میکنند که طالبان بهجای صدور مجوز و اخذ وجوه برای ساخت بلندمنزلها، باید جلوی توسعه غیرمسوولانه شهر را بگیرند.
تعدادی از باشندهگان کابل در گفتوگو با روزنامه ۸صبح میگویند که این شهر در گذشته با جمعیت کمتر، زمینهای کشاورزی گسترده و منابع آبی کافی، شهری قابل سکونت بود. اما طی سه دهه اخیر، هجوم بیرویه مردم از روستاها و بازگشت مهاجران از کشورهای همسایه باعث شده جمعیت کابل فراتر از ظرفیت طبیعی آن برود. به گفته آنان، نهتنها زمینهای سبز و کشاورزی به خانهها و شهرکهای صنعتی تبدیل شده، بلکه منابع آب زیرزمینی نیز با کاهش جدی مواجه شده است. به باور آنان، کابل از نظر زیستمحیطی به مرحله بحرانی رسیده و به تعبیر خودشان، «نفسهای آخر را میکشد.»
جمیله، یکی از باشندهگان کابل، نسبت به ساختوساز بیرویه بلندمنزلها در این شهر ابراز نگرانی میکند. او میگوید کابل دیگر ظرفیت پذیرش جمعیت بیشتر را ندارد و این ساختمانها فشار سنگینی بر منابع محدود آب وارد کرده و بحران آبی را عمیقتر میسازند.
جمیله میافزاید: «در کابل، در هر گوشه و کنار، مردم و شرکتها با دریافت مجوز از ناحیههای مربوطه خود بلندمنزل میسازند که این وضعیت شهر را بدتر از قبل کرده است. باید جلو اینگونه ساختوسازها گرفته شود. هماکنون بسیاری از مناطق کابل با کمبود آب روبهرو هستند، شهر بهشدت آلوده است و ترانسپورت شهری پاسخگوی نفوس موجود نیست؛ ادامه این وضعیت اوضاع را بدتر میسازد و نیازمند توجه جدی است.» به باور او، ادامه این روند، شهر کابل را با بحرانهای جدیتری روبهرو خواهد کرد.
شهیر، یکی دیگر از باشندهگان کابل، میگوید اکثر ساختمانها در این شهر بهصورت غیرمعیاری ساخته میشوند و فاقد فضای سبز و پارکینگ هستند. به باور او، این موضوع علاوه بر مشکلات دیگر، بحران ترافیک را تشدید کرده و آلودهگی محیطزیست را افزایش میدهد. شهیر باور دارد که بهجای تمرکز بر ساختوساز در داخل شهر، باید خانهها و بازارها در حاشیه و مناطق غیرشهری ساخته شوند تا جمعیت از نقاط مرکزی کابل به سمت این مناطق هدایت شود و فشار بر شهر کاهش یابد.
این باشنده کابل میگوید: «این روزها در شهر کابل ساختمانهای ۱۰ طبقه بهصورت کاملاً غیرمعیاری ساخته میشوند؛ نه فضای سبز دارند و نه پارکینگ. عقب هر ساختمان دهها موتر پارک میشود که بحران ترافیک را تشدید میکند. بهجای ساخت این همه ساختمان، باید کارخانهها و مغازهها ایجاد شوند تا مردم از بیکاری نجات یابند و به شهرها هجوم نیاورند.»
اکرامالدین، یکی از باشندهگان کابل، میگوید: «در این شهر بدون رعایت هیچ اصول و ظرفیت شهری، ساختمانها ساخته میشوند و طالبان نیز به این وضعیت توجهی ندارند.»
این باشنده کابل میافزاید: «نفوس شهر روزبهروز از ظرفیت آن فراتر میرود. درست است که پایتخت هر کشور شلوغ است، اما در دیگر کشورها حداقل خدمات اولیه مانند آب، برق، گاز، ترانسپورت شهری و کنترل آلودهگی محیط زیست برای شهروندان فراهم میشود. در کابل، بدون هیچ نظارت و پرسشی، هر کسی هرچه دلش خواست انجام میدهد. هر روز یک ساختمان جدید و یک بلندمنزل دیگر ساخته میشود، بیآنکه کسی به ظرفیت شهر و جمعیت آن توجه کند.»
احمد زبیر، یکی از باشندهگان کابل، میگوید: «هرچند ساخت بلندمنزلهای چندطبقه در ظاهر فضای کمتری را اشغال میکند، اما فشار و بحرانهای جدی را بر زیرساختهای اساسی شهر وارد میسازد. در بسیاری از کشورهای دیگر هم چالش ساختوسازهای طبقاتی وجود دارد، اما آن کشورها امکانات بهتر، دولتهای پیشرفته و نظام موثر کنترل جمعیت دارند که مدیریت این وضعیت را برایشان آسان میکند.»
زبیر میافزاید: «تاریخ شهر و شهرسازی نشان میدهد که هرگاه جمعیت در شهرها فشرده شود و منابع و زمین محدود باشد، شهرها به سمت رشد عمودی میروند. ساخت بلندمنزلهای طبقاتی هرچند فضای کمتری اشغال میکند، اما خانوادههای بیشتری را در یک مکان جای میدهد. این تراکم جمعیت باعث مصرف بیشتر زیرساختها مانند آب، برق و سایر خدمات اولیه و اجتماعی میشود که بهطور مستقیم بر دسترسی به آب آشامیدنی تأثیر منفی میگذارد.»
شماری از کارشناسان محیط زیست میگویند مردم کابل به آبادی و توسعه نیاز دارند، اما ساختوساز نباید به گونهای پیش برود که محیط زیست نادیده گرفته شود. به گفته آنان، در همه پروژههای ساختمانی باید ملاحظات لازم برای زندهگی پایدار رعایت شود، موضوعی که در بسیاری از ساختمانهای کنونی کابل رعایت نمیشود.
سید محمد سلیمانخیل، کارشناس محیط زیست، میگوید: «درست است که مردم افغانستان پس از چندین دهه جنگ تشنه آبادانی و ساختوساز هستند، اما نباید سرعت بر دقت غلبه کند. ساختوسازها نباید به گونهای شتابزده انجام شود که محیط زیست، سیستم فاضلاب، استفاده از آب و سایر شرایط لازم برای زندهگی پایدار نادیده گرفته شود. بهتر است در هر پروژه، ساحات سبز، استفاده بهینه از آبهای زیرزمینی و مدیریت زبالهها مدنظر قرار گیرد تا شهری و کشوری پایدار برای نسلهای آینده داشته باشیم.»
باشندهگان کابل خواهان توقف ساختوسازهای چندطبقه در شهر هستند، با این حال طالبان پیشتر به آنها اجازه دادهاند که ساختمانهایی تا ۱۰ طبقه بسازند. به گفته باشندهگان، این ساختمانها بر بحرانهای موجود در شهر، از جمله کمآبی، آلودهگی هوا و دیگر چالشها، افزوده و وضعیت زندهگی شهری را دشوارتر میکند.
سازمان بینالمللی «مرسی کورپس» هشدار داده است که حدود شش میلیون تن از باشندهگان کابل با بحران حیاتی کمآبی مواجهاند. این سازمان با اشاره به خشکشدن نزدیک به نیمی از چاههای عمیق شهر، تأکید کرده که در صورت ادامه وضعیت کنونی، کابل تا سال ۲۰۳۰ ممکن است با خطر خشکشدن کامل روبهرو شود.
این سازمان همچنین اعلام کرده است که سطح آبهای زیرزمینی کابل در ۱۰ سال گذشته حدود ۳۰ درصد کاهش یافته و رشد سریع شهرنشینی همراه با بحران اقلیمی، از مهمترین عوامل تشدید بحران آب در پایتخت افغانستان به شمار میروند.
روزنامه «گاردین» نیز گزارش داده است که میزان برداشت سالانه آب از منابع زیرزمینی کابل حدود ۴۴ میلیون متر مکعب بیش از ظرفیت طبیعی تجدید این منابع است. براساس این گزارش، در صورت ادامه این روند، تمام آبهای زیرزمینی کابل ممکن است در کمتر از پنج سال آینده خشک شوند.
