قندهار در جنوب افغانستان، پایتخت فرمانروایی رژیم طالبان است. هبت‌الله در پنج سال گذشته، تمامی دستورات خود را از همین‌جا صادر کرده است. چهره این شهر نیز به‌شدت تغییر کرده، تدابیر امنیتی در آن افزایش یافته و محدودیت‌ها بر زنان، جوانان و رسانه‌ها نسبت به هر جای دیگر شدیدتر شده است. مردم عادی در این شهر تایید می‌کنند که مجبورند ظاهر خود را شبیه طالبان کنند. هم‌زمان، رقابت بر سر ساخت مسجد میان فرماندهان طالبان در این ولایت نیز طی پنج سال گذشته کم‌سابقه بوده است. ده‌ها مسجد در شهر و نقاط مختلف این ولایت ساخته شده و هزینه ساخت بیشتر آن‌ها از سوی تاجران و مردم تامین شده است.
شماری از باشنده‌گان قندهار می‌گویند شمار مساجد در شهر و مناطق اطراف آن به اندازه‌ای افزایش یافته که در برخی مناطق، در کنار یک مسجد، مسجد دیگری نیز ساخته شده است. به گفته آنان، مسجد جایگاه مهمی در زنده‌گی مذهبی مردم دارد و ساخت عبادتگاه‌ها به‌خودی‌خود مشکلی ندارد؛ اما تاکید می‌کنند که این اقدام نباید سبب نادیده‌گرفتن نیازهای اساسی‌تر مردم شود.
باشنده‌گان قندهار همچنین نگران آینده جوانان هستند و می‌گویند تنها آموزش‌های دینی برای آینده آنان کافی نیست؛ بلکه جوانان به آموزش کمپیوتر، فناوری اطلاعات، زبان‌ها، حرفه‌های مسلکی و مهارت‌های مرتبط با بازار کار نیز نیاز دارند.
حضرت بلال، یکی از باشنده‌گان ناحیه اول قندهار، می‌گوید در روستای آنان طی پنج سال گذشته چهار مسجد جدید ساخته شده است و روستاییانی که پیش از این در یک مسجد نماز می‌خواندند، اکنون میان این چهار مسجد تقسیم شده‌اند.
او می‌افزاید که در مقایسه با گذشته، شمار مساجد تقریباً در سراسر ولایت در حال افزایش است و طالبان بیش از هر چیز دیگر، ساخت مساجد را در اولویت قرار داده‌اند.
محمدافضل، یکی از باشنده‌گان چوک شهیدان قندهار، نیز اظهارات مشابهی دارد و می‌گوید که در حال حاضر، ساخت مساجد در مرکز و ولسوالی‌های ولایت قندهار رو به افزایش است. او می‌گوید اگر در کنار مساجد، مراکز آموزشی و مهارت‌آموزی نیز ساخته شود، نسل جوان می‌تواند هم ارزش‌های دینی خود را حفظ کند و هم خود را با دانش و فناوری دنیای مدرن هماهنگ سازد.
محمد افضل می‌گوید طالبان تنها به ساخت مساجد روی آورده‌اند و میلیون‌ها افغانی از بودجه بیت‌المال برای ساخت و بازسازی این مساجد هزینه می‌شود. به گفته او، در شرایط کنونی، در کنار مساجد، نیازهای اساسی دیگری نیز وجود دارد که طالبان باید به آن‌ها اولویت بدهد.
در همین حال، یک منبع موثق می‌گوید که طالبان تنها در یک سال گذشته، ۲۷۰ باب مسجد قدیمی را در این ولایت ترمیم و ۳۵۰ باب مسجد جدید را در مرکز، شهر و ولسوالی‌ها احداث کرده‌اند. به گفته منابع، این مسجدها با بودجه طالبان ساخته شده‌اند. افزون بر این، ده‌ها مسجد نیز در مناطق مختلف از سوی تاجران و مردم عادی ساخته شده است.
یک فعال مدنی در قندهار که نمی‌خواهد نامش در گزارش ذکر شود، می‌گوید ساخت مساجد بی‌شمار با نیازهای مردم سازگار نیست. به گفته او، به اندازه کافی مسجد وجود دارد، اما طالبان گویا در ساخت مسجد با یکدیگر رقابت می‌کنند. به باور او، در شرایط کنونی، ایجاد شبکه‌های آب‌رسانی، ساخت مراکز آموزشی و مسلکی، ایجاد مراکز آموزش کمپیوتر و فناوری و فراهم‌کردن زمینه کار و آموزش برای جوانان، از مهم‌ترین نیازهای جامعه است.
دیدگاه علمای دینی
برخی از علمای دینی در قندهار نیز می‌گویند که به‌جای افزایش بیش از حد شمار مساجد، باید مردم تشویق شوند تا در بخش‌های دیگر نیز خدمات اجتماعی ارایه کنند.
مفتی عبدالرازق صحت، یکی از علمای دینی قندهار، می‌گوید که ساخت مسجد کاری نیک و دارای ثواب است، اما تنها ساخت مسجد مهم نیست؛ بلکه مهم‌تر آن است که مردم از آن برای اقامه نماز و عبادت نیز استفاده کنند.
این عالم دین می‌افزاید: «چه نیازی به چنین مسجدی است که نمازگزار برای دزدیدن کفش مردم وارد آن شود؟ فردی که در شهر مرتکب جرم می‌شود، ابتدا برای پر کردن شکمش دست به جرم می‌زند و سپس در مسجدی که طالبان ساخته‌اند، نماز می‌خواند. طالبان باید ابتدا عوامل جرم و بیکاری را شناسایی کنند و شکم گرسنه مردم را سیر کنند تا مردم با شکم خالی به عبادت نروند و بتوانند در محیطی آرام نماز بخوانند. زیرا عبادت در هر جایی امکان‌پذیر است، اما فراهم‌کردن فرصت کار و نان برای مردم دشوار است.»
وزارت حج و اوقاف طالبان، وزارت امر به معروف و نهی از منکر این گروه، وزارت فواید عامه و وزارت شهرسازی و مسکن طالبان، طی پنج سال گذشته میلیون‌ها افغانی را برای ساخت مساجد و جامع‌ها در نقاط مختلف افغانستان هزینه کرده‌اند.
