نبود آگاهی لازم از روش‌های درست مبارزه با آتش‌سوزی و انجام کمک‌های اولیه هنگام سوخته‌گی، می‌تواند پیامدهای جانی و مالی این رویدادها را افزایش دهد. شماری از شهروندان می‌گویند که با وجود احتمال وقوع آتش‌سوزی در خانه، از چگونگی استفاده از وسایل آتش‌نشانی و اقدامات لازم برای نجات مصدومان آگاهی ندارند. به گفته این شهروندان، بسیاری از آنان حتا شماره تماس آتش‌نشانی را نمی‌دانند و در خانه‌های‌شان نیز کپسول آتش‌نشانی یا دیگر تجهیزات لازم برای مبارزه با آتش وجود ندارد. آنان تاکید می‌کنند که نبود آموزش‌های عملی در زمینه مقابله با آتش‌سوزی، توانایی خانواده‌ها را برای واکنش درست در شرایط اضطراری محدود کرده است و آموزش عمومی در این زمینه می‌تواند به کاهش خسارت‌های جانی و مالی کمک کند.
عالیه، یکی از باشنده‌گان کابل، می‌گوید که او و اعضای خانواده‌اش درباره چگونگی مقابله با آتش‌سوزی و اقدامات لازم هنگام وقوع این رویدادها آگاهی کافی ندارند. او می‌افزاید که با وجود سال‌ها آموزش در مکتب، هیچ‌گاه درباره روش‌های مهار آتش‌سوزی، استفاده از وسایل آتش‌نشانی و شماره تماس این اداره آموزش ندیده است. به گفته او، مردم در محل زنده‌گی‌شان معمولاً برای خاموش‌کردن آتش از آب استفاده می‌کنند و برای درمان سوخته‌گی‌های سطحی نیز به مواد گیاهی و روش‌های سنتی متوسل می‌شوند.
این باشنده کابل می‌گوید: «واقعیت این است که من نمی‌دانم هنگام آتش‌سوزی چه کاری باید انجام بدهم و در خانه ما نیز کسی در این زمینه آگاهی ندارد. حتا شماره تماس آتش‌نشانی را هم نمی‌دانم. یک‌بار همسایه ما هنگام استفاده از تیل طیاره در سماوار دچار آتش‌سوزی شد و تمام بدنش، به‌جز صورتش، سوخت. مردم او را در کمپل پیچاندند، اما کمپل به بدن سوخته‌اش چسپید و او پس از چند روز بستری بودن در شفاخانه جان باخت. این رویداد هنوز از خاطرم نرفته است. با این‌که مکتب خوانده‌ایم، هیچ‌کسی به ما آموزش نداده است که هنگام آتش‌سوزی چگونه با آن مقابله کنیم. در منطقه ما مردم معمولاً برای خاموش‌کردن آتش از آب استفاده می‌کنند و برای درمان سوخته‌گی‌های سطحی نیز به مواد گیاهی متوسل می‌شوند.»
میثم، یکی دیگر از باشنده‌گان کابل، می‌گوید: «در خانه ما هیچ‌گونه وسیله آتش‌نشانی وجود ندارد و اعضای خانواده‌ام نیز نمی‌دانند که این وسایل چگونه استفاده می‌شوند. هنگام آتش‌سوزی معمولاً تلاش می‌کنند با کمپل و وسایل موجود در خانه آتش را خاموش کنند. خودم در محل کار با چگونگی استفاده از وسایل آتش‌نشانی آشنا شده‌ام، اما در خانه هیچ‌کسی این آگاهی را ندارد. به نظر من، باید برای مردم آموزش و آگاهی‌دهی صورت بگیرد تا خانواده‌ها بتوانند هنگام وقوع آتش‌سوزی واکنش درست نشان دهند و از خسارت‌های جانی و مالی جلوگیری کنند.»
سید عالم، یکی از باشنده‌گان پنجشیر، می‌گوید: «هنگام وقوع آتش‌سوزی، نخست باید زنگ خطر را به صدا درآورد و با آتش‌نشانی تماس گرفت. همچنان باید از افراد اطراف کمک خواست تا از گسترش آتش جلوگیری شود. در آتش‌سوزی‌های ناشی از برق، به هیچ‌وجه نباید از آب استفاده کرد؛ زیرا احتمال برق‌گرفته‌گی وجود دارد. بهتر است مردم کپسول‌های مخصوص آتش‌نشانی در اختیار داشته باشند و شیوه استفاده از آن‌ها را نیز یاد بگیرند تا در چنین شرایطی بتوانند به‌درستی اقدام کنند.»
سید صمیم، یکی از باشنده‌گان غزنی، می‌گوید: «راستش، اگر در خانه یا محل کارم آتش‌سوزی شود، نمی‌دانم چه کاری باید انجام بدهم و احتمالاً دستپاچه می‌شوم. تا کنون کسی به من آموزش نداده است که چگونه از کپسول آتش‌نشانی استفاده کنم یا در صورت سوخته‌گی چه کمک‌های اولیه‌ای انجام بدهم. به باور من، بیشتر مردم نیز با چنین وضعیتی روبه‌رو هستند و تا زمانی که حادثه‌ای رخ ندهد، به فکر آماده‌گی برای مقابله با آتش‌سوزی نمی‌افتند.»
علی‌سینا، یکی از باشنده‌گان لغمان، می‌گوید: «در خانه‌هایی که از بالون گاز استفاده می‌شود، مردم باید بدانند هنگام آتش‌سوزی چگونه گاز را قطع کنند و با حادثه برخورد کنند. این کار به آموزش نیاز دارد؛ چون اگر افراد بدون آگاهی اقدام کنند، ممکن است نتوانند آتش را مهار کنند.»
در همین حال، شماری از پزشکان بر اهمیت آگاهی شهروندان از روش‌های درست کمک‌های اولیه هنگام سوختگی تاکید می‌کنند و می‌گویند که اقدام به‌موقع و اصولی می‌تواند از تشدید آسیب‌های پوستی و بروز عوارض جدی‌تر جلوگیری کند. به گفته پزشکان، سرد کردن محل سوخته‌گی با آب سرد و جاری به مدت ۲۰ دقیقه، دور کردن مصدوم از منبع سوخته‌گی و انتقال به‌موقع او به مرکز درمانی، از مهم‌ترین اقدامات اولیه در چنین شرایطی است. آنان هشدار می‌دهند که استفاده از موادی مانند خمیردندان، روغن، مسکه و یخ روی محل سوخته‌گی، نه‌تنها کمکی به درمان نمی‌کند، بلکه می‌تواند به بافت آسیب‌دیده صدمه بیشتری وارد کند.
حامد وردک، یکی از پزشکان، می‌گوید که نخستین اقدام هنگام سوخته‌گی، دور کردن مصدوم از منبع حرارت و سرد کردن محل آسیب‌دیده با آب جاری است. به گفته او، این کار باید حدود ۲۰ دقیقه ادامه یابد و در این مدت نباید از یخ یا مواد سنتی برای درمان سوخته‌گی استفاده شود.
این پزشک می‌افزاید: «بسیاری از مردم هنگام سوخته‌گی، به‌جای استفاده از روش‌های درست کمک‌های اولیه، خمیردندان، روغن، مسکه یا مواد دیگر را روی محل زخم می‌مالند؛ در حالی که این مواد نه‌تنها به بهبود سوخته‌گی کمک نمی‌کنند، بلکه ممکن است وضعیت زخم را بدتر کنند. همچنان نباید آبله‌های ایجادشده در محل سوخته‌گی را ترکاند یا پوست آسیب‌دیده را جدا کرد.»
آقای وردک تاکید می‌کند: «اگر سوخته‌گی در ناحیه صورت، گردن، دست‌ها، پاها، اعضای تناسلی یا مفاصل بزرگ رخ دهد، یا مصدوم در اثر سوخته‌گی برقی و کیمیاوی آسیب دیده باشد، باید هرچه زودتر به مرکز درمانی منتقل شود. به‌ویژه در مواردی که مصدوم با مشکل تنفس، استنشاق دود یا کاهش سطح هوشیاری روبه‌رو است، هرگونه تاخیر می‌تواند خطرناک باشد.» او همچنین تاکید می‌کند که در سوخته‌گی‌های گسترده، سرد کردن محل آسیب باید با احتیاط انجام شود تا بدن مصدوم دچار کاهش شدید حرارت نشود.
از سوی دیگر، شماری از انجنیران برق هشدار می‌دهند که استفاده از سیم‌های غیراستاندارد، نصب غیراصولی تجهیزات برقی و وصل کردن چندین وسیله به یک پریز، از عوامل افزایش خطر آتش‌سوزی در ساختمان‌ها است. به گفته آنان، بی‌توجهی به ظرفیت سیم‌های برق و استفاده از سیم‌هایی با ضخامت کمتر از اندازه مورد نیاز، می‌تواند باعث گرم‌شدن بیش از حد سیم، ذوب‌شدن عایق آن و در نهایت ایجاد اتصال کوتاه و آتش‌سوزی شود. همچنان روشن گذاشتن وسایلی مانند بخاری و اتو، قرار دادن تجهیزات برقی در نزدیکی مواد آتش‌گیر و استفاده از پریزها و اتصالات غیراستاندارد، خطر آتش‌سوزی را افزایش می‌دهد.
یکی از انجنیران برق که نخواست نامش در گزارش گرفته شود، می‌گوید که استفاده از سیم‌های غیراستاندارد و ضعیف در تاسیسات برقی، از اشتباهات رایج مردم است. به گفته او، گاهی برای تجهیزاتی که به سیم با مقطع دو یا چهار میلی‌متر مربع نیاز دارند، از سیم یک‌ونیم میلی‌متر مربع استفاده می‌شود. این کار ظرفیت تحمل جریان برق را کاهش می‌دهد و می‌تواند سبب گرم‌شدن سیم‌ها شود.
این انجنیر می‌گوید: «یکی از مشکلات دیگر، وصل کردن چندین وسیله برقی به یک پریز است. این کار باعث اضافه‌بار در سیستم برق می‌شود و جریان بیش از ظرفیت سیم از آن عبور می‌کند. در نتیجه، سیم گرم می‌شود، عایق آن آسیب می‌بیند و احتمال اتصال کوتاه و آتش‌سوزی به وجود می‌آید. همچنان اگر اتصالات و پریزها به‌درستی نصب نشده باشند یا شل باشند، احتمال ایجاد جرقه و آتش‌سوزی بیشتر می‌شود.»
او می‌افزاید: «اگر جریان برق قطع نشده باشد، ریختن آب روی تجهیزات یا محل آتش‌سوزی می‌تواند خطر برق‌گرفتگی را برای افراد ایجاد کند. مردم باید از تجهیزات برقی فاصله بگیرند و در صورت آتش‌سوزی در ساختمان، به‌سرعت آن را تخلیه کنند و از آسانسور استفاده نکنند. پس از آن باید با آتش‌نشانی تماس بگیرند و از افراد متخصص برای بررسی و قطع جریان برق کمک بخواهند.»
آتش‌سوزی در ساختمان‌ها ممکن است در اثر نشت یا انفجار گاز، اتصال کوتاه در سیم‌کشی برق، نقص در وسایل گرمایشی و بی‌احتیاطی هنگام استفاده از وسایل آشپزی رخ دهد.
