یادداشت: نزدیک به پنج سال می‌شود که دختران در افغانستان، بنا بر دستور طالبان، نمی‌توانند در مکتب و دانشگاه درس بخوانند. این محدودیت‌ها بر زنده‌گی و امید بسیاری از دختران سایه انداخته است. بنابراین ما در «ریزموج‌ها» این‌بار خواستیم به سراغ دختر خانمی برویم که در پرچالش‌ترین سال‌ها برای دختران، در بخش معرفی فرصت‌های آموزشی فعالیت دارد و خود نیز مسیری متفاوت تحصیلی را پیموده است.
فاطمه رضایی، مشاور تحصیلی، فارغ‌التحصیل مقطع لیسانس از دانشگاه امریکایی بیروت و دانش‌آموخته رشته علوم سیاسی و اداره عامه در مقطع ماستری از دانشگاه براون امریکاست. او به‌عنوان دانشجوی فعال توانست از پنج دانشگاه در مقطع ماستری موفق به دریافت بورسیه تحصیلی شود. این دستاورد فاطمه در میان قشر جوان، به‌ویژه برای دختران افغانستان، نمونه‌ای بارز از تلاش و پشتکار است.
۸صبح: خودتان را معرفی کرده و هدف‌تان را از فعالیت در بخش معرفی فرصت‌های آموزشی و تحصیلی برای دختران و جوانان افغانستان بیان کنید.
فاطمه رضایی: فاطمه رضایی هستم، از ولایت دایکندی. مکتبم را در ولایت هرات تمام کردم. در سال ۲۰۱۸ موفق شدم از دانشکده طب دانشگاه هرات پذیرش بگیرم. هم‌زمان، با حمایت خانواده و همکاری نزدیکان، برای یک بورسیه تحصیلی در لبنان درخواست دادم و از همین‌جا مسیر متفاوتی در زنده‌گی‌ام آغاز شد.
هدف از فعالیت در بخش معرفی بورسیه‌های تحصیلی، کمک به جوانان، به‌ویژه دخترانی است که خواهان تحقق رؤیاهای‌شان در بیرون از مرزهای افغانستان هستند. می‌خواهم با معرفی تجربه‌های خودم، فاطمه‌های دیگر را از سراسر افغانستان به آرمان‌های‌شان نزدیک کنم و پلی میان رؤیاها و تحقق آن‌ها باشم. زمانی که من برای بورسیه اقدام کردم، هیچ مرجع معتبری نداشتم که مرا راهنمایی کند. به همین دلیل، اکنون می‌خواهم با استفاده از امکانات شبکه‌های اجتماعی، مسیر تحصیلی و تجربه‌های خود را به اشتراک بگذارم تا زمینه رشد دختران در شرایط فعلی فراهم شود.
۸صبح: از مسیر تحصیلی خود بگویید؛ از کجا شروع کردید، چه چالش‌ها و محدودیت‌هایی را تجربه کردید و اکنون در چه مسیری قرار دارید؟
فاطمه رضایی: در سال‌های پایانی مکتب، تمام تمرکزم بر آماده‌گی برای امتحان کانکور بود تا بتوانم در رشته طب دانشگاه هرات پذیرفته شوم. در سال ۲۰۱۷ برای بورسیه در کشور ترکیه درخواست داده بودم، اما برای درخواست در بورسیه دانشگاه امریکایی بیروت آماده‌گی کامل نداشتم. با این حال، با وجود تردیدها، درخواست خود را ارسال کردم.
پس از پذیرش، باید در آزمون تافل شرکت می‌کردم که پرداخت هزینه آن برایم آسان نبود، اما با کمک نهادی که قبلاً در آن درس می‌خواندم، موفق شدم امتحان را سپری کنم. رفتن به لبنان و آشنایی با فرهنگ و سیستم آموزشی آنجا آسان نبود و حدود دو سال زمان برد تا بتوانم خود را با جامعه آن وفق دهم. در کنار درس، تلاش کردم زبان عربی را نیز بیاموزم و در فعالیت‌های بشردوستانه شرکت کنم. اکنون نیز از مقطع ماستری دانشگاه براون امریکا فارغ شده‌ام.
۸صبح: به نظر شما در شرایط کنونی داخل افغانستان، برای آموزش دختران چه کاری مفید است و چه باید کرد؟
فاطمه رضایی: در شرایط کنونی و با وجود بسته بودن مکاتب و دانشگاه‌ها برای دختران، فرصت‌های متعددی به‌صورت آنلاین در دسترس است؛ از جمله برنامه‌های کورسرا، نهاد آموزشی پل آموزش و ده‌ها نهاد دیگر.
از دخترانی که در داخل افغانستان هستند می‌خواهم فقط به یک یا دو فرصت اکتفا نکنند، بلکه اهداف بلند داشته باشند و به چندین برنامه درخواست بدهند تا در صورت رد شدن در یک مورد، فرصت‌های دیگر را از دست ندهند. شاید اکنون امکان تحصیل در کشورهایی مانند امریکا و برخی کشورهای دیگر فراهم نباشد، اما می‌توانند در کشورهایی که امکانش وجود دارد، یک مقطع تحصیلی را آغاز کنند و سپس برای مراحل بعدی در دانشگاه‌ها و کشورهای بهتر اقدام کنند.
۸صبح: انتخاب رشته تحصیلی تا چه حد در موفقیت فرد نقش دارد؟
فاطمه رضایی: به نظر من، موفقیت برای هر فرد تعریف متفاوتی دارد. هر شخص با توجه به شرایط و علاقه‌مندی‌هایش می‌تواند در بخشی به جامعه خدمت کند. نکته مهم، علاقه فرد است که زمینه رشد و موفقیت را فراهم می‌کند. بنابراین باید رشته‌ای را انتخاب کنیم که به آن علاقه داریم، نه آنچه اجتماع تعیین می‌کند.
البته اگر بخواهیم با در نظر گرفتن درآمد، رشته تحصیلی را انتخاب کنیم، باید اقتصاد و بازار جهانی را نیز بررسی کنیم. برای مثال، در کشوری مانند امریکا، در شرایط کنونی، حوزه تکنالوژی از نظر درآمد و بازار کار در صدر قرار دارد.
۸صبح: مهم‌ترین دستاورد شما به‌عنوان یک دختر دانشجوی افغانستان چیست و چه کسی حامی شما بوده است؟
فاطمه رضایی: قبولی یکی از دختران هم‌وطن در یکی از فرصت‌های تحصیلی که من معرفی کرده بودم، برایم دستاورد بسیار ارزشمندی است. پدر این دختر در فیس‌بوک برایم پیام گذاشته بود که دخترش در یکی از مکاتب پذیرفته شده، اما برخی نزدیکان دیدگاه مثبتی نسبت به ادامه تحصیل او ندارند. با وجود این مشکلات، او مصمم بود دخترش ادامه دهد. خود این دختر نیز با من صحبت کرد و مادرش از من بسیار سپاس‌گزاری کرد. این موضوع انگیزه‌ای شد تا فعالیت‌هایم را ادامه دهم.
حامی اصلی من نیز خانواده‌ام، به‌ویژه پدر و مادرم بوده‌اند. واقعاً از آن‌ها سپاس‌گزارم که به من بال پرواز دادند و کمک کردند تا در بیرون از مرزهای افغانستان به اهدافم دست یابم.
۸صبح: پیام شما برای مخاطبان چیست؟
فاطمه رضایی: از مخاطبان می‌خواهم هرگز امید خود را از دست ندهند. به دخترانی که در داخل کشور زنده‌گی می‌کنند نیز می‌گویم که در مسیر درخواست بورسیه ثابت‌قدم باشند. ممکن است در یک یا دو فرصت پاسخ مثبت دریافت نکنند، اما اگر پیوسته تلاش کنند، حتماً به نتایج خوبی خواهند رسید.
همچنین توصیه می‌کنم روی تقویت مهارت زبان انگلیسی خود کار کنند، زیرا این مهارت یکی از معیارهای اساسی برای ادامه تحصیل در خارج از کشور است.
