شماری از باشنده‌گان منطقه چهارراه ولسوالی تولک ولایت غور از جذب‌نشدن جوانان بیکار محل در روند استخراج معدن گچ این منطقه شکایت دارند. آنان می‌گویند شرکتی که طالبان استخراج این معدن را به آن واگذار کرده‌اند، به‌جای جوانان محل، شماری از کارگران را از ولایت هرات استخدام کرده است. به گفته این باشنده‌گان، شرکت قراردادی پیش از آغاز استخراج معدن، وعده داده بود که برای جوانان منطقه فرصت کاری فراهم، روی پروژه‌های عام‌المنفعه سرمایه‌گذاری و شماری از نیازهای مردم محل را برآورده می‌کند. آنان می‌افزایند که با گذشت دو سال از آغاز فعالیت شرکت، این وعده‌ها عملی نشده است. این باشنده‌گان خواستار جذب جوانان بیکار منطقه در روند استخراج معدن و عملی‌شدن تعهدات شرکت قراردادی هستند. آنان همچنان خواهان پاسخ‌گویی این شرکت درباره عمل‌نکردن به وعده‌هایش در برابر مردم محل‌اند.
احمد (مستعار)، یکی از باشنده‌گان ولایت غور، از استخدام‌نشدن جوانان محل در معدن گچ این ولایت شکایت دارد. او می‌گوید شرکت قراردادی پیش از آغاز استخراج معدن، وعده استخدام جوانان محل، ساخت مسجد و همکاری در بخش آبادانی منطقه را داده بود. به گفته او، با گذشت دو سال، این وعده‌ها عملی نشده و شرکت برای کار در معدن، کارگران را از هرات استخدام کرده است.
این مرد می‌گوید: «پیش از آغاز استخراج معدن، شرکت به مردم محل وعده داده بود که جوانان بیکار منطقه را استخدام می‌کند، مسجد می‌سازد و در بخش آبادانی منطقه همکاری می‌کند؛ اما با گذشت دو سال، هیچ‌یک از این وعده‌ها عملی نشده است. با وجود بیکاری جوانان محل، کارگران از هرات برای کار در معدن آورده شده‌اند. گچ خام این معدن از منطقه چهارراه به هرات انتقال داده می‌شود و در آن‌جا پروسس می‌شود؛ در حالی که مردم محل از منافع این معدن سهمی ندارند. حتا موترهای باربری در ساعات شب گچ را بارگیری و منتقل می‌کنند. خواست ما این است که جوانان محل در اولویت استخدام قرار گیرند، سهم مردم از منافع معدن مشخص شود و شرکت به وعده‌هایی که به مردم داده است، عمل کند.»
حضرت (مستعار)، یکی دیگر از باشنده‌گان ولایت غور، می‌گوید که شرکت قراردادی معدن گچ در گذشته شماری از باشنده‌گان محل را در بخش‌های مختلف معدن استخدام کرده بود؛ اما اکنون این کارمندان را از کار برکنار کرده است. او می‌افزاید که با وجود استخراج منابع طبیعی منطقه، مردم محل از فرصت‌های کاری و روند توسعه سهمی ندارند و تنها با پیامدهایی چون تخریب محیط زیست و افزایش گردوخاک روبه‌رو هستند. به گفته ستار، در حال حاضر طالبان و شرکت قراردادی از منافع این معدن بهره‌مند می‌شوند، در حالی که سهم باشنده‌گان محل از آن مشخص نیست.
این جوان می‌گوید: «شرکت افغان‌ترین در قرارداد خود استخراج سه‌هزار تُن گچ را تعهد کرده بود؛ اما اکنون بیش از ۱۰۰ تُن گچ خام را از منطقه استخراج و به هرات انتقال می‌دهد و در آن‌جا پروسس می‌کند. این شرکت وعده داده بود که برای مردم محل مکتب، مسجد، سرک و پلچک می‌سازد؛ اما تا کنون به این وعده‌ها عمل نکرده است. اکنون نه کارگران و نه کارمندان مسلکی را از خود منطقه استخدام می‌کند، بلکه نیروی کار را از هرات می‌آورد؛ در حالی که جوانان محل به کار نیاز دارند.»
جهان داد (مستعار)، یکی دیگر از باشنده‌گان ولایت غور، می‌گوید که باشنده‌گان محل با وجود استخراج منابع طبیعی منطقه، از عواید و فرصت‌های کاری معدن گچ سهمی ندارند. او طالبان را به بی‌توجهی به خواست مردم محل متهم می‌کند و می‌گوید که در روند استخراج این معدن، منافع مردم منطقه در نظر گرفته نشده است.
این باشنده ولایت غور می‌گوید: «در گذشته، گچ استخراج‌شده در همین منطقه پروسس می‌شد و شماری از کارمندان مسلکی، آشپزها و شب‌باشان از مردم محل بودند؛ اما شرکت افغان‌ترین پس از آغاز فعالیت، این کارمندان را برکنار کرده و اکنون گچ را با موترهای باربری، حتا تا ناوقت‌های شب، به هرات انتقال می‌دهد تا در آن‌جا پروسس شود. مردم محل خواهان سهم در این معدن‌اند؛ زیرا این منابع طبیعی به منطقه تعلق دارد و در حالی که مردم با بیکاری و مشکلات اقتصادی روبه‌رو هستند، منطقه هنوز از انکشاف لازم برخوردار نشده است.»
در همین حال، شماری از کارشناسان مسایل اقتصادی می‌گویند که شرکت‌های قراردادی باید در کنار استخراج منابع طبیعی، زمینه اشتغال‌زایی برای جوانان و کارگران محل را فراهم کنند و در پروژه‌های عام‌المنفعه نیز سهم بگیرند. آنان تاکید می‌کنند که استخدام نیروی کار از میان باشنده‌گان منطقه و ایجاد کارخانه‌های پروسس در محل استخراج، می‌تواند به افزایش درآمد مردم و رشد اقتصادی منطقه کمک کند.
عبدالنصیر رشتیا، یکی از کارشناسان مسایل اقتصادی، می‌گوید که در قراردادهای استخراج معادن باید استخدام کارمندان محل و سرمایه‌گذاری در پروژه‌های عام‌المنفعه در نظر گرفته شود. به گفته او، انتقال مواد خام از یک ولایت به ولایت دیگر، فرصت‌های اشتغال‌زایی و بخشی از منافع اقتصادی را از منطقه‌ای که معدن در آن قرار دارد، دور می‌کند. او تاکید می‌کند که شرکت‌های قراردادی باید در کنار استخدام نیروی کار محلی، در بخش‌هایی چون ساخت سرک، کلینیک و مکتب نیز سرمایه‌گذاری کنند تا باشنده‌گان محل خود را در منافع پروژه سهیم بدانند.
آقای رشتیا می‌گوید: «در قراردادهای استخراج معادن باید موارد مهمی چون استخدام کارمندان محلی و سهم‌گیری شرکت‌ها در پروژه‌های عام‌المنفعه گنجانده شود. شرکت‌هایی که منابع طبیعی یک منطقه را استخراج می‌کنند، مکلف‌اند در بخش‌هایی مانند ساخت سرک، کلینیک و مکتب نیز سرمایه‌گذاری کنند؛ زیرا این کار هم به انکشاف منطقه کمک می‌کند و هم سبب می‌شود مردم خود را در این پروژه‌ها شریک بدانند.»
این کارشناس می‌گوید: «انتقال مواد خام از یک ولایت به ولایت دیگر، به‌خودی‌خود امر غیرطبیعی نیست و گاهی به‌دلیل نبود امکانات پروسس، این کار انجام می‌شود؛ اما چنین روندی می‌تواند فرصت‌های کاری و منافع اقتصادی را از منطقه‌ای که معدن در آن قرار دارد، دور کند. بهتر است تمام مراحل استخراج تا پروسس در همان ولایت انجام شود؛ اگر این امکان وجود ندارد، شرکت‌ها باید با استخدام کارمندان محل و سرمایه‌گذاری در پروژه‌های عام‌المنفعه، سهم مردم محل را تامین کنند.»
قطب‌الدین یعقوبی، یکی دیگر از کارشناسان مسایل اقتصادی، می‌گوید که تمرکز فعالیت‌های معدنی در بخش استخراج و انتقال مواد خام، بدون ایجاد زیرساخت‌های پروسس در محل، مانع شکل‌گیری صنایع وابسته در ولایت‌های معدن‌خیز می‌شود. به باور او، ایجاد کارخانه‌های پروسس در غور می‌تواند زمینه سرمایه‌گذاری در بخش صنایع معدنی را فراهم کند و این ولایت را از وابسته‌گی به ولایت‌های دیگر برای پروسس منابع طبیعی‌اش بیرون سازد.
این کارشناس می‌گوید: «وقتی گچ خام از غور به هرات انتقال داده می‌شود، بخش عمده ارزش افزوده آن، به‌ویژه فرصت‌هایی که در بخش پروسس و ایجاد شغل به‌وجود می‌آید، در همان ولایت باقی نمی‌ماند. با انتقال این مواد به هرات، فرصت ایجاد صنایع تبدیلی و اشتغال‌زایی نیز به آن ولایت منتقل می‌شود و سهم اقتصادی غور از منابع طبیعی خودش محدود می‌ماند. غور از جمله ولایت‌هایی است که سطح انکشاف و درآمد محلی در آن پایین است؛ بنابراین، بهتر است زمینه پروسس مواد معدنی در خود این ولایت فراهم شود تا مردم محل نیز از ارزش افزوده و فرصت‌های کاری آن بهره‌مند شوند.»
این شکایت‌ها در حالی مطرح می‌شود که وزارت معادن و پترولیم طالبان ماه گذشته در صفحه ایکس خود از بازدید هیاتی این وزارت از روند فعالیت معدن گچ در ولایت غور خبر داده بود. با این حال، باشنده‌گان محل همچنان از انتقال گچ خام به هرات، استخدام‌نشدن کارگران محلی و عملی‌نشدن تعهدات شرکت قراردادی شکایت دارند. آنان خواهان نظارت بر روند استخراج معدن و روشن‌شدن سهم مردم محل از منافع این منابع طبیعی‌اند.
