مقام‌های محلی ولایت نورستان می‌گویند که زورمندان و افراد مسلح غیرمسوول ۳۷۱ معدن سنگ‌های قیمتی به شمول معدن‌های یاقوت و زمرد را به شکل خودسر استخراج می‌کنند.
نورستان از جمله ولایت‌های کوهستانی کشور به شمار می‌رود که بیشترین معادن آن در دامنه‌‌ی کوه‌ها موقعیت دارند. راه‌های دشوارگذر در برخی از ولسوالی‌های این ولایت، نبود حاکمیت قانون، فساد مالی و اداری در اداره‌های محلی و ناامنی‌ها باعث شده که زرومندان و قاچاقبران طی چند سال گذشته، بر برخی از معادن مهم این ولایت تسلط داشته باشند.
براساس آمارهای ریاست معادن و پترولیم ولایت نورستان، حدود ۳۸۰ معدن در این ولایت تثبیت شده که از چند سال گذشته استخراج غیرقانونی در ۳۷۱ معدن این ولایت جریان دارد.
در ولایت نورستان بیشتر معدن بیروج وجود دارد. معادن بیروج در مرکز ولایت و برخی از مناطق دوآب، وانت وایگل، کولین، کامدیش و وامی این ولایت تثبیت شده و در حال حاضر این معادن به شکل خودسر استخراج می‌شوند.
معادن زمرد نورستان
زمرد یکی از مهم‌ترین سنگ‌های قیمتی در دنیا به شمار می‌رود که ولایت نورستان از نگاه داشتن معادن زمرد در سطح کشور غنی خوانده شده است.
براساس گفته‌های مسوولان محلی، معادن زمرد در پارون، مرکز ولایت نورستان و ولسوالی‌های ننگراج، کشتون، وانت وایگل، پیشیکی و برخی دیگر از ولسوالی‌ها به شکل خودسر استخراج می‌شوند.
حافظ عبدالقیوم، والی نورستان می‌گوید که استخراج غیرقانونی معادن نورستان از چند سال به این‌سو جریان دارد و تاکنون حکومت قادر به جلوگیری آن نشده است.
با آن‌که والی نورستان در این مورد جزییات ارایه نمی‌کند، اما می‌گوید که وظیفه حکومت و نیروهای امنیتی است که در این مورد یک راه‌حل معقول پیدا کنند.
او به 8صبح گفت: «حکومت باید یک سروی دقیق انجام دهد، معدن‌ها را تثبیت کند و سپس آن را قرارداد کند؛ در غیرآن استخراج غیرقانونی معادن نورستان ادامه خواهد یافت.»
در همین حال، شماری از مسوولان محلی ولایت نورستان می‌گویند که زورمندان پس از استخراج معادن این ولایت، سنگ‌های قیمتی را به پاکستان قاچاق می‌کنند.
آنان می‌گویند در صورتی‌که برخی از معادن سنگ‌های قیمتی این ولایت به شکل قانونی استخراج شود، عاید دولت از این ولایت سالانه به میلیون‌ها دالر خواهد رسید. به‌گفته آنان در حال حاضر، قاچاقبران و زورمندان میلیون‌ها دالر از استخراج معادن ولایت نورستان سود می‌برند.
عاشق‌الله همکار، رییس معادن و پترولیم ولایت نورستان می‌گوید که استخراج غیرقانونی معادن بیشتر در ولسوالی‌ها و ساحات ناامن این ولایت جریان دارد.
فروش سنگ زمرد به سه میلیون دالر
آقای همکار به 8صبح گفت: «سروی‌های ابتدایی نشان می‌دهد که استخراج غیرقانونی معادن توسط زورمندان در ۳۷۱ معدن در ولایت نورستان جریان دارد و حکومت تاکنون قادر به جلوگیری از استخراج غیرقانونی معادن نشده است.»
به‌گفته او، در ولایت نورستان برخی از معدن‌های یاقوت و زمرد وجود دارد و در همین اواخر یک سنگ زمرد بیش از سه میلیون دالر فروخته شده است.
با این حال، مسوولان محلی در نورستان می‌گویند که مخالفان مسلح دولت نیز در استخراج و قاچاق سنگ‌های قیمتی این ولایت دست دارند.
رییس معادن و پترولیم نورستان گفت: «در استخراج معدن‌های نورستان مخالفین دولت نیز دست دارند و یک بخشی از پول معادن این ولایت به جیب طالبان می‌ریزد. این‌جا مخالفین دولت حاکم‌اند، شماری از آنان در این معدن‌ها سهم دارند و برخی‌شان از استخراج‌کنندگان باج می‌گیرند.»
مسوولان محلی می‌گویند که تاجران پاکستان سنگ‌های قیمتی نورستان را به نام پاکستان به کشورهای عربی و اروپایی صادر می‌کنند.
عاشق‌الله همکار در این مورد گفت: «تاجران پاکستان به‌خاطری به نورستان می‌آیند تا سنگ‌های قیمتی که از سوی مردم و زورمندان اخراج می‌شود به قیمت کم به‌دست بیاورند و به ارزش بالا به فروش برساند.»
پولیس همکار قاچاقبران
از سویی هم، شماری از باشندگان ولایت نورستان برخی از مسوولان و فرماندهان پولیس این ولایت را متهم می‌کنند که در قاچاق و استخراج غیرقانونی معادن سنگ‌های قیمتی این ولایت دست دارند.
باشندگان نورستان می‌افزایند که شماری از فرماندهان پولیس در ولسوالی‌ها در نزدیک پاسگاه‌های‌شان با استفاده از انفجار بمب و نارنجک سنگ‌های قیمتی را استخراج می‌کنند.
احمدالله، از باشندگان ولسوالی وانت وایگل نورستان می‌گوید که قاچاقبران با همکاری نیروهای امنیتی و دیگر مسوولان محلی این ولایت سنگ‌های قیمتی را از طریق ولایت‌های لغمان و ننگرهار به بازارهای پاکستان انتقال و به فروش می‌رسانند.
او به 8صبح گفت: «فکر می‌کنم حکومت در این کارها شریک است؛ به‌خاطری که استخراج در ساحاتی می‌شود که معادن آن در نزدیک پاسگاه‌های پولیس قرار دارد.»
شماری از بزرگان قوم در نورستان نیز مسوولان محلی ولایت و فرماندهی پولیس نورستان را در قاچاق و استخراج غیرقانونی معادن متهم می‌کنند.
حاجی داد‌محمد، از اعضای پیشین مجلس نمایندگان و بزرگ قوم در نورستان می‌گوید که چپاول در معادن این ولایت جریان دارد: «برخی از قوماندانان دزد هستند؛ پولیس دزد است و شماری از ماموران محلی نیز دزدی می‌کنند. یک چور بر سر معدن‌های نورستان آغاز شده و حکومت باید مقامات دولت محلی را بر کنار کند تا جلو همچو فعالیت‌های غیرقانونی گرفته شود.»
شماری از مقام‌های شورای ولایتی نورستان نیز نیروهای امنیتی این ولایت را به بی‌کفایتی متهم می‌کنند. انجنیر سعدالله پاینده‌زوی، رییس شورای ولایتی نورستان به 8صبح گفت: «تعداد زیادی از معدن‌های این ولایت به‌صورت غیرقانونی استخراج می‌شوند و این کار ناشی از بی‌کفایتی و بی‌تفاوتی حکومت محلی است. در این کار شماری از مقام‌های محلی نیز شریک هستند. این یک خیانت بزرگ در برابر دولت و مردم نورستان است و حکومت باید در این مورد اقدام جدی کند.»
او هشدار می‌دهد در صورتی‌که به زودی جلو استخراج غیرقانونی معادن نورستان گرفته نشود، این ولایت به مرکز قاچاقبران و تاجران سودجوی پاکستانی تبدیل خواهد شد.
با این همه، مسوولان فرماندهی پولیس ولایت نورستان اما می‌گویند که بیشتر در ولسوالی‌هایی که دولت در آن تسلط ندارد معادن به‌شکل خودسر استخراج می‌شوند.
مل پاسوال خلیل‌الله ضیایی، فرمانده پولیس نورستان به 8صبح گفت: «تعداد زیادی از معادن در ولسوالی‌ها و مناطقی قرار دارند که وضعیت امنیتی در آن‌جا خراب است و مخالفان مسلح دولت بر آن تسلط دارند.»
آقای ضیایی اما از گرفتن نام معادنی که در ولسوالی‌های ناامن به‌شکل غیرقانونی استخراج می‌شود، خود‌داری کرد.
معادن منبع درآمد طالبان
به‌گفته او، برخی از معادن نورستان به مهم‌ترین منبع درآمد گروه طالبان تبدیل شده‌اند.
با آن‌که فرمانده پولیس نورستان می‌گوید که در حال حاضر تنها معادنی که در ولسوالی‌های ناامن موقعیت دارند به‌شکل خودسر استخراج می‌شوند؛ اما باشندگان نورستان نیز با رد گفته‌های مسوولان فرماندهی پولیس مدعی‌اند که زورمندان حتا در مرکز این ولایت معادن را استخراج می‌کنند.
مسوولان ریاست معادن و پترولیم این ولایت نیز تاکید می‌کنند که حدود ۱۷۰ گروه تنها در غرب این ولایت تاراج معادن را آغاز کرده‌اند.
عاشق‌الله همکار گفت: «در حال حاضر ۱۷۰ گروه تنها در غرب نورستان تثبیت شده‌اند که بالای معادن تسلط دارند و عملا معادن سنگ‌های قیمتی را به شکل خودسر استخراج می‌کنند. در برخی از این نقاط در غرب نورستان امنیت نیز وجود دارد.»
آقای همکار می‌گوید تا زمانی‌که امنیت در نورستان تامین نشود، وضعیت معادن به همین‌گونه ادامه پیدا می‌کند.
همکار می‌افزاید که ریاست معادن و پترولیم در نظر دارد تا مردم محل را آموزش دهد که پس از این به‌شکل فنی معادن را استخراج کنند.
به‌گفته او، ریاست معادن و پترولیم حدود صد تن از بزرگان قوم در مرکز و برخی از ولسوالی‌ها را قناعت داده‌اند تا معادن روستاهای خود را حفظ و نگهداری کنند.
