شماری از شهروندان کشور همزمان با آغاز فصل نهالشانی خواستار نهادینه شدن فرهنگ نهالشانی در کشور شدهاند. آنان میگویند که در این فصل هر شهروند باید در کاشت و حفظ نهالها و ایجاد فضاهای سبز در کشور تلاش کند. این شهروندان میافزایند که بیشتر شهرهای بزرگ افغانستان فاقد جنگل و فضای سبز کافی هستند و با توجه به گسترش مناطق مسکونی، این وضعیت در آینده مشکلات زیادی بهبار خواهد آورد. آنان در گفتوگو با روزنامه ۸صبح تأکید میکنند که نهالشانی فرصتی است تا محیط زیست پاکتر و سرسبزتر شود. به باور آنان، کاشت هر نهال نمادی از امید و آیندهای روشن برای نسلهای بعدی است و میتواند همبستهگی اجتماعی را تقویت کند. به گفته این شهروندان، مشارکت مردم در نهالکاری سبب میشود توجه به حفظ طبیعت و گسترش فضای سبز شهری افزایش یابد.
برخی شهروندان نیز تأکید میکنند که نهالشانی تنها به زیبایی شهر کمک نمیکند، بلکه در کاهش گرد و غبار و کنترل گرمای هوا نیز نقش مهمی دارد. این شهروندان از نهادهایی که در این عرصه فعالند میخواهند در این فصل درباره گونههای نهال و شیوههای نگهداری آن به مردم آگاهیدهی کنند تا شهروندان بتوانند آگاهانه در این کار سهیم شوند.
حسن آغا، یکی از باشندهگان کابل، میگوید که فصل نهالشانی بهترین فرصت برای تقویت فضای سبز در این شهر است. او میافزاید که کاشت نهال نهتنها برای نسلهای آینده اهمیت دارد، بلکه به پاکتر شدن هوا نیز کمک میکند. به گفته او، هر شهروند باید در شرایط کنونی که کابل با بحران آب مواجه است، نهالی را انتخاب کند که هم سبز و مقاوم باشد و هم مصرف آب کمتری داشته باشد.
این باشنده کابل میگوید: «اگر دقت کنید، در مناطقی که نهال و درخت زیاد است، هوا خنکتر است؛ بنابراین کاشت نهال تأثیر زیادی بر اقلیم دارد. با توجه به تغییرات آب و هوایی که افغانستان را تهدید میکند، نهالشانی فواید زیادی دارد؛ از جمله کاهش آلودهگی هوا، افزایش فضای سبز و جلوگیری از هدررفت آب، زیرا آب زیر درخت ذخیره میشود و هدر نمیرود و در عین حال محیطی سرسبز برای ما فراهم میآورد.»
رضا صالح، یکی دیگر از باشندهگان کابل، میگوید که هرچند در سالهای اخیر نهالشانی افزایش یافته است، اما پس از کاشت، از این نهالها بهدرستی حفاظت نمیشود. او تأکید میکند که هر شهروند افغانستان باید برای تضمین آیندهای بهتر، نهال بکارد و از آن محافظت کند. او میافزاید: «کاشت نهال برای هر خانواده ضروری است و بهتر است در حویلی و فضای خالی اطراف خانه، نهال بکارند و از آن مراقبت کنند تا محیط و هوای اطراف پاک و سالم شود. از نظر محیط زیست، نهالشانی بینهایت مفید و ضروری است، زیرا تنها فیلتر طبیعی هوا همین درختان و نباتات هستند.»
حسیب، یکی از باشندهگان پنجشیر، میگوید که انتخاب نوع نهال بسته به هر منطقه متفاوت است و باید متناسب با شرایط آب و هوایی منطقه، نهال مناسب انتخاب شود. او میافزاید که آگاهی دهی درباره گونههای نهال متناسب با شرایط آب و هوا میتواند نتیجه موثرتری داشته باشد.
این باشنده پنجشیر میافزاید: «موضوع نهالشانی با توجه به وضعیت آب و هوا در هر منطقه فرق میکند. در منطقه ما پریان پنجشیر، مردم در گذشته در کنار نهالهای غیرمثمر، نهالهای مثمر مانند سیب و زردآلو میکاشتند که نتیجه خوبی میداد. چون آب و هوای منطقه سرد است، سایر نهالها چندان نتیجه نمیدادند. اما در سالهای اخیر، نهالهای مثمر بیشتری کاشته شده است که میوههایی مانند آلو، گیلاس، ناک و سایر میوهها میدهند و بهترین شرایط آب و هوایی برای نهالهای غیرمثمر فراهم شده است.»
در همین حال، گروهی از فعالان افغانستان که برای حفاظت از محیطزیست، غرس و کاشت درخت، احیای درختزارها و گیاهان کوهی کارزاری را به راه انداختهاند، میگویند که نظر به تجربه آنان در کابل کاشت نهالهایی مانند ناجو، ارغوان، پنجهچنار و درختان میوهای مانند سیب، سنجد، توت و ناک مؤثر است.
تمیم عالمیار، مسوول کارزار «هر درخت برای یک امید»، میگوید که تیم آنان با توجه به نوع خاک، دسترسی به آب و نحوه نگهداری، نهالها را انتخاب و غرس میکنند. او اضافه میکند که مردم میتوانند با نگهداری و محافظت از نهالها به آنان کمک کنند.
عالمیار میافزاید: «مردم برای ما عکس میفرستند و وعده مراقبت میدهند، سپس در آن مکانها درختکاری میکنیم. در این مسیر با مشکلاتی مانند عدم همکاری برخی افراد، بیراهیها، راهبندانها و کمبود نیرو برای کمک مواجه شدیم. آبیاری و غرس درختان استرس زندگی را از ما دور کرده و هر یک از جوانان داوطلب، آرامش خود را در نهالکاری پیدا کردهاند. نهالکاری باعث شده ما نسبت به آینده خوشبین باشیم. تنها مشکلی که داریم، کمبود وقت کافی برای انجام این فعالیت است.»
از سویی هم، کارشناسان محیط زیست میگویند که ایجاد و گسترش فضای سبز در شهرها نهتنها به بهبود کیفیت هوا کمک میکند، بلکه میتواند تأثیر مثبتی بر کاهش گرمای شهری و سر و صدای محیطی داشته باشد. آنان میافزایند که کاشت نهالهای مقاوم به کمآبی و شرایط سخت محیطی، میتواند با حداقل مراقبت رشد کرده و هم زیبایی شهری را افزایش دهد و هم اکوسیستم محلی را تقویت کند.
کاظم همایون، یکی از کارشناسان محیط زیست، میگوید که افغانستان، بهویژه شهر کابل، مطابق استانداردهای جهانی و منطقهای، فضای سبز کافی ندارد. او میافزاید که جمعیت جنگلی و فضای سبز در کابل در مقایسه با سایر کشورها بسیار کم است و اگر در فهرست جهانی قرار گیرد، در ردههای پایین خواهد بود.
آقای همایون میگوید در شرایطی که کابل با آلودهگی هوا، آلودهگی صوتی، سایر آلایندهها و همچنان تغییرات اقلیمی و گرمایش زمین روبهرو است، ایجاد فضای سبز یکی از راهکارهای موثر برای مقابله با این چالشها بهشمار میرود. او تأکید میکند که نهالکاری باید همراه با مراقبت و آبیاری مستمر باشد تا اثرگذاری آن در درازمدت حفظ شود. به گفته او، میتوان از روشهایی مانند بازیافت فاضلاب برای تأمین آب مورد نیاز نهالها بهره برد.
این فعال محیطزیست میافزاید: «برخی مناطق کابل مانند وزیرآباد و وزیر اکبرخان به آب شرب دسترسی ندارند و آب شان شور است، اما گونههایی از درختان و بوتهها وجود دارند که مقاوم به شرایط سخت و کمآبی و یا مقاوم در برابر شوری هستند. شهرداری کابل و وزارت زراعت این گونهها را پرورش دهند، زیرا این گونهها میتوانند شوری آب را کنترل کنند، حشرات مضر را کاهش دهند، باران را جذب کنند و پرندگان را جذب کنند.
پیش از این، دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل متحد (اوچا) اعلام کرده بود که تغییرات اقلیمی سبب خالی شدن هرچه بیشتر روستاها در افغانستان شده و دستکم ۲۵ ولایت از ۳۴ ولایت این کشور در مرحله هشدار نسبت به آسیبهای ناشی از تغییرات اقلیمی، از جمله کاهش منابع آبی و نابودی منابع تأمینکننده معیشت مردم مانند دامداری و کشاورزی، قرار دارند.
