شماری از زنان در روستای قلعه‌نو ولایت غزنی می‌گویند با تهیه و فروش آلو بخارا، بخشی از هزینه‌های خانواده و آموزش فرزندان‌شان را تامین می‌کنند؛ اما پایین‌بودن بهای این محصول در بازار و فصلی‌بودن درآمد، امکان افزایش درآمد آنان را محدود کرده است. آنان می‌افزایند که تهیه آلو بخارا در چند مرحله انجام می‌شود و به زمان و نیروی زیادی نیاز دارد. به گفته آنان، ساعت‌ها نشستن و کار مداوم با دست برای پوست‌کردن آلو، سبب درد شانه و آسیب‌دیدن ناخن‌های‌شان نیز می‌شود.
این زنان در گفت‌وگو با روزنامه ۸صبح می‌گویند با وجود دشواری کار، آلو بخارا بازار فروش مناسبی ندارد و درآمد حاصل از آن نیز تنها در یک فصل سال به دست می‌آید. به گفته آنان، فروش مستقیم محصول و دسترسی به بازار با بهای مناسب می‌تواند درآمد آنان را افزایش داده و زمینه ادامه و گسترش این فعالیت را فراهم کند.
از دید آنان، تهیه آلو بخارا در شرایط کنونی یکی از معدود راه‌های درآمدزایی است که به زنان امکان می‌دهد در تامین نیازهای خانواده سهم بگیرند؛ اما با پایان فصل آلو، این منبع درآمد نیز متوقف می‌شود. آنان تاکید می‌کنند که محدودیت‌های طالبان بر فرصت‌های کاری زنان و نبود حمایت کافی از سوی نهادهای داخلی و بین‌المللی، گزینه‌های آنان برای کار و درآمدزایی را محدود کرده است.
این زنان همچنین از طالبان می‌خواهند زمینه آموزش دختران را فراهم کند تا نسل جدید در آینده فرصت‌های بیشتری برای تحصیل، اشتغال و درآمدزایی داشته باشد. به باور آنان، محرومیت دختران از آموزش می‌تواند فرصت‌های این نسل برای اشتغال و سهم‌گیری اقتصادی در خانواده و جامعه را در آینده کاهش دهد.
آفتاب هنوز بر بام خانه‌های روستا نتابیده است که شکیلا همراه با دخترانش راهی باغ می‌شوند تا آلوهای رسیده را جمع‌آوری و برای تهیه آلو بخارا آماده کند. او که پنج سال است به تهیه آلو بخارا روی آورده، می‌گوید این کار یکی از معدود راه‌هایی است که از طریق آن می‌تواند در تامین هزینه‌های خانواده سهم بگیرد. شکیلا می‌افزاید که با وجود دشواری و فصلی‌بودن این کار، او و دخترانش برای تامین بخشی از هزینه‌های زنده‌گی ناگزیر به ادامه آن هستند.
این زن می‌گوید: «پنج سال می‌شود که به پوست‌کردن آلو و تهیه آلو بخارا روی آورده‌ایم و از همین طریق در تامین هزینه‌های زنده‌گی سهم می‌گیریم. این کار آسان نیست؛ ساعت‌های طولانی روی زمین می‌نشینیم و آلوهایی را که تعدادشان زیاد است، جمع و پوست می‌کنیم. بیشتر روزها از صبح زود کار را شروع می‌کنیم. آلوها را از باغ‌هایی که به‌صورت گرو یا کرایه گرفته‌ایم، جمع‌آوری می‌کنیم و در پایان نیز بخشی از محصول یا درآمد را به صاحب باغ می‌دهیم و سهم کمی برای خودمان باقی می‌ماند.»
شکیلا ادامه می‌دهد: «سخت‌ترین مرحله کار، پوست‌کردن آلو است؛ چون آلوها هم‌زمان می‌رسند و تعدادشان زیاد است. از بس ساعت‌ها کار می‌کنیم، شانه و دست‌هایمان درد می‌گیرد. خشک‌کردن آلو هم دشوار است؛ چون نباید خاک بگیرد و اگر باران ببارد، محصول آسیب می‌بیند. با وجود این همه زحمت، در بازار آلو بخارا را به قیمت پایین می‌خرند و قیمت آن نیز هر سال متفاوت است؛ یک سال بازار خوب است و یک سال بد.»
به گفته شکیلا زنان نمی‌توانند محصول آماده‌شده را برای مدت طولانی نگهداری کنند؛ زیرا با گذشت زمان رنگ آلو بخارا تغییر می‌کند و مشتریان نیز تمایل کمتری به خرید آن دارند.
این زن می‌افزاید: «ما نمی‌توانیم محصول را برای مدت طولانی نگه داریم؛ چون به مرور زمان رنگش تغییر می‌کند و مردم آن را نمی‌خرند. باید برای محصول ما بازاریابی شود تا بتوانیم آن را با قیمت مناسب بفروشیم. این کار برای ما سخت است، اما یکی از معدود راه‌هایی است که برای تأمین هزینه‌های زندگی داریم و اگر بازار مناسب داشته باشد، با انگیزه بیشتری آن را ادامه می‌دهیم.»
صدیقه، یکی از دختران یک خانواده کشاورز در این روستا، می‌گوید برای تامین هزینه‌های زنده‌گی و تهیه جهیزیه خود، هر سال در فصل برداشت آلو به تهیه آلو بخارا مشغول می‌شود. او می‌افزاید که درآمد حاصل از این کار میان صاحب باغ و خانواده آنان تقسیم می‌شود و سهم باقی‌مانده بخشی از هزینه‌های زنده‌گی و تهیه جهیزیه او را تامین می‌کند.
صدیقه که پس از صنف هفتم از آموزش بازمانده است، تاکید می‌کند که محدودشدن فرصت‌های آموزشی و نامزدشدنش سبب شده است تهیه آلو بخارا به یکی از راه‌های اصلی برای آماده‌کردن جهیزیه او تبدیل شود.
صدیقه می‌گوید: «پدرم کشاورز است و اگر این کار را نکنیم، گرسنه می‌مانیم. باغ را که پدرم می‌گیرد، دو حصه محصول به صاحب باغ می‌رسد و یک حصه برای ما می‌ماند. ناخن‌هایم را ببینید؛ از بس آلو پوست کرده‌ام، باز شده و شکسته است. مجبوریم با همین حالت کار کنیم، چون با دست‌کش نمی‌توانیم آلو پوست کنیم و تا حالا هم وسیله‌ای ساخته نشده که این کار را آسان کند. هنگام کار ناخن‌هایم زخمی می‌شود، اما چاره نداریم. تهیه جهیزیه دختر هم بر عهده خانواده است و تکمیل‌کردن آن برای پدرم سخت است. من تا صنف هفتم درس خواندم، اما پس از روی کار آمدن طالبان از مکتب ماندم. بعد نامزد شدم و از آن زمان هر سال آلو بخارا تهیه می‌کنم تا بتوانم در تهیه جهیزیه‌ام سهم بگیرم.»
زرمینه یکی دیگر از زنان که همراه با دخترانش در تهیه آلو بخارا کار می‌کند، می‌گوید این فعالیت بخش مهمی از درآمد خانواده آنان را تامین می‌کند. او می‌افزاید که همسرش کشاورز است و هر سال باغ‌های بیشتری را برای کشت‌وکار به اجاره می‌گیرد تا هزینه‌های خانواده، به‌ویژه مخارج زمستان آنان تامین شود. زرمینه می‌افزاید به‌دلیل فصلی‌بودن آلو و رسیدن هم‌زمان میوه‌ها، آنان ناگزیرند در مدت کوتاهی و بدون وقفه کار کنند تا محصول پیش از خراب‌شدن آماده شود.
زرمینه می‌گوید: «از صبح تا شام مصروف تهیه آلو بخارا هستیم. کار خیلی سخت است؛ آلوها را دانه‌دانه پوست می‌کنیم و از همین طریق بخشی از هزینه‌های خانواده را تامین می‌کنیم. شوهرم دهقان است و هر سال باغ‌های مختلف را دهقانی می‌گیرد و گاهی برای تأمین مخارج زمستان، چند باغ را هم‌زمان می‌گیرد. پنج نفر در خانه هستیم و به جز من و دخترانم کسی دیگری کار نمی‌کند؛ شوهرم هم پیر شده است. آلو یک‌باره می‌رسد و نمی‌توانیم کم‌کم آن را پوست کنیم، به همین دلیل هر روز بی‌وقفه کار می‌کنیم تا تمام شود و ضایعات آن زیاد نشود.»
این زن تاکید می‌کند که نبود امکانات مناسب برای بسته‌بندی، دسترسی محدود به بازار و نداشتن سرمایه کافی، از عواملی است که مانع گسترش فعالیت آنان شده است. از دید او اگر زمینه مناسب‌تری برای فروش و بسته‌بندی محصولات‌شان فراهم شود، می‌توانند تولید خود را افزایش دهند.
در همین حال، شماری از کارشناسان مسایل اقتصادی می‌گویند نبود بازار مناسب، بسته‌بندی معیاری و مهارت‌های بازاریابی، از موانع عمده در برابر توسعه تولید و فروش آلو بخارا در افغانستان است. آنان می‌افزایند که دسترسی محدود تولیدکننده‌گان به منابع مالی نیز سبب شده است زنان و کشاورزان نتوانند تولید این محصول را گسترش دهند و جایگاه مناسبی در بازار پیدا کنند.
عبدالنصیر رشتیا، یکی از کارشناسان مسایل اقتصادی، می‌گوید آلو بخارا از میوه‌های شناخته‌شده و پرمصرف در افغانستان است و می‌تواند در تولید مربا، نوشیدنی‌ها و دیگر مواد غذایی مورد استفاده قرار گیرد. او می‌افزاید که نبود بسته‌بندی معیاری، ضعف در بازاریابی و دسترسی محدود به بازار، فرصت رشد این محصول را محدود کرده است.
رشتیا می‌گوید: «آلو بخارا از جمله میوه‌هایی است که در افغانستان شناخته شده و مردم از آن استفاده می‌کنند، به‌ویژه در تهیه مربا و برخی مواد غذایی. مشکل اساسی این است که برای این محصول بازار مناسب، بسته‌بندی معیاری و مهارت‌های بازاریابی وجود ندارد. وقتی یک محصول نتواند جایگاه خود را در بازار داخلی پیدا کند، تولیدکننده نمی‌تواند تولیدش را افزایش دهد. از سوی دیگر، واردات گسترده محصولات کشاورزی از کشورهای دیگر، رقابت را برای تولیدکننده‌گان داخلی دشوار کرده است.»
از دید این کارشناس مسایل اقتصادی حمایت از بسته‌بندی معیاری و فرآوری آلو بخارا می‌تواند زمینه ایجاد محصولات متنوع و افزایش ارزش اقتصادی این میوه را فراهم کند. به گفته رشتیا، در صورت حمایت طالبان و نهادهای بین‌المللی از تولیدکننده‌گان و فراهم‌شدن منابع مالی، این محصول می‌تواند بازار داخلی و حتی بازارهای خارجی پیدا کند.
رشتیا می‌گوید: «اگر برای این محصول بسته‌بندی معیاری و بازار مناسب ایجاد شود و از آن انواع نوشیدنی‌ها و مواد خوراکی تولید شود، بدون شک می‌تواند جایگاه خوبی در بازار پیدا کند. این کار می‌تواند درآمد زنان روستایی را افزایش دهد و برای افراد دیگری نیز زمینه کار فراهم کند. اگر صادرات آلو بخارا نیز توسعه پیدا کند، تقاضا برای این محصول بیشتر می‌شود و در نتیجه، تولیدکننده‌گان و کشاورزان می‌توانند درآمد بیشتری به دست آورند.»
این زنان در حالی از نبود بازار مناسب برای فروش محصولات‌شان شکایت دارند که اتحادیه اروپا به‌تازه‌گی از راه‌اندازی یک برنامه پنج میلیون یورویی با همکاری سازمان غذا و کشاورزی ملل متحد (FAO) برای حمایت از کشاورزان و کسب‌وکارهای کشاورزی در افغانستان خبر داده است.
در چارچوب این برنامه، چهار مرکز خدمات یکپارچه ایجاد می‌شود تا کشاورزان و کارآفرینان روستایی را به خدمات مشاوره‌ای، تخصصی و بازارها وصل کند. اتحادیه اروپا گفته است این برنامه با هدف بهبود دسترسی کشاورزان و کسب‌وکارهای کشاورزی به بازار، افزایش درآمد و تقویت توان آنان برای مقابله با پیامدهای تغییرات اقلیمی و بحران اقتصادی اجرا می‌شود.
براساس اعلام اتحادیه اروپا، این برنامه همچنین به احیای دو هزار هکتار از جنگل‌ها و مراتع تخریب‌شده کمک می‌کند و از ۲۵۰ نهالستان تحت مدیریت زنان و جوامع محلی حمایت خواهد کرد.
آلو بخارا نیز از جمله محصولاتی است که زنان در برخی روستاهای افغانستان با فرآوری و فروش آن برای خانواده‌های‌شان درآمد ایجاد می‌کنند. به گفته کارشناسان، بهبود دسترسی به بازار، بسته‌بندی و بازاریابی می‌تواند ارزش اقتصادی این محصول را افزایش داده و زمینه درآمد بیشتر برای زنان و کشاورزان روستایی را فراهم کند.
