ویدیوهایی که در اختیار ۸صبح قرار گرفته، نشان میدهد که طالبان شماری از جنگجویان جمعهخان فاتح، فرمانده ناراضیشان، را در درواز به قتل رسانده و سپس به اجساد آنان بیحرمتی کردهاند. در یکی از این نوارها دیده میشود که فرد کشتهشده، مردی ریشسفید و کهنسال است که در میان خون غرق شده؛ یک جنگجوی طالبان با پاهایش بر صورت این مرد کهنسال میکوبد. همچنان، جنگجویان طالبان به جسد حسیب پنجشیری، از فرماندهان ارشد جبهه مقاومت ملی که در کمین این گروه در سالنگ شمالی کشته شده است، بیحرمتی میکنند. در این ویدیو، دیده میشود که جنگجویان طالبان پس از کشتهشدن او، موهایش را گرفته و میکشند و به او دشنام میدهند. برخی از مقامهای ارشد حکومت پیشین، بهشمول دادستان کل پیشین، بیحرمتی جنگجویان طالبان به اجساد کشتهشدهگان را نقض آشکار کرامت انسانی و حقوق بینالملل بشردوستانه دانسته و خواستار ثبت و بررسی این موارد بهعنوان جنایت جنگی شدهاند.
رفتار طالبان در برابر اجساد کشتهشدهگان در روزهای پسین با واکنشهای گسترده روبهرو شده است. ویدیوهای مربوط به جنگجویان جمعهخان فاتح در ولسوالی نسی بدخشان و جسد حسیب پنجشیری، از فرماندهان ارشد جبهه مقاومت ملی افغانستان، موجی از واکنشها علیه طالبان برانگیخته است. شهروندان کشور و فعالان سیاسی و مدنی، اقدام طالبان را مصداق جنایت جنگی توصیف کرده و گفتهاند که بیحرمتی به اجساد کشتهشدهگان خلاف تمامی موازین جنگی و اخلاقی است و طالبان به هیچ آیین و اصولی پایبندی ندارند.
منابع همچنان میگویند که نیروهای جمعهخان فاتح، پس از پایان درگیریها و اعلام آتشبس از سوی طالبان، توسط جنگجویان جنوبی این گروه در منطقه دلواخ کشته شدند. به گفته منابع، سرگروه افراد کشتهشده فردی به نام نسیم، فرزند مامای جمعهخان، بوده است. برخی طالبان محلی نیز این ادعا را تایید کردهاند و گفتهاند که افراد یادشده پس از اعلام آتشبس از سوی جنگجویان این گروه کشته شدهاند.
یک منبع میگوید: «کسانی بودند که تسلیم شدند؛ ابتدا بمب بر سرشان انداختند و سپس کشتند. اینها صدا کرده بودند که تسلیم هستند و فیر نمیکنند. به اینها خبر تسلیمی جمعه رسیده بود.»
بیحرمتی به کشتهشدهگان از سوی جنگجویان طالبان، واکنشهای گستردهای را در میان شهروندان کشور در شبکههای اجتماعی برانگیخته است. فعالان سیاسی، مدنی و حقوق بشری این اقدام طالبان را بهشدت نکوهش کرده و تاکید کردهاند که رفتار جنگجویان این گروه خلاف تمامی ارزشهای اخلاقی، انسانی و اسلامی است و حتا در چارچوب اصول جنگی نیز نمیگنجد.
بسیاری دیگر، این رفتار طالبان در برابر کشتهشدهگان را قومی عنوان کرده و گفتهاند که هر جریان یا گروهی که در برابر سلطه قومی طالبان به چالش کشیدن قیام کند، با چنین تحقیر و توهینی روبهرو میشود. آنان هشدار دادهاند که این رفتار طالبان بهشدت خطرناک است و زمینه انتقامجویی را مساعد میسازد.
فرید حمیدی، دادستان کل حکومت پیشین، در واکنش به تحقیر جسدهای کشته شدهگان توسط جنگجویان طالبان نوشته است: «کرامت انسانی موهبت الهی است که حتا پس از مرگ نیز پابرجا میماند و برای همه انسانها، فارغ از نژاد، دین، زبان، قومیت و ملیت، یکسان است. بیاحترامی به کشتهشدگان و اسیران جنگ، عملی ضد اخلاق انسانی و ناقض صریح اصول اسلامی و قوانین بینالمللی (از جمله کنوانسیونهای ژنو) است.»
آقای حمیدی نوشته است: «هتک حرمت اجساد و توهین به کشتهشدهگان، اوج جهالت و سقوط اخلاق است. ویدیوهای اخیر از بدخشان، بادغیس و سالنگ نشان میدهد این جنایت بشری بهصورت گسترده توسط نیروهای رسمی اداره طالبان ارتکاب یافته است. مباشران، مسببین و مسوولانی که در برابر این جنایات سکوت کردهاند، مسوولیت برابر دارند. جنگ نیز اخلاق، قواعد و مقررات دارد. تمامی طرف های جنگی باید این قواعد را رعایت کنند. برخورد خلاف کرامت انسانی با مردگان، نشانه جهالت است.»
مجیبالرحمان رحیمی، سخنگوی شورای عالی مصالحه دولت پیشین، در واکنش به این اقدام طالبان نوشته است: «مُثلهکردن و بیحرمتی به اجساد، رفتار مشرکان و دوران جاهلیت است.» او تاکید کرده که در تصاویر و ویدیوهای منتشرشده از جنگهای اخیر در بدخشان، رفتارهایی دیده میشود که آشکارا با این اصول در تعارض است.
آقای رحیمی نوشته است: «لگدزدن به اجساد، گذاشتن پا بر صورت یک ریشسفید کشتهشده و فیلمبرداری از آن، و نیز رفتار تحقیرآمیز با جسد فرمانده حسیب پنجشیری، از جمله گرفتن موهای او و بازیکردن با پیکرش؛ چنین رفتارهایی را نمیتوان با نام اسلام توجیه کرد.»
حلیم فدایی، والی حکومت پیشین در لوگر، در واکنش به رفتار با جسد حسیب قوای مرکز نوشته است: «جسد حسیب قوای مرکز باید بهعنوان یکی از موارد نقض حقوق بینالملل بشردوستانه و جنایت جنگی، در اسناد نهادهای بینالمللی ثبت و مورد بررسی قرار گیرد. براساس حقوق بینالملل بشردوستانه، توهین، بیحرمتی، مثلهکردن یا هرگونه رفتار تحقیرآمیز با اجساد کشتهشدهگان در جریان جنگ ممنوع است. ماده ۳۴ پروتکل الحاقی اول کنوانسیونهای ژنو تصریح میکند که بقایای قربانیان جنگ باید با احترام نگهداری شوند.»
آقای فدایی نوشته است: «همچنین، قاعده ۱۱۳ حقوق بینالملل بشردوستانه عرفی کمیته بینالمللی صلیب سرخ (ICRC)، هرگونه بیحرمتی، مثلهکردن و اهانت به اجساد را ممنوع میداند. افزون بر آن، ماده ۸ اساسنامه رم دیوان کیفری بینالمللی، رفتارهای توهینآمیز و تحقیرکننده علیه کرامت انسانی را از مصادیق جنایت جنگی میشمارد؛ تفاسیر حقوقی این ماده، بیحرمتی به اجساد قربانیان را نیز در بر میگیرد.»
پیش از این نیز بارها ویدیوهایی از جریان بیحرمتی طالبان به اجساد کشتهشدهگان منتشر شده است. طالبان در پنج سال گذشته، بهصورت متواتر، افرادی را که علیه این گروه جنگیدهاند، پس از قتل، به اجسادشان توهین و بیحرمتی کردهاند.






