قانون امر به معروف و نهی از منکر طالبان که بهتازهگی از سوی رهبر این گروه توشیح شده، واکنشهای گستردهای را در پی داشته است. شماری از چهرههای سیاسی، فرهنگی و فعالان حقوق بشر این قانون را توهین به کرامت انسانی شهروندان کشور توصیف کردهاند. برخی از این چهرههای فرهنگی این قانون طالبان را «وحشتنامه» خوانده و گفتهاند که این قانون کرامت انسانی را مورد توهین قرار داده است.
وزارت عدلیه طالبان هفته گذشته اعلام کرد که قانون امر به معروف و نهی از منکر این گروه، در ۱ مقدمه، ۴ فصل و ۳۵ ماده از سوی هبتالله آخوندزاده توشیح شده است. بسیاری از مادههای این قانون با ارزشهای حقوق بشری در تضاد است و زمینه را برای مداخله و تجسس طالبان در خصوصیترین جنبههای زندهگی فردی و جمعی مردم فراهم میکند.
شهرزاد اکبر، رییس پیشین کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان، در واکنش به اجرایی شدن قانون امر به معروف و نهی از منکر طالبان گفته است که این قانون «آیینهای در برابر دیدگاه مریض، آلوده و تعصبآمیز آنان [طالبان] میگذارد.» او در شبکه اجتماعی ایکس نوشته است: «شیانگاری زنان و سلب کرامت انسانی آنان، وضع محدودیت بر پوشش، تفریح و روش عبادت شهروندان و… مردم از گرسنهگی، بیبرقی و نبود دوا میمیرند و اینها در پی اندازهگیری حجاب و ریش هستند.»
نظیفالله سالارزی، سفیر افغانستان در بلجیم، اتحادیه اروپا و ناتو، با اشتراک گذاشتن دیدگاه وزیر خارجه آلمان، در صفحه ایکس خود نوشته است: «کاملاً موافقم که تحمیل چنین قانون ظالمانهای نه تنها توهین به حقوق اولیه بشر است، بلکه محو غمانگیز صداها، رویاها و حیثیت زنان افغان است. این یک یادآوری دردناک است که باید در برابر کسانی که بهنام افراطگرایی به دنبال ظلم و سکوت هستند، محکم بایستیم. اینها فقط قوانین نیستند. آنها زنجیرهایی هستند که روح یک ملت را به غل و زنجیر میکشند.»
کاوه جبران، از نویسندهگان کشور، این قانون طالبان را «وحشتنامه امر به معروف و نهی از منکر امارت تروریستی» خوانده و گفته است: «احکام آن مو را بر بدن آدمی راست میکند، غایت شرارتبار اسلام سیاسی و ناسیونالیسم افغانی را به نمایش میگذارد و اهانت آشکار به کرامت انسانی و وجدان بشری است.»
خبرنگاران افغانستان در اروپا و امریکای شمالی نیز از نافذ شدن این قانون ابراز نگرانی کرده و از سازمان ملل خواستهاند که از اجرایی شدن آن جلوگیری کند. به گفته این خبرنگاران، طالبان محدودیتهای بیشتری را با این قانون بر رسانهها در افغانستان وضع کردهاند. طبق این قانون، محتسبان طالبان موظف هستند تا فعالیت تمام رسانههای دولتی و خصوصی را تحت کنترل داشته باشند و آنان را به قول این گروه به پیروی از «معروفات» ملزم کنند.
همچنان جنبش زنان برای صلح و آزادی از سازمان ملل خواسته تا مانع اجرای قانون امر به معروف و نهی از منکر طالبان شود. به گفته این جنبش، قانون امر به معروف و نهی از منکر طالبان گامی در راستای نهادینهسازی «ظلم» و «آپارتاید جنسیتی» علیه زنان افغانستان است.
این جنبش با انتشار بیانیهای گفته است که طالبان در سه سال گذشته از «هیچ جنایتی علیه زنان» در افغانستان دریغ نکرده و با وضع قانون جدید خود تلاش دارند «جنایات خود علیه زنان» را رسمیت ببخشند. در بیانیه این جنبش از سازمانها و جامعه جهانی خواسته شده که با درک «شرایط اسفبار» کنونی زنان افغانستان، از ادامه سیاست تعامل و مماشات با گروه «تروریستی طالب» خودداری کنند.
علی میثم نظری، مسوول روابط خارجی جبهه مقاومت ملی افغانستان، گفته است که قانون امر به معروف طالبان ایدیولوژی افراطی است که زنان را هدف قرار داده و نشاندهنده همسویی طالبان با گروههای تروریستی مانند داعش است.
رینا امیری، نماینده ویژه امریکا در امور زنان و حقوق بشر افغانستان، گفته است که انتشار قانون امر به معروف و نهی از منکر طالبان نشان میدهد که این گروه سیاستهای افراطی دهه ۱۹۹۰ خود را دو برابر کرده است.
خانم امیری در صفحه ایکس خود نوشته است که حفظ موضع فعلی جامعه جهانی در برابر طالبان «یک ضرورت هنجاری، اقتصادی و امنیتی است.» به گفته او، جامعه بینالمللی باید روابط خود با طالبان را تا بهبودی عمیق وضعیت حقوق بشر در افغانستان، عادی نکند.
همچنان آنالنا بربوک، وزیر خارجه آلمان، از اجرایی شدن این قانون طالبان به شدت انتقاد کرده و آن را «حدود ۱۰۰ صفحه نفرت از زنان» توصیف کرده است. او در واکنش به این قانون در صفحه ایکس خود نوشته است: «این قاعده غیرانسانی زنان افغانستان را از کرامت، حقوق و صدایشان محروم میکند.» او گفته که طالبان با این قانون میخواهند نیمی از جمعیت افغانستان را ساکت کنند. به باور وزیر خارجه آلمان، طالبان بار دیگر نشان دادند که نمیتوان با اسلامگرایان رادیکال هیچ ارتباطی برقرار کرد.
قانون امر به معروف و نهی از منکر طالبان در ۱ مقدمه، ۴ فصل و ۳۵ ماده از سوی هبتالله آخوندزاده توشیح شده است. این قانون بدن، صورت و صدای زنان را «عورت» خوانده و تاکید کرده که حتا خواندن نعتها و قرائت از سوی زنان مجاز نیست و نباید صدای آنان در هیچ جایی شنیده شود. طبق این قانون، دیدن عکس و فلم زنده جان در تلیفون، کمپیوتر و در هر وسیله دیگر ممنوع است. براساس این قانون طالبان، مردان مکلفند یک قبضه ریش بگذارند و از بستن نکتایی و اصلاح موی به سبک غربی پرهیز کنند.
در قانون امر به معروف و نهی از منکر طالبان گفته شده که انتقال زنان بدون محرم توسط رانندهها منع است. در این قانون، تمام بازیها و سرگرمیها بهشمول تشلهبازی و چهارمغزبازی ممنوع و حرام خوانده شده است. براساس این قانون، تمام تاجران، کسبهکاران و دهقانان در کنار پرداخت مالیات مجبور به پرداخت زکات و عشر به این گروه شدهاند. استفاده از مجسمههای اشیای جاندار در تبلیغات ممنوع شده و به محتسبان این گروه صلاحیت داده شده تا افراد را از ۱ ساعت تا ۳ روز زندانی کنند.
