حذف زنان و نماینده‌گان جامعه مدنی از آجندای نشست سوم دوحه به میزبانی سازمان ملل، با موج گسترده‌ای از انتقادات داخلی و خارجی روبه‌رو شده است. فعالان مدنی و سیاسی، حذف زنان و سایر نیروهای مدنی افغانستان از نشست دوحه را تسلیمی به طالبان و پرسش‌برانگیز خوانده‌اند. آنان تاکید می‌کنند که رفتار سازمان ملل در این مورد «مشکوک» و در تضاد با منشور و فلسفه وجودی این سازمان قرار دارد. براساس ادعای برخی از آن‌ها، تعدادی از دیپلمات‌های ارشد یوناما به شمول رییس این نهاد روابط نزدیک با طالبان دارند و برای این گروه لابی می‌کنند. با این حال، رییس عمومی امنیت ملی حکومت سابق، خواستار تعلیق تعامل «دیاسپورای افغان» با سازمان ملل شده تا به قول او، اعتراضات معنادار شود. قرار است این نشست در آخر ماه جون با حضور نماینده‌گان ویژه کشورها و هیات طالبان برگزار شود. رییس یوناما به‌گونه ضمنی تایید کرده که زنان در آجندای این نشست قرار ندارند و سکتور خصوصی، بانک‌داری و مبارزه با مواد مخدر از مسایل مورد بحث در این نشست خواهد بود.
سازمان ملل متحد اعلام کرده که قرار است نشست سوم دوحه به میزبانی این سازمان در پایان ماه جاری میلادی با حضور نماینده‌گان ویژه کشورها در امور افغانستان در قطر برگزار شود. هر چند تا کنون آجندای دقیق این نشست در رسانه‌ها منتشر نشده، اما رییس دفتر هیات معاونت سازمان ملل متحد بحث در مورد سکتور خصوصی، بانک‌داری و مبارزه با مواد مخدر را آجندای اصلی این نشست خوانده است.
پیش از این، یک مقام طالبان در وزارت خارجه این گروه نیز گفته بود که سکتور خصوصی، بانک‌داری و مبارزه با مواد مخدر از آجندای اصلی نشست دوحه است که از سوی سازمان ملل متحد با طالبان در میان گذاشته شده است. او تایید کرده بود که یک هیات از طالبان در این نشست اشتراک می‌کند.
در همین حال فریما نوابی، پژوهشگر حقوق بشر و دیپلمات پیشین، در صحبت با روزنامه ۸صبح می‌گوید که سازمان ملل متحد مشکلات زنان افغانستان را نادیده می‌گیرد و در پی سفیدنمایی و مشروعیت بخشیدن به طالبان است. این پژوهشگر حقوق بشر بدون نام بردن از فردی خاص، حضور برخی از دیپلمات‌های ارشد دفتر یوناما در کابل را «مشکوک» توصیف می‌کند و مدعی است که آنان برای طالبان لابی می‌کنند و با این گروه روابط نزدیک دارند. خانم نوابی می‌افزاید که کارنامه سازمان ملل متحد از دهه ۸۰ میلادی به این طرف در افغانستان ناکام بوده و این سازمان نتوانسته برنامه‌های خود را براساس واقعیت‌های افغانستان و مطالبات مردم تنظیم کند.
این دیپلمات پیشین تاکید می‌ورزد که کارنامه رزا اوتنبایوا، رییس یوناما در کابل و برخی از همکارانش، مشکوک است و همچنان آنان درک درست از مناسبات و فرهنگ مردم افغانستان ندارند. براساس ادعای او، رییس یوناما روابط نزدیکی با طالبان و کشورهای منطقه، به‌ویژه روسیه دارد و برمبنای خواست‌های آنان عمل می‌کند.
از سوی دیگر، خانم نوابی می‌افزاید که مساله زنان در آجندای کشورها و سازمان ملل متحد نیست و این سازمان می‌خواهد مبارزات زنان را بی‌رنگ بسازد تا برای طالبان به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم مشروعیت ببخشد. به گفته او، حضور طالبان در برابر نماینده‌گان ویژه کشورها، خود نوعی مشروعیت‌دهی به طالبان و کم‌رنگ جلوه دادان مبارزات زنان در افغانستان است. او تاکید می‌ورزد که سازمان ملل با این کار، خود را در نزد مردم افغانستان بی‌اعتبار می‌سازد و شیوه مدیریت و کارکردش را زیر سوال می‌برد.
حذف زنان و نماینده‌گان جامعه مدنی از آجندای اصلی نشست دوحه، انتقادات گسترده داخلی و برخی از نهادهای حقوق بشری بین‌المللی را به همراه داشته است. آنان، این اقدام سازمان ملل را تسلیمی به طالبان خوانده و در تضاد با منشور این سازمان دانسته‌اند.
زنان معترض، رییس یوناما را به سفیدنمایی طالبان متهم کرده و گفته‌اند که حمایت او از عدم حضور زنان در نشست سوم دوحه، خلاف قوانین بین‌المللی است. آنان تاکید ورزیده‌اند که جامعه جهانی برای رسیدن به منافع خود، حقوق زنان را در نشست دوحه نادیده گرفته است.
از سوی دیگر، «انجمن فمینیستی کانادا برای افغانستان» بر مشارکت معنادار جامعه مدنی و زنان در نشست سوم دوحه تاکید کرده و گفته است که تعامل مبتنی بر حقوق بشر، اعتماد از بین رفته مردم افغانستان را به جامعه جهانی باز خواهد گرداند. در بیانیه این انجمن آمده است: «جامعه بین‌المللی باید هر گونه تعامل با طالبان از جمله نشست دوحه را حداقل مشروط به بازگشایی مکاتب در تمام سطوح برای دختران و زنان و بازگشایی کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان کند.»
از سوی دیگر رحمت‌الله نبیل، رییس عمومی امنیت ملی حکومت سابق افغانستان، در واکنش به حذف زنان و اعضای جامعه مدنی از دستور کار و آجندای نشست سوم دوحه، خواستار تعلیق تعاملات رسمی «دیاسپورای افغان، فعالان و مبارزان حقوق زن/حقوق بشر» با سازمان ملل متحد شده است. او در صفحه ایکس نوشته است که این تعلیق تا زمانی ادامه یابد که سازمان ملل معیارهای دوگانه خود را نسبت به مردم افغانستان اصلاح کند و بدون ابهام به اصول مندرج در منشور سازمان ملل پای‌بند باشد. آقای نبیل تاکید کرده است: «هر چیزی کم‌تر از این، اعتراضات ما را بی‌معنا می‌سازد، صرفا نجواهایی در باد، بدون هیچ تاثیر واقعی بر آینده افغانستان.» او سازمان ملل را به هم‌دستی با عوامل آپارتاید جنسیتی در افغانستان و رفتار خلاف اصول این سازمان متهم کرده است.
رییس عمومی امنیت ملی حکومت سابق افغانستان افزوده است: «در چرخشی ناامیدکننده سازمان ملل متحد بارها در برابر خواسته‌های طالبان تسلیم شده و حقوق اساسی بشر و آرزوهای مردم افغانستان را نادیده گرفته است. علا‌رغم اعلامیه ارزش‌مند منشور سازمان ملل مبنی بر تاکید به حقوق اساسی بشر، کرامت و ارزش والای انسانی و برابری حقوق زن و مرد، این سازمان در افغانستان در حفظ این اصول ناکام بوده است.»
آقای نبیل با اشاره به سرکوب سیستماتیک زنان توسط طالبان، گفته که حذف زنان از نشست سوم دوحه، تایید ضمنی سیاست‌های تبعیض‌آمیز طالبان توسط سازمان ملل است و نیز خیانت آشکار به منشور خود این سازمان تلقی می‌شود.
این در حالی است که رزا اوتنبایوا، رییس دفتر هیات معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما)، در یک نشست خبری در نیویارک به خبرنگاران گفته که طالبان از کوه و میدان جنگ آمده‌اند و نمی‌توان انتظار داشت که این گروه در زمانی کوتاه به افرادی تبدیل شوند که حقوق زنان و آزادی‌های اساسی را بپذیرند.
رییس یوناما گفته که طالبان در این نشست اشتراک می‌کنند و برای اولین بار تمام فرستاده‌های ویژه کشورها با این گروه روبه‌رو گفت‌وگو می‌کنند. او ادعا کرده که نماینده‌گان ویژه به طالبان خواهند گفت که باید زنان را در روند گفت‌وگوها دخیل کنند و نیز زمینه دسترسی زنان را به کار و تجارت فراهم آورند.
فعالان حقوق بشری و چهره‌های سیاسی در حالی سازمان ملل متحد را متهم به نقض جدی منشور این سازمان می‌کنند که این سازمان سال گذشته میلادی در برابر دستور منع کار زنان افغانستان در سازمان ملل نیز اقدامی عملی انجام نداده است.
سال گذشته یوناما با انتشار بیانیه‌ای در پیوند به منع کار زنان در این نهاد، گفت: «این نقض بی‌بدیل حقوق زنان، نقض آشکار اصول بشردوستانه و نقض قوانین بین‌المللی تضمین‌شده سازمان ملل در زمینه امتیازات و مصونیت‌ها از جمله قوانینی است که به همه کارکنان سازمان ملل تعمیم داده می‌شود.» رییس یوناما در آن زمان تاکید کرد: «در تاریخ سازمان ملل متحد، هیچ رژیم دیگری هرگز سعی نکرده زنان را از کار کردن در سازمان ملل فقط به دلیل زن بودن‌شان منع کند… این تصمیم به‌مثابه حمله به زنان، اصول اساسی سازمان ملل و قوانین بین‌المللی است.»
گفتنی است که رسانه‌ها به نقل از وزارت خارجه ایالات متحده گزارش داده‌اند که تام وست و رینا امیری، نماینده‌گان ویژه امریکا برای افغانستان، برنامه‌ای برای شرکت در نشست سوم دوحه ندارند.
این واکنش‌ها در حالی صورت می‌گیرد که شمار زیادی از فعالان مدنی و زنان معترض با راه‌اندازی تظاهرات جهانی، خواستار تحریم نشست دوحه شده‌اند. نخستین اعتراض روز گذشته در پاریس، پایتخت فرانسه، برگزار شد.
معترضان از کشورهای اروپایی خواسته‌اند تا نشست دوحه را تحریم کنند. آنان دعوت طالبان به این نشست را به معنای نادیده گرفتن اراده مردم افغانستان خوانده‌اند.
