شماری از باشندهگان کابل از افزایش بهای گاز مایع و تفاوت نرخ آن در بازارهای این شهر شکایت دارند. آنان میگویند که افزایش بهای این مواد سوختی، هزینههای زندهگی را بالا برده و تامین نیازهای روزمره را برای خانوادهها دشوارتر ساخته است. به گفته این باشندهگان، بهای هر کیلوگرام گاز مایع در بازار کابل بین ۶۵، ۶۷ تا ۷۱ افغانی است. آنان میافزایند که با وجود تعیین نرخنامه از سوی شهرداری کابل تحت کنترل طالبان، گاز در بازارها به نرخهای متفاوت به فروش میرسد و نظارت موثری بر قیمتها وجود ندارد. این باشندهگان میگویند که افزایش تولید و پروسس گاز در داخل کشور میتواند وابستهگی افغانستان به واردات را کاهش دهد و از تاثیر تحولات بازارهای خارجی بر بهای مواد سوختی در کشور بکاهد.
زرمینه، یکی از آموزگاران در کابل که سرپرستی خانواده هفتنفریاش را بر عهده دارد، میگوید که با معاش آموزگاری بهسختی میتواند هزینههای زندهگی خانوادهاش را تامین کند و افزایش بهای مواد سوختی، فشار اقتصادی بیشتری بر او وارد کرده است. او میافزاید که گاز یکی از نیازهای اساسی خانوادهها است و نمیتوان مصرف آن را بهآسانی کنار گذاشت. به گفته زرمینه، افزایش بهای گاز او را وادار کرده است که حتا یک منقل کوچک زغالی بخرد تا غذاهایی را که به زمان بیشتری برای پخت نیاز دارند، با زغال آماده کند.
این آموزگار میگوید: «با معاش آموزگاری، بهسختی زندهگی میکنم و نمیتوانم گاز را با چیز دیگری جایگزین کنم. اگر بهای تیل بلند برود، میتوانیم استفاده از موتر را متوقف کنیم یا بیرون نرویم؛ اما برای پختوپز و کارهای روزمره به گاز نیاز داریم. ما روزانه سه وقت غذا میپزیم و مصرف گاز را هم بهسختی کنترل میکنیم. از مجبوری حتا یک منقل کوچک زغالی خریدهام تا غذاهایی را که دیرتر پخته میشوند، روی زغال آماده کنم. معاش ما افزایش نمییابد، اما هزینههای زندهگی هر روز بیشتر میشود.»
ستوده، یکی دیگر از باشندهگان کابل، میگوید که افزون بر افزایش بهای گاز، تفاوت نرخ آن در بازار نیز مردم را با مشکل روبهرو کرده است. به گفته او، برخی شرکتهای عرضهکننده، هر کیلوگرام گاز مایع را به بهای ۶۷ افغانی میفروشند، در حالی که بهای آن در برخی دکانهای محل به ۷۰ افغانی میرسد.
او نبود نظارت موثر بر بازار را یکی از عواملی میداند که زمینه فروش گاز به نرخهای متفاوت را فراهم کرده است. ستوده از مسوولان میخواهد که بر بهای این ماده سوختی نظارت کنند و برای کاهش قیمت آن اقدامهای عملی انجام دهند.
این باشنده کابل میگوید: «در شرایط کنونی، بسیاری از کارهای زندهگی به گاز وابسته است و باید بهای آن کاهش پیدا کند. مردم چه گناهی کردهاند که هر تحول در کشورهای دیگر را با پرداخت هزینههای بیشتر تحمل کنند؟ به خدا خسته شدهایم؛ در کشور دیگری اتفاقی میافتد، اما هزینهاش را ما میپردازیم. افغانستان معادن زیادی دارد و باید روی آنها سرمایهگذاری شود تا مردم از این بدبختی و بیچارهگی رهایی یابند. ما معادن گاز یتیمتاق و خواجهگوگردک را داریم؛ باید این منابع استخراج شوند و گاز تولیدشده با بهای مناسب در اختیار مردم قرار گیرد.»
علی سامع، یکی دیگر از باشندهگان کابل، میگوید که افزایش مصرف گاز بهدلیل بلندرفتن بهای تیل و نزدیکشدن فصل سرما میتواند بر تقاضا و بهای این ماده سوختی تاثیر بیشتر بگذارد. او هشدار میدهد که در صورت افزایش بیشتر قیمتها، خانوادهها در زمستان پیش رو با فشار اقتصادی بیشتری روبهرو خواهند شد.
سامع خواهان افزایش واردات گاز از کشورهای همسایه و سرمایهگذاری روی منابع داخلی است. به باور او، افزایش عرضه میتواند به کاهش فشار ناشی از تقاضا کمک کند و تولید داخلی نیز در درازمدت وابستهگی افغانستان به واردات را کاهش دهد.
این جوان میگوید: «با افزایش بهای تیل که اکنون از ۹۰ افغانی در هر لیتر بیشتر شده است، مردم تلاش میکنند از گاز استفاده کنند. از سوی دیگر، هوا رو به سردی میرود و تقاضا برای گاز افزایش مییابد. وقتی تقاضا بالا برود، ممکن است بهای گاز نیز افزایش پیدا کند. با نزدیکشدن فصل سرما، تاجران باید بهجای بلندبردن قیمتها، واردات گاز از کشورهای همسایه را افزایش دهند؛ زیرا افزایش عرضه میتواند فشار ناشی از افزایش تقاضا بر قیمتها را کاهش دهد. همچنان، سرمایهگذاری روی تولید گاز از منابع داخلی در درازمدت به سود کشور خواهد بود.»
اصغر گل، یکی دیگر از باشندهگان کابل، میگوید که افزایش بهای گاز، هزینههای زندهگی مردم را بالا برده و تامین نیازهای روزمره را برای خانوادهها دشوارتر ساخته است. او میافزاید که گاز مایع در بخشهای مختلف، از پختوپز در خانهها گرفته تا فعالیت کارخانهها و حملونقل، کاربرد دارد و افزایش بهای آن میتواند هزینههای خانوارها و فعالیتهای اقتصادی را بیشتر کند.
اصغر گل میگوید: «در این اواخر، بهای گاز بسیار افزایش یافته و زندهگی مردم را بهگونه مستقیم تحت تاثیر قرار داده است. مردم برای پختوپز در خانهها، فعالیت کارخانهها و بخش حملونقل به گاز نیاز دارند. افزایش بهای این ماده سوختی، هزینههای مردم را بالا برده است و بسیاری از خانوادهها توان پرداخت این هزینهها را ندارند. ادامه این وضعیت میتواند فشار اقتصادی بیشتری بر مردم وارد کند.»
حسن، یکی دیگر از باشندهگان کابل، میگوید که افزایش همزمان هزینه برق و گاز، انتخاب میان منابع تامین انرژی را برای خانوادهها دشوار ساخته است. به گفته او، هرچند بهای گاز که پیش از این تا ۸۰ افغانی برای هر کیلوگرام رسیده بود، اکنون به حدود ۶۵ افغانی کاهش یافته است، اما این نرخ هنوز هم برای بسیاری از خانوادهها بلند است.
حسن میگوید: «پیش از این، بهای هر کیلوگرام گاز تا ۸۰ افغانی بلند رفته بود و اکنون به ۶۵ افغانی رسیده است؛ اما همین قیمت هم هنوز از توان پرداخت بسیاری از مردم بلند است. بهای برق نیز نسبت به گذشته دو برابر شده است. مردم نمیدانند با این وضعیت چگونه هزینههای زندهگیشان را تامین کنند؛ هم بهای برق بلند است و هم بهای گاز. هرچند شماری از خانوادهها به استفاده از برق سولری روی آوردهاند، اما این سیستمها نمیتوانند تمام نیازهای برقی خانه را تامین کنند و مردم همچنان برای پختوپز به گاز نیاز دارند.»
افغانستان برای تامین بخشی از نیازهای سوختی خود به واردات وابسته است. ایران، ترکمنستان، روسیه، بلاروس و قزاقستان از منابع تامین نفت و گاز افغانستان بهشمار میروند. تغییرات قیمت در بازارهای خارجی، هزینه انتقال و نوسان نرخ ارز از عواملیاند که میتوانند بر بهای مواد سوختی در بازارهای داخلی تاثیر بگذارند.
طالبان پیش از این از نظارت بر بازارها و تلاش برای جلوگیری از افزایش بیرویه قیمتها خبر دادهاند. با این حال، شماری از باشندهگان کابل میگویند که گاز مایع در بازارهای این شهر با نرخهای متفاوت به فروش میرسد و خواهان نظارت موثرتر بر قیمتها هستند.آنان تاکید میکنند که در کنار نظارت بر بازار، سرمایهگذاری روی استخراج و پروسس منابع داخلی گاز نیز باید در اولویت قرار گیرد تا افغانستان در درازمدت بتواند وابستهگی خود به واردات را کاهش دهد.






