افزایش بهای گاز مایع و مواد سوختی در بازارهای افغانستان، نگرانی شهروندان کشور را از افزایش فشارهای اقتصادی بیشتر کرده است. آنان میگویند در شرایطی که درآمد خانوادهها کاهش یافته، بلند رفتن قیمت سوخت هزینههای زندهگی را سنگینتر کرده است. شماری از باشندهگان کابل در گفتوگو با ۸صبح میگویند بهای گاز مایع که پیش از این حدود ۵۵ افغانی بود، اکنون در برخی نقاط شهر به ۹۰ افغانی رسیده و در شماری از ساحات تا ۱۱۰ افغانی نیز فروخته میشود. آنان طالبان را به بیتوجهی در نظارت بر بازار و برخی فروشندهگان را به احتکار مواد سوختی متهم میکنند.
حبیب (مستعار) راننده تکسی در کابل، میگوید افزایش بهای تیل، درآمد روزانهاش را کاهش داده و بخش بزرگی از عایدش اکنون صرف خرید تیل میشود. او میگوید پیش از این با کار روزانه میتوانست هزینههای موتر و بخشی از نیازهای خانه را تامین کند؛ اما بلند رفتن قیمت تیل، فشار بیشتری بر زندهگیاش وارد کرده است.
این راننده تکسی میگوید: «قبلاً با درآمد روزانهام هم پول تیل موتر را پیدا میکردم و هم میتوانستم بخشی از هزینههای خانه را تامین کنم؛ اما حالا بیشتر پولی که به دست میآورم، صرف سوخت میشود. اگر کرایه را بالا ببرم، مردم توان پرداخت ندارند و اگر بالا نبرم، درآمدم پاسخگوی هزینههای زندهگی نیست. افزایش قیمت تیل، کار ما را بسیار دشوار کرده است.»
فرشته، باشنده هرات، میگوید افزایش بهای گاز مایع و دیگر مواد سوختی، فشار اقتصادی بر خانوادهاش را بیشتر کرده است. او میگوید که شوهرش کارگر روزمزد است و آنهم در صورتی که کاری پیدا شود، اما با افزایش قیمتها، تامین هزینههای ابتدایی خانه برای آنان دشوارتر شده است.
این بانو میگوید: «شوهرم کارگر روزمزد است، اما هر روز کار پیدا نمیشود. وقتی کار باشد، درآمدش بیشتر برای نیازهای خانه مصرف میشود و وقتی کار نباشد، نمیدانیم چگونه هزینههای خود را تامین کنیم. حالا که قیمت گاز و دیگر مواد سوختی بالا رفته، فشار بر خانوادههایی مثل ما بیشتر شده است؛ چون مجبور میشویم از بعضی نیازهای دیگر خود کم کنیم تا بتوانیم هزینههای ضروری خانه را بپردازیم.»
باشنده دیگر کابل میگوید: «برق نیست، تیلوگاز قیمت شده است. طالبان فقط در حال چوروچپاول هستند، فقر وبیکاری و صدها مشکلات دیگر بیداد میکند.»
پیشتر، شرکت نفت و گاز دولتی افغانستان تحت کنترل طالبان اعلام کرده بود که با توجه به تحولات اخیر در بازارهای جهانی نفت و گاز و افزایش قابل ملاحظه قیمتهای جهانی مواد نفتی، معیار کنترل واردات نفت و گاز را بهگونه موقت تغییر میدهد.
همچنان اتاق تجارت و سرمایهگذاری افغانستان گفته که بعد از حمله اوکراین به ذخایر روسیه، ۶۰ الی ۷۰ درصد نفت و گاز افغانستان که از این کشور تامین میشد، متوقف شده است.
هرچند طالبان در شهر کابل قیمت یک لیتر پترول را ۷۷ افغانی، یک لیتر دیزل را ۷۳ افغانی و یک کیلو گاز مایع را ۶۴ افغانی اعلام کردهاند، اما شهروندان افغانستان میگویند که قیمت واقعی در بازارها بیشتر از این مقدار است و افزایش بهای مواد سوختی فشار اقتصادی بر خانوادهها را افزایش داده است.
افغانستان برای تامین بخش بزرگی از نیازهای سوختی خود به واردات وابسته است و تغییرات در بازارهای بیرونی، هزینه انتقال و نرخ ارز میتواند بر قیمت مواد سوختی در داخل کشور اثر بگذارد.
طالبان بارها گفتهاند که بر بازارها نظارت دارند و برای جلوگیری از افزایش بیرویه قیمتها اقدام میکنند.
آگاهان اقتصادی میگویند افزایش بهای مواد سوختی در افغانستان تنها به تغییرات بازار جهانی محدود نمیشود، بلکه وابستگی کشور به واردات، نوسانات نرخ ارز، هزینههای انتقال و مشکلات موجود در روند عرضه و توزیع نیز بر قیمتها اثر میگذارد.






