شماری از کرایهنشینان در شهر کابل از افزایش بیرویه بهای کرایه خانهها و کمبود مسکن شکایت دارند. آنان میگویند که با گذشت هر ماه، مبلغ کرایه افزایش مییابد و این وضعیت آنان را زیر فشار اقتصادی قرار داده است. به گفته این باشندهگان، صاحبخانهها بدون در نظر گرفتن وضعیت اقتصادی کرایهنشینان، به دلخواه خود کرایهها را افزایش میدهند و هیچ نهاد نظارتی برای جلوگیری از این روند وجود ندارد.
باشندهگان کابل به روزنامه ۸صبح میگویند که اخراج گسترده مهاجران از کشورهای همسایه، بحران مسکن را در شهرهای بزرگ، بهویژه کابل، تشدید کرده است. آنان تاکید میکنند که بهدلیل بلند بودن کرایهها، ناگزیر به نقل مکان به مناطق دور از مرکز یا خانههایی با امکانات کمتر شدهاند. برخی از کرایهنشینان نیز تایید میکنند که در مواردی برای پرداخت کرایه خانه، ناچار شدهاند وسایل ضروری زنده گیشان را به فروش برسانند.
پیدا کردن خانه کرایی در شهر کابل، این روزها که مهاجران از کشورهای همسایه بازگشتهاند و طالبان خانهها را برای توسعه شهری تخریب کردهاند همانند بالا شدن به کوههای اطراف آن دشوار شده است.
میلاد محمدی، یکی از هنرمندان کشور، میگوید که پس از یک ماه سرگردانی در منطقههای کابل توانسته خانه را به کرایه بگیرد. او با انتقاد از افزایش کرایه خانهها میافزاید که برای تامین هزینه کرایه، ناگزیر شده موتر خود را به فروش برساند تا بتواند سرپناهی برای خانوادهاش فراهم کند.
محمدی میافزاید: «کرایه خانهها افزایش زیاد داشته است؛ خانه که پیشتر با ۸ هزار افغانی کرایه داده میشد، حالا ۱۲ هزار افغانی کرایه دارد. این وضعیت مشکلات زنده گی را بیش تر کرده و کرایهها از توان ما بالاتر رفتهاند. متاسفانه، زمینه کارهای هنری فراهم نیست و تامین هزینههای زنده گی بسیار دشوار شده است. دلیل این وضعیت، نخست بیانصافی و نبود درک در میان برخی صاحبان خانه است.»
نور بیبی، یکی از کرایهنشینان در کابل میگوید خانهای را که چهار سال پیش با پنجهزار افغانی کرایه میداد، اکنون با بهای دو برابر، یعنی ۱۰ هزار افغانی، به کرایه گرفته است. او با نگرانی میافزاید که اگر صاحبخانه کرایه را بیش از این افزایش دهد، با درآمد ناچیزی که از دوخت مهره روی لباسها بهدست میآورد، دیگر جایی برای رفتن نخواهد داشت.
این زن که بهتازهگی پس از هفتهها سرگردانی موفق شده خانه کرایی پیدا کند، میگوید: «پیدا کردن خانه کرایی خیلی سخت شده، چون قیمتها خیلی بالا رفته. پول برق، مواد خوراکی و هر چیز دیگری زیاد شده، اما معاش ما نهتنها بیشتر نمیشود، بلکه روز به روز کمتر میشود. خدا کمکما کند، از این طالبان خیری ندیدهایم.»
فریدالله، یکی دیگر از کرایهنشینان، میگوید که در خانه کرایهای زندگی میکند و صاحبخانه اخیراً مبلغ کرایه را از ششهزار به ۱۰ هزار افغانی افزایش داده است. به گفته او، صاحبخانه هشدار داده که در صورت ناتوانی در پرداخت مبلغ جدید، باید خانه را تخلیه کند. او میافزاید: «مردم از کجا کنند که اینهمه پول را برای کرایه خانه بپردازند؟ خدا کند همهچیز دوباره به حالت عادی برگردد.»
سلطان، اسم مستعار، یکی از کارمندان پیشین ادارههای تحت کنترول طالبان، میگوید که از شش ماه به اینسو بیکار شده و دیگر توان پرداخت کرایههای روبهافزایش را ندارد. او میافزاید: «کرایه خانهها حدود سه تا چهار هزار افغانی افزایش یافته و پیدا کردن خانه کرایهای بسیار دشوار شده است. با نبود کار و افزایش هزینهها، وضعیت اقتصادی مردم بهشدت وخیم شده است.»
سید محب، کرایهنشین، میگوید که بهدلیل افزایش سرسامآور کرایه خانهها، ناگزیر شدهاند در مناطق دورتری از مرکز شهر خانهای را به کرایه بگیرند. او میافزاید: «چهار اتاق را در شهرک آریا به مبلغ ۲۴ هزار افغانی کرایه گرفتیم، در حالیکه پیشتر همین تعداد اتاق در جمهوریت تنها ۱۷ هزار افغانی کرایه داشت. یعنی کرایهها حدود هفتهزار افغانی افزایش یافته است. در این شرایط پیدا کردن خانه بسیار دشوار شده و مشکل دیگر، آب است؛ در هر منطقه که باشی، باید آب را بهصورت جداگانه خریداری کنیم.»
سید علی، یکی از کرایهنشینان، میگوید که بحران مسکن در کابل باید جدی گرفته شود. او میافزاید: «به خدا بسیار سخت شده پیدا کردن خانه کرایهای. کرایهها دو تا سه برابر افزایش یافته است، بهویژه از وقتی که مهاجران بازگشتهاند. ما خودمان یک بچهکاکایم که دوباره به وطن آمده بود، نزدیک به دو تا سه ماه دنبال خانه گشتیم تا بالاخره در یک تاکو، یک یا دو اتاق پیدا کردیم؛ آنهم با کرایهی ۹ هزار افغانی.»
صابر، یکی از کرایهنشینان، میگوید که مالکان و دفترهای معاملات، خانههایی را که پیشتر با مبلغ شش تا هفت هزار افغانی اجاره داده میشد، اکنون تقریباً با دو برابر این مبلغ کرایه میدهند. او میافزاید: «عرضه مسکن کم است و تقاضا بسیار زیاد. کابل شهری است برای سه میلیون نفر، اما در حال حاضر حدود هشت میلیون نفر در آن زندهگی میکنند. تعداد کرایهنشینان افزایش یافته و بیکاری نیز بالا رفته است. اکثر کسانی که خانه دارند، تلاش میکنند از راه کرایه خانه، نیازهای زندهگیشان را برطرف کنند. خانهها کم است و جمعیت زیاد، و با ورود مهاجران، قیمت کرایهها به شدت افزایش یافته؛ حتا پیدا کردن خانه هم بسیار سخت شده است.»
این در حالی است که بیکاری، نبود فرصتهای شغلی و گسترش فقر و گرسنهگی، توان بسیاری از شهروندان را برای پرداخت کرایه خانه بهشدت کاهش داده است.
باشندهگان کابل میگویند که کرایه خانهها در مناطقی مانند شهرنو و وزیر اکبرخان بین ۳۰۰ تا دو هزار دالر در ماه است. به گفته آنان، کرایه خانههای متوسط در سطح شهر کابل تا حدود ۳۰ هزار افغانی میرسد و در مناطق دوردست، این مبلغ بین هفت تا ۲۰ هزار افغانی متغیر است.
پیش از این، برنامه اسکان بشر سازمان ملل متحد گفته بود که بیشتر مهاجران بازگشتکننده به افغانستان در شهرها ساکن میشوندکه این امر سبب رشد شهرنشینی میشود. به گفته این برنامه، اسکان بازگشتکنندهگان در شهرها فشار زیادی بر خدمات ضعیف وارد میکند.
