شماری از باشندهگان مناطق مرزی ولایت بدخشان از کمبود مراکز صحی، نبود داکتران متخصص و دسترسی محدود به دوا شکایت دارند. آنان میگویند که بهدلیل کمبود امکانات درمانی، برخی از بیماران ناگزیرند برای تهیه دوا و دریافت خدمات صحی، با تحمل هزینههای سنگین به تاجیکستان سفر کنند. به گفته این باشندهگان، دشواری رفتوآمد، طولانیبودن مسیرها و نبود امکانات لازم برای انتقال بیماران، روند دسترسی به خدمات درمانی را با چالش جدی روبهرو کرده و در مواردی، بیماران پیش از رسیدن به مراکز صحی جانشان را از دست میدهند. آنان همچنان تأکید میکنند که در مناطق دوردست بدخشان، دشواری راههای مواصلاتی، فاصله زیاد از مراکز درمانی و ناتوانی اقتصادی خانوادهها در پرداخت هزینههای درمان، از مهمترین عواملیاند که دسترسی مردم به خدمات صحی را محدود کردهاند.
رازق (مستعار)، باشنده ولایت بدخشان، میگوید که بیشتر ولسوالیهای این ولایت با کمبود دارو و نبود مراکز درمانی مواجهاند و باشندهگان بسیاری از مناطق به خدمات صحی دسترسی ندارند. به گفته او، نبود سرک و وضعیت نامناسب اقتصادی، مشکلات مردم را دوچندان کرده است.
این باشنده بدخشان میگوید: «بدخشان یکی از ولایتهای دوردست و صعبالعبور افغانستان است و ۲۸ ولسوالی دارد. بیشتر این ولسوالیها با کمبود دارو مواجهاند و باشندهگان آنها به شفاخانه دسترسی ندارند. برای نمونه، ولسوالیهای پنجگانه درواز با نبود سرک مناسب روبهرو هستند و در برخی مناطق، تنها یک مرکز درمانی با یک نرس و یک داکتر فعالیت میکند که حتا دارو نیز در آن وجود ندارد. این مناطق سالهاست با مشکلات صحی دستوپنجه نرم میکنند و مادران و کودکان بهدلیل نبود امکانات درمانی جان خود را از دست میدهند. دو سال پیش، در ولسوالی کران و منجان، ۱۷ مادر بهدلیل نبود دسترسی به شفاخانه، دارو و سرک مناسب جان باختند.»
رازق میافزاید: «کمبود امکانات صحی، بهویژه زنان را آسیبپذیر ساخته است. بیماریهایی که در مراحل ابتدایی قابل درمان هستند، بهدلیل نبود رسیدهگی بهموقع شدت مییابند و بیماران ناگزیر میشوند برای درمان به کابل یا کشورهای دیگر بروند. هزینههای بلند درمان، خانوادهها را مجبور میسازد تا زمین و دامهای خود را بفروشند. خانوادههایی که توانایی مالی ندارند، از درمان محروم میمانند و شماری از بیماران جان خود را از دست میدهند یا سالها با بیماری زندهگی میکنند. با وجود درخواستهای مکرر باشندهگان برای ایجاد مراکز درمانی و تامین داروهای باکیفیت در مناطق دوردست، هنوز توجه لازم به این مشکلات صورت نگرفته است. ولسوالیهای زیباک، درواز، راغ و ارگو از جمله ولسوالیهای هستند که با کمبود شدید خدمات درمانی مواجه هستند.»
عایشه (مستعار)، باشنده دیگر ولایت بدخشان، از وضعیت زندهگی مردم در مناطق دوردست این ولایت ابراز نگرانی کرده، میگوید که محرومیت از وسایل بهداشتی و خدمات صحی، یکی از مشکلات جدی است که زندهگی بسیاری از خانوادهها را تحت تأثیر قرار داده است. به گفته او، در شماری از مناطق دوردست بدخشان، دشواری راههای مواصلاتی، فاصله زیاد تا مراکز صحی، وضعیت نامناسب اقتصادی خانوادهها و کمبود امکانات درمانی، دسترسی مردم به خدمات اولیه صحی را با مشکلات جدی روبهرو ساخته است.
این باشنده بدخشان میگوید: «این وضعیت بهویژه برای زنان، دختران، کودکان و خانوادههای کمدرآمد نگرانکننده است. زنان و دختران به وسایل بهداشتی ضروری، از جمله محصولات بهداشت فردی و بهداشت دوران قاعدهگی، دسترسی کافی ندارند. همچنان، بیمارانی که برای دریافت ابتداییترین خدمات درمانی ناگزیر به پیمودن مسافتهای طولانی هستند، با هزینههای سنگین رفتوآمد و درمان روبهرو میشوند که این امر فشار اقتصادی بیشتری بر خانوادهها وارد میکند.»
عایشه میافزاید: «در مناطق کوهستانی بدخشان، برفباری و بستهشدن راهها نیز دسترسی به مراکز صحی را دشوارتر میسازد؛ وضعیتی که میتواند برای زنان باردار و کودکان پیامدهای جدی داشته باشد. خواسته ما این است که وضعیت صحی مردم در مناطق دوردست بدخشان بیش از پیش مورد توجه قرار گیرد. فراهمسازی وسایل بهداشتی ضروری، توزیع داروهای مورد نیاز، تجهیز مراکز صحی، اعزام کارکنان متخصص صحی، تامین آب آشامیدنی سالم و حمایت از خانوادههای کمدرآمد باید در اولویت برنامههای حمایتی قرار گیرد.»
نازنین (مستعار)، باشنده ولایت بدخشان، از کمبود داکتران و کارکنان صحی در بیشتر ولسوالیهای این ولایت ابراز نگرانی کرده، میگوید که بهدلیل نبود امکانات درمانی و دشواری انتقال بیماران به مراکز صحی، شماری از آنان پیش از رسیدن به شفاخانه جان خود را از دست میدهند.
این باشنده بدخشان میگوید: «بهدلیل مشکلات اقتصادی، بسیاری از بیماران از ادامه روند درمان بیماریهایشان صرفنظر میکنند. در روستاها، زنان هنگام زایمان با خطرهای جدی روبهرو هستند؛ زیرا در نبود شفاخانه و کارکنان متخصص صحی، حتا کمکهای اولیه نیز به آنان ارایه نمیشود. در چنین شرایطی، بهدلیل نبود راههای مواصلاتی مناسب و فاصله طولانی تا مراکز درمانی، شماری از مادران پیش از رسیدن به شفاخانه جان میبازند. این مشکل تنها به ولسوالیهای دوردست محدود نمیشود، بلکه در شهر فیضآباد، مرکز ولایت بدخشان، نیز مردم با کمبود داکتران، بهویژه داکتران زن، مواجهاند. به گفته او، استعفای شماری از داکتران و استخدام داکتران کمتجربه به جای آنان، نگرانیها را در مورد دسترسی مردم به خدمات صحی افزایش داده است.»
این در حالی است که ماه گذشته شماری از باشندهگان بدخشان از وضعیت بد عرضه خدمات صحی در این ولایت بهشدت ابراز نگرانی کرده بودند. آنان افزوده بودند که حدود یک سال است موسسهای به نام «سازمان توسعهای سنایی» مسوولیت تامین خدمات صحی در این ولایت را بر عهده گرفته، اما در انجام مسوولیتهایش بهدرستی عمل نمیکند.
با این حال، منابع در این ولایت در گفتوگو با روزنامه ۸صبح از سوءاستفاده از امکانات و روابط این موسسه با طالبان در بدخشان ابراز نگرانی کرده بودند. آنان رییس و برخی اعضای این موسسه را به سوءاستفاده متهم کرده و گفته بودند که رییس صحت عامه طالبان بهدلیل اینکه سه موتر خود را به این موسسه به کرایه داده است، از این نهاد حمایت میکند. منابع معتبر ادعا کرده بود که رییس و برخی اعضای نزدیک به او از وضعیت آسیبپذیر شماری از کارکنان صحی سوءاستفاده جنسی میکنند.
پیشتر از این نیز باشندهگان بدخشان با ابراز نگرانی گفته بودند که عرضه خدمات صحی در این ولایت تقریباً به صفر نزدیک شده و شفاخانه ولایتی بدخشان نیز در آستانه فلجشدن قرار دارد. به گفته آنان، برخی مؤسسههای تطبیقکننده بهدنبال افزایش مصارف و برداشت بیشتر از بودجه هستند و در نتیجه، هم کیفیت خدمات و هم روند کاری با کاهش روبهرو شده است.






