روسیه از یعقوب مجاهد، وزیر دفاع طالبان، به گرمی پذیرایی کرد. این مقام طالبان با آنکه چون دیگران مهمان نشست سه روزه «مجمع بینالمللی امنیت» بود، ولی باز هم مقامهای ارشد نظامی ـ امنیتی مسکو دیدارهای جداگانه با وی داشتند. مهمتر از آن، موافقتنامهای با ماهیت نظامی ـ امنیتی بین طالبان و مسکو امضا شد؛ موافقتنامهای که محتوایش هنوز بهدرستی روشن نشده و حدسوگمان زیادی درباب آن بالا گرفته است. اساساً میزبانی گرم روسیه از ملا یعقوب نباید هم اسباب تعجب کسی را فراهم آورد؛ چراکه این کشور رژیم طالبان را بهرسمیت شناخته است و ناگزیر از پذیرایی اعضای آن، شبیه یک دولت مشروع و متعارف است. در سوی دیگر، طالبان هم بیپروا به مسکو و سایر رقیبان ایالات متحده امریکا قرین شدهاند و ظاهراً هراس چندانی هم ازاین بابت ندارند: رویاروشدن با واکنش غربیها. البته قرینشدن طالبان با روسیه حاصل دوریجستن غربیها، بهویژه واشنگتن، از این گروه است. واقعیت این است که طالبان در حسرت دوستی با امریکا میسوزند، ولی این کشور کمرغبت بهنظر میخورد. دلیلش هم روشن است: طالبان از موضعشان درباب دموکراسی و حقوق بشر یک انچ هم کوتاه نیامدهاند. برعکس امریکا، روسیه بهمثابه یک قدرت بزرگ ضدغربی، رژیم طالبان را بهرسمیت شناخت. آوازههایی وجود دارد که جمهوری اسلامی ایران هم قرار است در پی مسکو راه بیفتد. چین هم با طالبان مناسبات گرم دارد و نمیخواهد بر این گروه زیان وارد شود، حتا از جانب پاکستان که متحد کلیدی بیجینگ است. برای همین، بین طرفین بهقصد دفع نزاع میانجیگری میکند؛ تلاشی که در نظر طالبان حایز اهمیت است. برعکس، امریکا در کنار پاکستان قرار دارد و این کشور را تحریک به حمله بر افغانستان میکند (به ادعای طالبان).
در کنار آنچه بیان شد، ظاهراً دو رویداد ذیل، طالبان را ناگزیر به همنشینی با روسیه و امضای موافقتنامه با آن کرده است:
۱- اخیراً الکساندر بورتینکوف، رییس سرویس امنیت روسیه، ادعا کرد که داعش خراسان، گروههای جهادی مرتبط با آن و مخالفان مسلح طالبان (همین جبهه مقاومت ملی و جبهه آزادی) بهدنبال خارجکردن مناطقی از چنگ طالبان در شمال افغانستان هستند. بهقول این مقام روسی، گروههای فوق با حمایت بریتانیا ماموریتشان را اجرا میکنند؛ ادعای نامستند و قابلتوجه. درعینحال اشاره کرده که غربیها بهبهانه اجرای این طرح، میخواهند نظم جاری در آسیای میانه را به هم بزنند. وقتی واقعاً چنین باشد، بدیهی است که طالبان به دیوار روسیه تکیه میزنند، حتا بهبهای ناراحتی غربیها. مشخص است که استخبارات روسیه قبلاً اطلاعات لازم درباب ادعای بورتینکوف را به طالبان سپرده است و راههای خنثاسازی را هم به این گروه یاد داده است.
نکته مهمتر و آن اینکه بورتینکوف خواسته یا ناخواسته جبهههای نظامی ضدطالبان را در کنار داعش و سایر گروههای تروریستی قرار داده است؛ امری که برای طالبان خواستنی است. مقام روسی با زبان اشاره میخواهد بگوید که داعش و جبهههای نظامی ضدطالبان دستبهدست هم دادهاند که براندازی رژیم طالبان «هدف مشترک» آنهاست. اظهارات اینچنینی نشان میدهد که کرملین حداقل برای فعلاً فصل حمایت از مخالفان طالبان را بسته است و بنا را بر حمایت از رژیم مستقر گذاشته است. برای همین، بورتینکوف آشکارا بر لزوم تقویت تماسهای ضدتروریسم با رژیم طالبان تاکید کرده است. جالب اینکه عطامحمد نور، والی پیشین بلخ، هم در پیام عیدیاش ادعا کرده که نشانههای تکاندهندهای از تلاش برای سازماندهی و گسترش فعالیت داعش در افغانستان وجود دارد، آن هم بهقول او به هدف راهاندازی دور تازهای از خشونت و ناامنی. مشخص نیست که پیام آقای نور در تایید ادعای مقام روسی است یا هم در تایید ادعای طالبان: حمایت پاکستان از داعش خراسان.
در این میان، تناقض میان ادعای بورتینکوف و ملا یعقوب هم جالب توجه است؛ به این معنا که اولی از حضور نیرومند داعش در افغانستان سخن میگوید و دومی از سرکوب و نابودی کامل این گروه، آن هم در حین سخنرانیاش در مجمع بینالمللی امنیت. وقتی داعش نابود شده باشد، چگونه هنوز پرقوت است؛ آن هم بهقدری که بخواهد مناطقی را از کنترل طالبان خارج کند (به ادعای بورتینکوف).
۲- ماجرای جنگ پاکستان و طالبان نیز در اینجا عاملیت دارد. طالبان اینروزها درباب حمایت واشنگتن از اسلامآباد نه شک که یقین پیدا کردهاند. شخص ملا یعقوب در چند نوبت ضمن اعتراف بر این نکته، هدف حملات پاکستان بر افغانستان را نابودسازی تجهیزات نظامی برجایمانده از نظامیان امریکایی دانست؛ هدفی که بدون چراغ سبز کاخ سفید حاصل نخواهد شد. همچنان پذیرفت که پاکستان از مخالفان طالبان حمایت میکند. با این حساب، میتوان گفت که جام صبر طالبان لبریز شده است و با همکاسهشدن با روسیه میخواهند کام امریکا را تلخ کنند. البته زور آخر طالبان هم در همین امضای موافقتنامه امنیتی خلاصه خواهد شد. از اظهارات وزیر دفاع طالبان برمیآید که این موافقتنامه معطوف به خرید تسلیحات پدافندی از مسکو است، آن هم بهقصد مقابله با حملات پاکستان؛ کشوری که اینروزها محبوب امریکاست. ملا یعقوب هم حین فرود به میدان هوایی کابل، ادعا کرد که پاکستان زینپس هوس حمله بر افغانستان را از سر به در خواهد کرد. البته در جریان سخنرانی در مجمع و دیدارهای دوجانبهاش با مقامهای روسی هم پاکستان را تحذیر کرد. از اظهارات ملا یعقوب برمیآید که با دست پر از مسکو برگشته است. کرملین هم که رژیم طالبان را بهتنهایی بهرسمیت شناخته شده است، خود را ناگزیر به برآوردهسازی مایحتاج آن میبیند؛ ضمن آنکه میخواهد فاصله بین این رژیم و غرب حفظ شود.
میماند پاسخ به سوال اصلی: آیا پایان انزوای طالبان با دوستی با روسیه رقم میخورد؟ واقعیت این است که پایان انزوای بینالمللی از کوچه دوستی با غرب، بهویژه امریکا، میگذرد، نه دوستی با روسیه. در جهان حاضر هر کشوری با مسکو پیمان اتحاد بسته است، در گودال انزوا افتاده و بهدشواری راهی به رهایی یافته است. براین اساس، موافقتنامه امنیتی با کرملین برای طالبان در حکم دور تازهای از انزواست. به زبان دیگر، هرزمانی که بلاروس، کوریای شمالی، جمهوری اسلامی و… بهسبب اتحاد راهبردی با روسیه، از بند انزوای بینالمللی رستند، طالبان هم خواهند رست.
