روز چهارشنبه هفته گذشته، دو مرزبان تاجیکستانی در حمله مهاجمانی که از خاک افغانستان وارد این کشور شده بودند، کشته شدند و در واکنش نیروهای تاجیکستانی، سه مهاجم نیز کشته شدند. منابع امنیتی گفتهاند که برخی از این جنگجویان عضو گروه «انصارالله» بودند که در تاجیکستان بهعنوان گروه تروریستی شناخته میشود و یکی از آنها تذکره افغانستان در جیب داشته است. کارشناسان میگویند طالبان از این گروهها حمایت میکنند و خاک افغانستان علیه کشورهای همسایه مورد استفاده قرار میگیرد، اما تا سه روز پس از حادثه، طالبان سکوت کردهاند. تاجیکستان خواستار عذرخواهی رسمی این رژیم بهدلیل بیمسوولیتی و عدم رعایت تعهداتش شده است.
منابع روز چهارشنبه، ۳ جدی، به روزنامه ۸صبح تأیید کردند که در نتیجه تیراندازی مرزبانان تاجیکستانی، دو جنگجوی مسلح که به سمت خاک تاجیکستان شلیک کرده بودند نیز کشته شدند. به گفته منابع، این تیراندازی در منطقه مرزی بین ولسوالی شهر بزرگ ولایت بدخشان و سمت ولسوالی چاهآب ولایت تخار رخ داده است.
یک روز پس از این حادثه، تصاویر اجساد سه تن از مهاجمانی که به مرزبانان تاجیکستانی تیراندازی کرده و کشته شده بودند، در اختیار روزنامه ۸صبح قرار گرفت. منابع گفتهاند این اجساد متعلق به جنگجویان گروه «انصارالله» تاجیکستان تحت حمایت طالبان است. به گفته منابع، این جنگجویان در مناطق مرزی توسط «حاجی بشرنورزی»، معروف به «پدرخوانده مواد مخدر افغانستان» و یکی از چهرههای وابسته به رهبر طالبان، هدایت میشوند.
فیاضالدین غیاثی، دیپلمات پیشین، در گفتوگو با روزنامه ۸صبح میگوید که اطلاعات حاکی است مهاجمان با شناسنامههای افغانستان وارد خاک تاجیکستان شدهاند. به گفته او، گروههای تروریستی از مناطق مختلف افغانستان تذکره گرفتهاند تا شناسایی نشوند و در جیب یکی از تروریستهایی که در تاجیکستان کشته شده، مثنای تذکره افغانستان پیدا شده است.
این دیپلمات پیشین میگوید که پس از درگیریهای پاکستان و طالبان، هجوم تروریستها به سمت مرزهای شمالی افغانستان افزایش یافته است. به گفته او، این گروهها در یک ماه گذشته چندین جلسه در بغلان، کندز و بدخشان برگزار کردهاند و رفتوآمدشان آزاد است. او همچنین تأکید میکند که طالبان از این نیروهای تروریستی بینمرزی حمایت میکند، همزمان توانایی مدیریت آنها را ندارد و در حال حاضر این نیروها تهدیدی جدی برای کشورهای همسایه، از جمله تاجیکستان، محسوب میشوند.
در همین حال، قاسمشاه اسکندر، رییس مرکز مطالعات افغانستان و منطقه در تاجیکستان، در گفتوگو با روزنامه ۸صبح میگوید که تداوم این وضعیت باعث نگرانی تاجیکستان شده و همواره احساس نگرانی جدی درباره امنیت مرزها وجود دارد. به گفته او، در دو سال اخیر گروههای افراطگرا و تروریستی زیادی در شمال افغانستان، هممرز با تاجیکستان، جابهجا شدهاند. او با اشاره به سه حمله اخیر از خاک افغانستان میگوید که در این حملات پنج شهروند خارجی کشته و چندین تن زخمی شدهاند و در حمله اخیر دو مرزبان تاجیکستان نیز جان باختهاند.
آقای اسکندر میافزاید که کار ساخت جاده در مناطق مرزی تاجیکستان با افغانستان بهدلیل مشکلات امنیتی متوقف شده است، در حالی که طالبان همواره اظهار میدارند که تهدیدی برای تاجیکستان و دیگر کشورها نیستند. او از طالبان میخواهد که به وعدههایشان در قبال تأمین امنیت مرزی عمل کنند و تأکید میکند که تاجیکستان همواره طرفدار امنیت در افغانستان بوده است. به گفته او، حضور گروههای تروریستی از گذشته باعث نگرانی تاجیکستان بوده و حملات اخیر این نگرانیها را بیشتر کرده و توجه به حفظ امنیت در تاجیکستان را افزایش داده است.
حکومت تاجیکستان روز پنجشنبه، ۴ جدی، اعلام کرد که سه عضو یک سازمان تروریستی از مرز افغانستان عبور کرده و وارد خاک جمهوری تاجیکستان در ولسوالی شمسالدین شاهین شده بودند. به گفته مقامهای تاجیک، در جریان درگیری میان مرزبانان این کشور و افراد مسلح، سه شبهنظامی و دو نیروی امنیتی تاجیکستان کشته شدند.
حکومت تاجیکستان از طالبان خواست که در پی این حمله رسماً عذرخواهی کنند. کمیته امنیت ملی تاجیکستان اعلام کرده است که تکرار حملات مسلحانه در یک ماه گذشته نشان میدهد که اداره طالبان در انجام تعهدات بینالمللی و وعدههای مکرر خود برای تأمین امنیت و ثبات در مرزهای مشترک با تاجیکستان و مقابله با گروههای تروریستی، بارها و بهطور جدی بیمسوولیتی نشان داده است.
این نگرانیها در حالی مطرح میشوند که پیشتر نیز پنج شهروند چین در خاک تاجیکستان هدف حمله از سوی گروههای مسلح در خاک افغانستان قرار گرفته و کشته شدند. به گفته منابع، دو تن از این افراد در جریان درگیری میان جنگجویان طالبان و مرزبانان تاجیکستان هدف گلوله طالبان قرار گرفته و جان باختند، و سه تن دیگر در یک حمله پهپادی سازمانیافته توسط شبکهای وابسته به طالبان در شهر بزرگ بدخشان کشته شدند.
شورای امنیت سازمان ملل متحد در گزارش تازهای اعلام کرده است که کشورهای عضو گفتهاند بیش از ۲۰ گروه تروریستی بینالمللی و منطقهای در افغانستان فعال هستند. از جمله این گروهها میتوان به القاعده، تحرک طالبان پاکستانی، جنبش اسلامی ترکستان شرقی (ETIM/TIP) و جماعت انصارالله تاجیکستان اشاره کرد. یافتههای این گزارش نشان میدهد که ساختار حکمرانی طالبان، بهویژه در خارج از مراکز اصلی شهری، در مدیریت امور پلیسی و حاکمیت موثر نبوده است.
در گزارش تیم نظارت شورای امنیت آمده است که تحریک طالبان پاکستان حملات خود را در دوره گزارشدهی عمدتاً علیه ارتش و نهادهای دولتی پاکستان تشدید کرده است. براساس گزارش، حملات مکرر تیتیپی بزرگترین تهدید کوتاهمدت برای ثبات مقامات طالبان محسوب میشود. در گزارش تصریح شده با توجه به روابط تاریخی، بعید است که طالبان اقدام عملی علیه تحریک طالبان پاکستان انجام دهد. حتا در صورتی که طالبان مایل به مقابله باشند، احتمالاً توانایی لازم برای این کار را ندارند.
تیم نظارت شورای امنیت همچنین اعلام کرده است که وضعیت، قدرت و جایگاه القاعده در افغانستان نسبت به گزارشهای قبلی تغییری نکرده است. بر اساس این گزارش، طالبان همچنان میزبان و حامی این گروه هستند و فرماندهان ارشد القاعده در کابل زندهگی میکنند.
گفتنی است که پس از تسلط طالبان بر افغانستان و افزایش نگرانیها درباره حضور گروههای تروریستی در این کشور، ایران، پاکستان، ازبکستان، تاجیکستان و قرغیزستان با تقویت مرزها، نصب دیوار و سیمخاردار، ایجاد پایگاههای امنیتی و برگزاری رزمایشهای مشترک نظامی، تلاش میکنند تهدیدات امنیتی را مهار کنند.
