زنان و دختران افغانستان زیر سلطه رژیم طالبان با محرومیت شدید، فقر گسترده و تحقیر جمعی دستوپنجه نرم میکنند. ویدیوهایی که این روزها در شبکههای اجتماعی دستبهدست میشوند، تصویر دردناک زندهگی آنان را نشان میدهند. نوارهای تصویری منتشر شده نشان میدهند که زنانی بسیاری مقابل دروازههای مسجدها و کنار خیابانها نشسته و برای نان شب دست نیاز به سوی مردان دراز میکنند، در حالی که حق تحصیل، کار و زندهگی آزاد از آنان توسط طالبان سلب شده است. یکی از این نوارهای تصویری زنان را مقابل دروازه یک مسجد نشان میدهد که از مردان نمازگزار درخواست کمک میکنند و واکنشهای گستردهای برانگیخته است. فعالان حقوق زن تأکید میکنند که این تصویر تلخ واقعیت روزگار زنان در افغانستان را نشان میدهد. به گفته آنان، در افغانستان، زیر سلطه طالبان، آزادی و کرامت زنان قربانی سیاستهای زنستیزانه این گروه و بیتفاوتی جامعه مردسالار شده است.
وضعیت زنان و دختران در افغانستان زیر سلطه طالبان در شرایط بحرانی و دشوار قرار دارد. در روزهای اخیر، یک نوار تصویری واکنشبرانگیز منتشر شد که نشان میدهد زنان مقابل دروازه یک مسجد در کابل صف کشیدهاند و مردان پس از ادای نماز از مسجد خارج میشوند، بدون آنکه کوچکترین توجه یا کمکی به زنان کنند، زنانی که بهخاطر فقر و درماندهگی برای درخواست کمک نشستهاند. سیاستمداران، فعالان رسانهای و سایر شهروندان کشور این وضعیت را نشانه تداوم بحران فقر، بیکاری و محرومیت زنان در افغانستان دانسته و آن را تصویر واقعی وضعیت کنونی زنان در کشور خواندهاند.
این ویدیو که بهطور گسترده در شبکههای اجتماعی منتشر شده، نگرانیهای زیادی درباره وضعیت زنان برانگیخته است. شهروندان کشور این وضعیت را نگرانکننده و دردناک توصیف کرده و گفتهاند که این ویدیو بازتاب وضعیت کلی زنان در افغانستان است و هر روز بر تعداد گرسنهگان افزوده میشود. برخی دیگر گفتهاند: «نماز برای مردان، گدایی برای زنان؛ این است داستان افغانستان.» به گفته آنان، بیتفاوتی مردان و سیاستهای طالبان باعث شده است که کرامت و حرمت زنانی که از سر ناچاری مجبور شدهاند در دروازههای مسجدها صف بکشند، به شدت خدشهدار شود.
مژگان فراجی، یکی از فعالان حقوق زن، نوشته است: «ممنوعیت آموزش و محرومیت از کار و فعالیتهای اجتماعی باعث شده است شمار قابل توجهی از زنان دست به تکدیگری بزنند؛ در حالی که کمکهای جامعه جهانی جریان دارد، معادن استخراج میشوند و مالیات افزایش یافته است.»
فوزیه کوفی، فعال سیاسی و از چهرههای سرشناس زنان، با بازنشر این نوار تصویری نوشته است: «ما تلخترین صفحه تاریخ جهانیم، اما روزی همین صفحه الهامبخش آزادی خواهد شد! برای زنی که مورد توهین قرار گرفت، برای آزادی، برای عزت!»
پروانه ابراهیمخیل نجرابی، یکی از دختران معترض، نوشته است: «جایگاه زنان نزد طالبان فقط همین است: وابسته و محتاج بودن و زندهگی در ظلم و تحقیر.»
لاله عثمانی، یکی دیگر از فعالان حقوق زنان، در اشتراکگذاری این نوار تصویری نوشته است: «اینها همان زنانی هستند که بیست سال برای استقلال جنگیدند، مستقل شدند و با سربلندی و توان خود زندهگیشان را تأمین میکردند. امروز اما در همان جامعه و در چنگال اژدهای هفتسر (طالب)، تنها راه بقایشان گدایی است. و البته جامعه مردسالار نیز از این ترور شخصیت و مشاهده فرودستی زنان بدش نمیآید.»
گلچهره یفتلی نوشته است: «طالبان زنان را از تحصیل و کار محروم کردهاند، صدایشان را خفه کرده و آنان را از زندهگی عمومی بیرون راندهاند. درهای مکتبها و ادارات بسته شدهاند، اما دروازههای فقر و گدایی باز مانده و زنان مجبور شدهاند دست نیاز خود را در مقابل مردان در ورودی مساجد دراز کنند. این نه دین است و نه عدالت؛ این محو نیمی از جامعه و نابودی آینده یک ملت است.»
همزمان، این ویدیو در شبکههای اجتماعی پاکستان نیز بهطور گسترده منتشر شده است. راشد شهزاد، یکی از کاربران پاکستانی که خود را پژوهشگر و روانشناس معرفی میکند، نوشته است: «در افغانستان، زنان نمیتوانند تحصیل کنند، نمیتوانند کار کنند و تنها میتوانند مقابل مسجد بنشینند و از مردان درخواست کمک مالی کنند.»
برخی دیگر از زنان نوشتهاند که «دختر با کتاب» در رژیم طالبان شرمآور است، رفتن دختران به دانشگاه از نگاه طالبان فساد است و رهبری زن گناه محسوب میشود، اما زنی که با برقع گدایی میکند برای طالبان قابل قبول است. آنان همچنین پرسیدهاند: «کدام یک ملت را بیابرو میکند: یک زن تحصیلکرده یا رژیمی که او را مجبور به گدایی میکند؟»
همزمان، نوار تصویری دیگری در شبکههای اجتماعی دستبهدست میشود که واکنشهای زیادی را برانگیخته است. این ویدیو روایت تلخ و دردناک زندهگی یک دختر جوان را به تصویر میکشد که بهدلیل فقر و ناداری، ناچار شده برای تأمین نان شب، در خیابانها از رهگذران درخواست کمک کند.
در این نوار، خبرنگار از دختر میپرسد: «افطار کردی؟» او در پاسخ میگوید: «نخیر.» سپس خبرنگار دوباره میپرسد: «چیزی برای افطار نداشتی؟» او میگوید: «نخیر، امروز اولین روزی است که بر آمدم، کار کنم.» خبرنگار سپس میپرسد: «چه کاری میکنی؟» دختر پاسخ میدهد: «در مقابل هوتلها و نانواییها مینشینم تا بتوانم لقمهای برای خود، خواهر و مادرم پیدا کنم.»
همچنین، نوارهای تصویری دیگری نیز بهطور گسترده در شبکههای اجتماعی دستبهدست میشوند که نشان میدهند دختران خردسال در خیابانها مشغول انجام کارهای سنگین هستند. شهروندان کشور گفتهاند که این کودکان بهجای رفتن به مکتب و برخورداری از حق آموزش، بهخاطر ناچاری و بیکاری مادران و سایر اعضای خانواده مجبور به انجام کارهای شاقه در خیابانها شدهاند و مسبب اصلی این وضعیت را طالبان و سیاستهای زنستیزانه این گروه میدانند.
این در حالی است که پیشتر نیز ویدیوهایی منتشر شده بود که در آنها نشان داده میشد زنان در مسجدی که گفته میشود هیبتالله آخوندزاده، رهبر طالبان، خطبه نماز عید را میخوانده، بر خاک نشسته و گدایی میکنند، در حالی که مردان بدون توجه به آنان وارد مسجد میشوند.
گفتنی است که طالبان در اصولنامه جزایی خود لتوکوب زنان و کودکان را مجاز اعلام کردهاند. این اصولنامه زنان را از فرار از خشونت منع کرده و دسترسی آنها به عدالت را بهصورت ساختاری ناممکن میسازد. طالبان در این قانون به مردان اجازه دادهاند همسران خود را لتوکوب کنند، مشروط بر آن که این ضربوشتم منجر به شکستهگی استخوان یا زخم باز نشود. همچنین، اصولنامه جزایی طالبان، لتوکوب همسر را بهعنوان «تعزیر» و در قالب مجازات اختیاری طبقهبندی کرده است.






