وزارت امر به معروف و نهی از منکر طالبان برای اجرای قانون جدید خود، محدودیتها بر شهروندان بهویژه زنان را تشدید کرده است. محتسبان این گروه در برخی از ولایتها به مردان دستور دادهاند که زنان خود را برای خرید به بازار نفرستند. به گفته محتسبان طالبان، زنان در هنگام چانهزنی با دکانداران مردان را به فتنه میاندازند و صدای آنان به گوش مردان نامحرم میرسد. طالبان تاکید کردهاند که زنان در صورت نیاز بدون حرف زدن و چانهزنی خرید کنند. گزارشهای متعدد از ولایتهای مختلف نشان میدهد که محتسبان این گروه برای اجرای قوانین جدید خود، خشونت و سرکوب شهروندان را افزایش دادهاند. در تازهترین مورد، وزیر امر به معروف و نهی از منکر طالبان در سفر خود به ولایت غزنی، به خبرنگاران اجازه فلمبرداری نداده است.
شهروندان کشور از روند اجرایی شدن «قانون امر به معروف و نهی از منکر» طالبان به شدت ابراز نگرانی میکنند. آنان میگویند که این قانون طالبان، فضای اختناق، انتقامگیری، سرکوب و سوءاستفادههای فراوانی را به وجود آورده است. به گفته این شهروندان، افراد طالبان به بهانه اجرای این قانون، بسیاری از مخالفان و منتقدان خود را تحقیر، توهین و بازداشت میکنند.
یک منبع محلی از ولایت بغلان در صحبت با روزنامه ۸صبح میگوید که یک محتسب طالبان در یکی از مساجد بغلان مرکزی به نمازگزاران گفته است که زنان و دختران خود را به بازار نفرستند و خودشان نیازهای خانواده را خریداری کنند. این محتسب طالبان ادعا کرده است که اگر زنان به بازار بروند و با دکانداران مرد چانه بزنند، صدای آنان به گوش مردان نامحرم میرسد و این امر موجب «فتنه و فساد» در مردان میشود. براساس این دستور طالبان، زنان باید دستکش بپوشند و صورتشان را بهطور کامل بپوشانند.
منبع به نقل از محتسب طالبان در این ولسوالی میگوید که اگر زنان در خانه مرد ندارند، میتوانند با رعایت دستورالعملهای گروه طالبان به بازار بروند؛ اما نباید با دکانداران در مورد قیمت اجناس چانهزنی کنند. براساس این دستورالعمل، زنان باید با پوشش کامل بدن به همراه پوشاندن صورت به بازار بروند و نباید با دکانداران صحبت کنند؛ بلکه باید پول را بدهند و جنس را بگیرند.
منبع میگوید که چنین دستورالعملی به وضوح مشکلساز است؛ زیرا چگونه ممکن است کسی جنسی را خریداری کند بدون اینکه درباره مشخصات و قیمت آن با فروشنده صحبت کند؟ منبع تصریح میکند که طالبان از این وضعیت سوءاستفاده کرده و زنان را به بهانه صحبت با مردان نامحرم آزارواذیت میکنند.
همچنین، پس از توشیح «قانون امر به معروف و نهی از منکر»، طالبان سختگیریها و محدودیتهای شدیدتری را بر شهروندان بهویژه زنان وضع کردهاند. بسیاری از زنان و مردان مخالف طالبان میگویند که در اکثر خطبههای نماز جمعه و تبلیغات ملاامامان در مساجد، علیه زنان و حضور اجتماعی آنان مطالبی بیان میشود که دور از کرامت انسانی است و به صراحت به جایگاه اجتماعی و فردی زنان توهین صورت میگیرد.
یک منبع دیگر که تمایل به ذکر نامش ندارد، از سخنرانی یکی از ملاامامان در یکی از مساجد شمال کشور، که محتسب طالبان نیز بوده، شوکه شده است. او به نقل از این محتسب طالبان میگوید که حضور زنان در جامعه باعث «فتنه و فساد» میشود و زنان نباید تلیفون همراه داشته باشند. این محتسب طالب، همچنین ادعا کرده است که زنانی که تلیفون دارند، دست به «فساد» میزنند.
این محتسب طالبان از طریق منبر مسجد گفته است که زنان هنگام راه رفتن باید آهسته قدم بردارند، نخندند و با صدای بلند صحبت نکنند. به گفته منبع، بسیاری از این افراد طالبان در مساجد و محضر عمومی داستانهای دروغین و ساختهشده را مطرح میکنند و علیه حضور زنان در جامعه تبلیغ منفی میکنند.
در همین حال، خالد حنفی، وزیر امر به معروف و نهی از منکر طالبان، در سفرش به ولایت غزنی بر اجرای کامل «قانون امر به معروف و نهی از منکر» تاکید کرده است. حنفی هدف از سفر خود به غزنی را نظارت و پیادهسازی این «قانون جدید» عنوان کرده است. او همچنین به خبرنگاران اجازه گرفتن تصاویر از نشستهای خود را نداده و عکاسی و فلمبرداری را ممنوع اعلام کرده است.
پیش از سفر وزیر امر به معروف و نهی از منکر طالبان به غزنی، تمام محتسبان و ملاامامان مساجد از مرکز و ولسوالیهای غزنی برای سه روز در ساختمان مرکز فرهنگ اسلامی در مرکز این ولایت گرد هم آمدند. در این نشستها، آنها به بررسی و رایزنی درباره تطبیق قانون جدید طالبان پرداختند و تاکید کردند که این قانون باید به مردم تشریح و گوشزد شود و هیچکس حق سرپیچی از آن را ندارد. براساس این فیصله، در صورت عدم رعایت این قانون از سوی مردم، محتسبان و ملاامامان از نیروی نظامی استفاده میکنند.
همزمان، محتسبان طالبان به تمام کارمندان صحی در شفاخانههای دولتی غزنی هشدار دادهاند که در صورت تراشیدن یا کوتاه کردن ریش، از وظیفه برکنار و مجازات خواهند شد. این گروه به کارکنان صحی تاکید کردهاند که باید میان اجرای وظیفه و کوتاه کردن ریش یکی را انتخاب کنند.
همچنان، محتسبان امر به معروف و نهی از منکر طالبان در قندهار به مردم هشدار دادهاند که ریش خود را بلند بگذارند و موهای سر را کوتاه کنند، وگرنه با مجازات مواجه خواهند شد. به گفته منابع محلی، طالبان جوانان را در چهارراههای شهر متوقف کرده و به آنها هشدار میدهند. طبق دستور محتسبان طالبان، نشرات تلویزیون ملی قندهار به دلیل نمایش تصاویر جاندار، متوقف شده است.
یک منبع از بدخشان که نمیخواهد نامش در گزارش ذکر شود، میگوید که محتسبان طالبان در تمام سلمانیهای این شهر از کوتاه کردن ریش و موی سر مردان نظارت میکنند. به گفته این منبع، مردم از دست «چپنسفیدان» به ستوه آمدهاند. منبع تصریح میکند که محتسبان طالبان برخوردهای بسیار خشونتآمیز و بدوی دارند و مردم از سر ناچاری و اجبار شرایط موجود را تحمل میکنند و از ترس از دست دادن جان، صدای خود را بلند نمیکنند.
طالبان در حالی گرفتن عکس و فلم را برای شهروندان ممنوع کردهاند و صدای زنان را «عورت» خواندهاند که خودشان همهروزه از جریان جلسات خود فلم و عکس میگیرند و در رسانهها منتشر میکنند. آنان همچنان با زنان خارجی بدون محرم ملاقات کرده و در سطح مردان از آنها با تشریفات پذیرایی میکنند.
زنان و دختران زیادی در کشور با اشتراک گذاشتن عکسهای مقامهای طالبان با زنان خارجی که بیشتر آنها مقامهای سازمان ملل هستند، پرسیدهاند که چرا طالبان از دین استفاده ابزاری میکنند. آنان میگویند: «در قرائت طالبان از اسلام، زنان خارجی محرمند یا وقتی پای منفعت و پول باشد، دینشان تعطیل میشود؟»
«قانون امر به معروف و نهی از منکر» طالبان در ۱ مقدمه، ۴ فصل و ۳۵ ماده از سوی هبتالله آخوندزاده توشیح شده است. دستورات این قانون طالبان در تمام ادارات و اماکن عمومی و بر تمام افرادی که در قلمرو افغانستان زندهگی میکنند، تطبیق میشود و هیچ استثنایی در آن ذکر نشده است.
براساس این قانون طالبان، صدای زنان «عورت» است و تنها برای حاجت ضروری میتوانند با پوشاندن صورت بیرون شوند و صدای خود را بلند نکنند. طبق دستور این قانون، شنیدن صدای زن و موسیقی از خانه ممنوع است و انتقال زنان بدون محرم توسط رانندهها منع شده است. در این قانون، تمام بازیها و سرگرمیها بهشمول تشلهبازی و چهارمغزبازی ممنوع و حرام خوانده شده است. اصلاح مو به سبک غربی مشابهت با کفار توصیف شده و نیز گفته شده که مردان باید ریش بگذارند و آن را کمتر از یک قبضه کوتاه نکنند.
این قانون طالبان پوشیدن نکتایی را ممنوع کرده و آن را نشانه صلیب خوانده است. تمام تاجران، کسبهکاران و دهقانان در کنار پرداخت مالیات مجبور به پرداخت زکات و عشر به این گروه شدهاند. استفاده از مجسمههای اشیای جاندار در تبلیغات ممنوع شده و به محتسبان این گروه صلاحیت داده شده که افراد را از ۱ ساعت تا ۳ روز زندانی کنند.
این قانون طالبان به محتسبان این گروه صلاحیت داده که در خصوصیترین حوزه زندهگی شهروندان مداخله کنند و تلیفونها و کمپیوترهای آنان را بهخاطر عکسها و فلمهای جانداران مورد بازرسی قرار دهند.
قابل ذکر است که این قانون طالبان با واکنشهای گسترده داخلی و خارجی از جمله نهادهای حقوق بشری مواجه شده است. شماری از چهرههای سیاسی، فرهنگی و فعالان حقوق بشر این قانون را توهین به کرامت انسانی شهروندان کشور توصیف کردهاند. برخی از این چهرههای فرهنگی این قانون طالبان را «وحشتنامه» خوانده و گفتهاند که این قانون کرامت انسانی را مورد توهین قرار داده است.
