طالبان به ادامه اعمال ممنوعیتهای گسترده علیه شهروندان کشور، بهویژه محرومیت کامل زنان از تمامی عرصههای زندهگی جمعی، ادامه میدهند. محمد خالد حنفی، وزیر امر به معروف و نهی از منکر این گروه، مجدداً به محتسبان طالبان دستور داده است که برای سرکوبگری گستردهتر و وضع ممنوعیتهای شدیدتر آماده شوند. شماری از زنان و دختران، سخنان اخیر حنفی را جنگ تمامعیار علیه زندهگی زنان و مردان کشور توصیف کرده و میگویند که این گروه میخواهند افغانستان را به دوران قرون وسطا بازگردانند.
در حالیکه طالبان تقریباً تمام عرصههای حضور زنان را از جامعه افغانستان حذف کردهاند، وزارت امر به معروف و نهی از منکر این گروه هنوز خود را در موضع جنگی علیه مردم میبیند. خالد حنفی، وزیر امر به معروف طالبان، خطاب به محتسبان این گروه، گفته است: «اگر کار امر به معروف و نهی از منکر را انجام میدهید، کمرتان را بسته کنید. فرض کنید که از صبح تا شام تمام جهان، تمام ملت افغانستان، عوام و خواص، پشت ما دشنام میدهند.»
این سخنان در حالی مطرح میشود که زنان هماکنون از آموزش، کار، ورزش، سفر و حتا حضور در پارکها محروم شدهاند. شماری از شهروندان با اشاره به محدودیتهای گسترده طالبان، میپرسند: طالبان اکنون علیه چه کسی کمر بستهاند؟
سیاستهای وزارت امر به معروف و نهی از منکر طالبان که ظاهراً برای «هدایت اخلاقی» جامعه تدوین شدهاند، عملاً به ابزاری برای فشار روانی، اجتماعی و ایدئولوژیک بر شهروندان تبدیل شدهاند. اکنون که زنان از عرصه عمومی کنار گذاشته شدهاند، این فشارها دامنهدار شده و به مردان، جوانان، کسبهکاران، رانندهگان و حتا روحانیون مستقل نیز سرایت کرده است.
سهیلا (مستعار)، یکی از شهروندان کشور، میگوید: «از آنجا که فرمانهای امر به معروف و نهی از منکر طالبان همیشه درباره زنان بوده، این کمر بسته کردن هم در واقع حذف زنان از کوچکترین مکانهایی است که هنوز در آن حضور دارند و صدایشان را بلند میکنند. امر به معروف و نهی از منکر، دشمن علنی زنان افغانستان است. هر نشانهای از زندهگی طبیعی زنان در افغانستان برای طالبان به مثابه تهدیدی است که باید سرکوب شود. ما عملاً برای چیزهایی میجنگیم که دیگران از بدو تولد در اختیار دارند. این کمر بسته کردن یعنی محدودیت شدیدتر، یعنی سرکوب هر نشانهای از زندهگی مدرن و آزاد.»
این بانو میافزاید: «به قول طالبان، خارجیها اکنون در افغانستان نیستند که با آنها بجنگند و برای اینکه وزارت امر به معروف و نهی از منکر خود را سرپا نگه دارند، باید یک سوژه جدید برای جنگیدن پیدا کنند؛ و آن سوژه زناناند. وقتی میگویند «کمرهایتان را ببندید»، یعنی دشمنی با همان زندهگی روزمره مردم است: شادی، هنر، تفریح، آزادی و ارتباطات اجتماعی.»
ثریا، که تجربه چهار سال زندهگی زیر سلطه طالبان را دارد، میگوید: «وزارت امر به معروف و نهی از منکر طالبان از زمان ایجادش تا کنون وظیفهاش این بوده که فضای زندهگی شهروندان افغانستان را هرچه بیشتر تنگتر کند. طالبان از همان ابتدا کمر خود را بسته بودند تا خوشیها را بهخصوص از زنان بگیرند و هیچ نوع آزادی، حتا حق نفس کشیدن آزادانه را از زنان سلب کردهاند.»
بانو ثریا میافزاید: «حالا که دوباره این دستور را اعلام کردند، یعنی میخواهند آن را محکمتر اجرا کنند، یعنی محدودیتها را بیشتر کنند و زندهگی مردم را در فشار شدیدتری قرار دهند. وزارت امر به معروف و نهی از منکر طالبان حتا کوچکترین جزییات زندهگی خصوصی مردم را زیر نظر دارد؛ از گوشیهای هوشمند گرفته تا ریش مردان و چادر زنان. محدودیتهای بیشتر از این وجود ندارد یا اگر باشد، فقط سختگیرانهتر خواهد شد.»
زهره (مستعار) میگوید: «با آنکه طالبان خوب میدانند مردم از آنها نفرت دارند و اعمالشان غیرقابل قبول است، باز هم در همان مسیر اشتباه پیش میروند. آنها میفهمند که سیاستهای نادرست و سرکوبگرانهشان مردم را به ستوه آورده؛ طبیعی است وقتی انسان هیچ کاری از دستش ساخته نباشد، دشنام میدهد. اما مشکل اینجاست که درکشان فقط تا همینجا میرسد؛ میدانند دشنام میشنوند، ولی نمیفهمند چرا. همین نشان میدهد چقدر در جهالت و خودبینی فرو رفتهاند.»
فروهر(مستعار)، یکی از دختران در هرات، میگوید: «رفتار امر به معروف و نهی از منکر طالبان در مقابل خانمها سختگیرانه، تهدیدآمیز و ترس برانگیز است. حتا اگر صحبتی هم نداشته باشند دیدن شان ترس و وحشت عجیبی دارد که ناخودآگاه بهعنوان یک خانم کوشش میکنیم حجاب خود را مرتب کرده با نگاه به پایین و سر به زیر هر چه زودتر از پیش شان دور شویم. زمانی که در موردی با خانمها واکنش نشان میدهند، گویا تنها حکمروایان روی زمین هستند و تا جای که قدرت دارند خانمها و دختران را سرکوب کنند.»
این باشنده هرات میافزاید: «فکر میکنند خانمها موجودات نفرت برانگیز و فاسد جامعه هستند که بهخاطر شان دچار گناه میشوند و جامعه هم به سمت تباهی میرود اگر حضور فعال داشته باشند، در حالی که هر کدام دنبال گرفتن چهار زن هستند.»
در همین حال، شماری از شهروندان کشور میگویند که سخنان خالد حنفی تنها یک توصیه دینی نیست، بلکه نوعی آمادهباش جنگی برای مامورانی است که در خیابانها، بازارها و اماکن عمومی مستقر شدهاند تا هر آنچه از نظر آنها «غیراسلامی» تلقی میشود، سرکوب کنند. به گفته آنان، «کمر بستن» تداعیکننده خشونت، تعصب و اجرای قهری قوانین است.
توحید، یکی از شهروندان کشور، میگوید که با وجود ترس گسترده از طالبان، مردم دیگر اختیار لباس پوشیدن، طرز راه رفتن و شیوه زندهگی خود را ندارند، اما این گروه هنوز هم تصور میکنند که محدودیتها کافی نیست و باید زندهگی مردم را از این هم جهنمیتر کنند. به گفته او، دستور «کمر بستن» به این معناست که روزگار مردم از وضعیت کنونی نیز سیاهتر و تنگتر خواهد شد.
این نگرانیها در حالی مطرح میشود که منابع محلی از ولسوالیهای مختلف ولایت خوست گزارش دادهاند، محتسبان وزارت امر به معروف و نهی از منکر طالبان دکانهایی را که وسایل و لوازم زنانه به فروش میرساندند، بستهاند. منابع روز سهشنبه، ۴ سنبله، گفتهاند که این دکانها در ولسوالی گربز و شماری از مناطق دیگر مسدود شدهاند. به گفته این منابع، محتسبان طالبان به دکانداران هشدار دادهاند که فروش کالا به زنان ممنوع است. منابع همچنین میافزایند که در این ولایت، محدودیتهایی تازه برای بیرونشدن، گشتوگذار و خرید زنان نیز وضع شده است.






