نشست منطقه‌ای تهران بدون حضور طالبان برگزار شد. نماینده‌گان ویژه کشورهای همسایه و منطقه در این نشست درباره امنیت و تهدیدهای ناشی از فعالیت گروه‌های تروریستی در خاک افغانستان گفت‌وگو کردند. ایران در این نشست تاکید کرده که ثبات افغانستان یک ضرورت راهبردی برای کل منطقه است و امنیت و توسعه این کشور مستقیماً با منافع همسایه‌گان گره خورده است. پاکستان نگرانی خود از تهدید تروریسم و ضرورت پاک‌سازی خاک افغانستان از گروه‌های مسلح را مطرح و خواهان پاسخ روشن از سوی طالبان شده است. برخی سیاست‌مداران افغانستان نیز عدم حضور طالبان را نشانه‌ای از بی‌اعتنایی این گروه به روندهای منطقه‌ای توصیف کرده و گفته‌اند که طالبان نمی‌خواهند مسایل مربوط به افغانستان در سطح منطقه‌ای یا جهانی به‌عنوان یک پرونده مطرح شود یا درباره آن بحث گردد.
ایران روز یک‌شنبه، ۲۳ قوس، میزبان نماینده‌گان ویژه روسیه، پاکستان، چین، تاجیکستان، اوزبیکستان و ترکمنستان در تهران بود. این نماینده‌گان درباره تهدیدهای تروریستی برخاسته از خاک افغانستان گفت‌وگو کردند. وزارت خارجه ایران اعلام کرده که ثبات در افغانستان یک الزام راهبردی برای کل منطقه به‌شمار می‌رود.
عباس عراقچی، وزیرخارجه ایران، در این نشست گفته که جایگاه ژئواکونومیک افغانستان این کشور را در مرکز شبکه‌های ارتباطی آسیای مرکزی، غرب آسیا و جنوب آسیا قرار داده است؛ از همین رو، ثبات و توسعه افغانستان نه‌تنها یک ضرورت انسانی، بلکه یک الزام راهبردی برای کل منطقه به‌شمار می‌رود. به گفته او، تجربه چند دهه گذشته به‌روشنی نشان می‌دهد که امنیت، توسعه و رفاه در افغانستان به‌طور مستقیم با منافع همه کشورهای همسایه گره خورده است.
وزیر امور خارجه ایران افزوده است: «ما به این اصل پایبندیم که تحولات و چالش‌های منطقه‌ای تنها از مسیر گفت‌وگوی سازنده، مشارکت فعال همه کشورها، رعایت کامل اصول احترام متقابل و بهره‌گیری از سازوکارهای بومی و همکاری‌های پایدار میان کشورهای منطقه قابل مدیریت و حل‌وفصل است. در این چارچوب، تقویت همگرایی منطقه‌ای نه‌تنها به ارتقای امنیت و ثبات جمعی کمک می‌کند، بلکه بستری فراهم می‌آورد تا هرگونه مداخله یا اثرگذاری خارجی خارج از اراده کشورهای منطقه محدود و کنترل شود.»
عراقچی همچنین تاکید کرده است: «تحولات چند سال اخیر در منطقه نشان داده است که رویکردهای بیرونی و نسخه‌های تحمیلی نه به ثبات می‌انجامد و نه توسعه پایدار را تضمین می‌کند. تجربه مداخله نظامی و حضور دو دهه‌ای ناتو در افغانستان پیش روی ما قرار دارد. تمرکز بیش از حد بر راه‌حل‌های امنیت‌محور، نادیده گرفتن بافت اجتماعی و فرهنگی افغانستان، تضعیف نقش بازیگران منطقه‌ای و همسایه‌گان، وابسته‌سازی و فاسد ساختن ساختارهای سیاسی و اقتصادی افغانستان و در نهایت خروج شتاب‌زده در سال ۲۰۲۱، همگی نشانه‌های یک ناکامی بودند.»
وزیرخارجه ایران گفته است که هیچ نسخه فرامنطقه‌ای نمی‌تواند مشکلات و بحران‌های منطقه‌ای را درمان کند و نسخه‌های وارداتی و تصمیم‌گیری‌های فرامنطقه‌ای بدون اجماع منطقه‌ای به ثبات در هیچ کشوری منجر نخواهد شد. در مقابل، راه‌حل‌های منطقه‌محور از ظرفیت و توان بیش‌تری برای تقویت همگرایی و دستیابی به توسعه و امنیت پایدار برخوردار هستند.
صادق خان، نماینده ویژه پاکستان در امور افغانستان، در این نشست گفته که نگرانی‌های اسلام‌آباد در زمینه تروریسم باید به‌طور جدی و موثر مورد رسیده‌گی قرار گیرد. به گفته او، تهدید مداوم تروریسم برخاسته از خاک افغانستان، چالشی بزرگ برای منطقه به‌شمار می‌رود. او تاکید کرده که مردم افغانستان رنج فراوانی کشیده‌اند و شایسته شرایطی بهتر هستند و تحقق چنین وضعیتی مستلزم پاک‌سازی بی‌قیدوشرط خاک افغانستان از تمامی گروه‌های تروریستی است. صادق خان از طالبان خواسته تا برای کاهش رنج مردم افغانستان، اقدامات لازم و عملی را در این زمینه انجام دهند.
نماینده ویژه پاکستان در این نشست همچنین تاکید کرده که طالبان نباید به تروریست‌ها در افغانستان پناه دهند، بلکه باید اعتماد کشورهای همسایه و منطقه را برای تعامل معنادار جلب کرده و برای تحقق ظرفیت عظیم اقتصادی افغانستان و تقویت اتصال منطقه‌ای تلاش کنند.
یوئه شیائویونگ، نماینده ویژه چین در امور افغانستان، برگزاری این نشست را نشان‌دهنده همبسته‌گی کشورهای همسایه افغانستان برای استقرار صلح و مبارزه با تروریسم دانسته و افزوده که این اقدام در راستای امنیت و توسعه مشترک انجام شده است. او همچنین برگزاری این نشست را به ایران تبریک گفته است.
واکنش‌های سیاست‌مداران افغانستان به نشست تهران
برخی از سیاست‌مداران تبعیدی افغانستان درباره این نشست واکنش نشان داده و عدم شرکت طالبان در این نشست را نشانه‌ای بی اعتنایی این گروه به ایران دانسته و آن را پاداش حمایت تهران از طالبان توصیف کرده و گفته‌اند که طالبان نمی‌خواهند مسایل مربوط به افغانستان در سطح منطقه‌ای یا جهانی به‌عنوان یک پرونده مطرح شود یا درباره آن بحث صورت گیرد.
رحمت‌الله نبیل، رییس عمومی امنیت ملی حکومت سابق افغانستان، در واکنش به این نشست گفته که منطقه درک تازه و هماهنگ‌شده‌ای از نقش و نیت پاکستان پیدا کرده است و برخلاف سال‌های گذشته، آسیای میانه در خلأ امنیتی قرار ندارد. او افزوده که ایران، چین و روسیه از وضعیت افغانستان و منطقه غافل نیستند و همه این کشورها اجازه نخواهند داد که افغانستان دوباره به میدان بازی‌های استخباراتی پاکستان و کشورهای هم‌پیمانش تبدیل شود.
نجیب‌الله امرخیل، سفیر پیشین افغانستان در پاکستان، در واکنش به این نشست گفته که در دوران حضور نیروهای امریکایی در افغانستان، رویکرد مشترک ایران در روابط و حمایت از طالبان بر موضوع خروج این نیروها متمرکز بود، به‌گونه‌ای که ایران حتا می‌خواست امریکا را بدون توافق دوحه وادار به خروج کند. به گفته او، در شرایط کنونی که از یک‌سو امریکا از منطقه خارج شده و از سوی دیگر روابط پاکستان و طالبان متشنج است، این فرصت برای ایران فراهم شده تا جایگاه خود را در قبال افغانستان تثبیت کند.
آقای امیرخیل نوشته است که ایران احتمالاً می‌خواهد زمینه یک سازش سیاسی میان طالبان و برخی مخالفان سیاسی را فراهم کند و همواره بر تشکیل حکومت فراگیر تاکید دارد. او تاکید کرده که برداشت کلی این است که با توجه به روابط پرتنش ایران و غرب و همچنین به‌دلیل عدم مشارکت طالبان، نشست تهران احتمالاً دستاوردهای قابل توجهی نخواهد داشت. به گفته او، به‌احتمال زیاد یکی از دلایل اصلی عدم حضور طالبان این است که نمی‌خواهند مسایل مربوط به افغانستان در سطح منطقه‌ای یا جهانی به‌عنوان یک پرونده مطرح شود یا درباره آن بحث صورت گیرد.
شاه گل رضایی، نماینده پیشین پارلمان، در واکنش گفته که نشست منطقه‌ای یک درس برای تهران است. او افزوده که ایران در چهار سال گذشته در حمایت از طالبان سنگ تمام گذاشته و از هر ابزاری، تا حد تعریف اپوزیسیون اهل تعامل با طالبان، استفاده کرده است تا رژیم طالبان تقویت شود، اما عدم حضور طالبان در این نشست، پاسخ سردی بود که تهران در مقابل حمایت‌های گرم خود دریافت کرد.
این نشست در حالی برگزار می‌شود که طالبان با وجود دعوت تهران به این نشست شرکت نکرده‌اند.
پیش‌تر آصف درانی، نماینده پیشین پاکستان در امور افغانستان، عدم حضور طالبان در این نشست را نشانه‌ای از عدم بلوغ سیاسی این گروه دانسته بود. او گفته بود که غیبت طالبان، استدلال مبنی بر ناتوانی این گروه در مذاکره درباره مسائل مختلف را تقویت می‌کند. درانی تصمیم طالبان برای عدم شرکت در این نشست را نوعی «سر در برف کردن» توصیف کرده و به‌گونه‌ای تحقیرآمیز گفته بود که طالبان با اکتفا به گفتن «نه منو» رویکردی انکارگرایانه اتخاذ کرده‌اند که قادر به حل مشکلات جدی موجود نخواهد بود.
پیش‌تر دفتر هیات معاونت سازمان ملل متحد در گزارشی به شورای امنیت این سازمان اعلام کرده بود که از ۱ آگست تا ۱۷ اکتبر، حوادث مرزی متعددی در طول مرزهای افغانستان با ایران، پاکستان و تاجیکستان رخ داده است. براساس این گزارش، جنگ‌جویان طالبان بارها با مرزبانان این کشورها درگیر شده‌اند.
این در حالی است که چندی قبل پنج شهروند چین در حملاتی توسط طالبان در خاک تاجیکستان کشته شده‌اند.
همچنین اولاربک شارشی‌اف، مدیر کمیته اجرایی ساختار منطقه‌ای ضدتروریسم سازمان همکاری شانگهای، هشدار داد که گروه‌های تروریستی بین‌المللی در افغانستان و سوریه فعال‌تر شده‌اند. به گفته او، این گروه‌ها در تلاش برای ایجاد «سلول‌های خفته» در کشورهای آسیای مرکزی هستند.
