دوم نوامبر روز جهانی پایان دادن به معافیت از مجازات جرایم علیه خبرنگاران بود. این مناسبت فرصتی فراهم می‌کند تا بار دیگر خبرنگاری آزاد و انتقادی را به‌عنوان یک مسوولیت بزرگ اما دشوار، به‌خصوص در کشورهایی مثل افغانستان، ارج بگذاریم و نقش آن را در رشد و تقویت آزادی بیان برجسته کنیم؛ مسوولیتی که هم مهم و ضروری است و هم خطرناک و چالش‌‌آفرین. با گذشت زمان، دشواری‌ها در برابر کار خبرنگاری در کشور نه تنها کم نشده، بلکه موانع و خطرات به حدی افزایش یافته است که خیلی‌ها مجبور شده‌اند دست از این شغل برداشته و به کارهای کم‌خطرتری بپردازند. روزنامه‌نگاری در افغانستان مدت‌هاست به یکی از شغل‌های مرگبار بدل شده است. آن‌چه در رژیم طالبانی تازه‌گی دارد، فاز جدید و کم‌سابقه‌ای از سرکوب و سانسور است که هر قدر این رژیم بیشتر ادامه حیات می‌کند به همان میزان با عمق و گسترده‌گی زیادتری اعمال می‌شود. چالش‌ها و دشواری‌های خبرنگاران پیش از روی کار آمدن رژیم طالبانی نیز در کشور وجود داشت؛ اما تفاوت وضعیت موجود با گذشته در این است که قبلاً دست‌کم قوانین و همچنان نهادهایی برای حمایت از خبرنگاران وجود داشت و کشورهای حامی دولت افغانستان نیز در کنار رسانه‌ها و روزنامه‌نگاران ایستاده و از آنان پشتیبانی می‌کردند. گرچه قوانین آن‌گونه که توقع می‌رفت عملی نمی‌شد و خبرنگاران مثل امروز از آسیب‌پذیرترین نیروها در جامعه به حساب می‌آمدند.
در افغانستان زیر کنترل طالبان اما زمینه و امکان چندانی برای محافظت از خبرنگاران و روزنامه‌نگاران وجود ندارد و رژیم بر سر کار یکی از دشمنان سرسخت آزادی بیان و گردش آزاد اطلاعات در جامعه است. برخی نهادهایی هم که با ادعای دفاع از حقوق خبرنگاران هنوز در افغانستان فعال هستند، تنها کارشان این است که پروژه بگیرند و در برابر سرکوب‌گری‌های طالبان سکوت اختیار کنند. این نهادها بارها به سازش و همدستی با رژیم بر سر کار در کابل متهم شده‌اند. خاموشی دوام‌دار نهادهای یادشده در برابر موج ثابت و پایدار خشونت علیه خبرنگاران و تداوم معافیت از مجازات، نشان می‌دهد که این اتهام چندان هم بی‌جا و نادرست نیست. پس، خبرنگاران فعال در افغانستان زیر تسلط طالبان کاملاً تنها و بی‌دفاع هستند و حتا رسانه‌هایی که در داخل کشور از آنان کار می‌کشند، هیچ میل و رغبتی به حمایت از خبرنگاران‌شان در برابر سرکوب‌گری‌های روزافزون طالبان ندارند.
در مواردی حتا دیده شده که مسوولان برخی رسانه‌ها در برخورد با پرونده خشونت علیه خبرنگاران‌شان به نحوی جانب طالبان را گرفته و حاضر به تایید خشونت انجام شده علیه کارمندان خود نشده‌اند. مسوولان این رسانه‌ها می‌ترسیدند که اگر مستقیماً طالبان را در قضایای خشونت علیه کارمندان‌شان دخیل بدانند و یا واقعیت را آن‌گونه که رخ داده بیان کنند، تجارت‌شان با خطر جدی مواجه خواهد شد، و به این دلیل سعی کردند به جای دادخواهی برای خبرنگاران قربانی و شکایت از طالبان، قضایا را کم‌اهمیت جلوه داده و تمام شده بدانند. وقتی رسانه‌های تجارتی در دوراهی رعایت حقوق بشر و ادامه تجارت قرار می‌گیرند، همیشه گزینه دومی را انتخاب می‌کنند. رسانه‌های تجارتی از نام‌شان پیداست که در راه کسب حداکثر سود از هر کاری، حاضرند همه چیز را فدا کنند. اگر رسانه‌های داخلی تا حالا به هر گونه قیدوبند رژیم طالبان تن داده‌اند و در برابر هر خواست ارتجاعی این گروه تمکین کرده‌اند، صرفاً به این دلیل بوده که بتوانند به کاروبار پرسودشان در افغانستان ادامه دهند.
کارمندان در رسانه‌های تجارتی از همان حقوق و امتیازات ناچیزی برخوردارند که در دیگر نهادهای تجارتی برای آنان در نظر گرفته شده است. هیچ‌گونه مصونیت کاری در رسانه‌های تجارتی وجود ندارد و اگر خبرنگاران از سوی طالبان دستگیر و زندانی شوند، خیلی زود فراموش شده و با خبرنگاران تازه جاگزین خواهند شد. خبرنگاران در وضعیتی در افغانستان کار می‌کنند که از دو جهت زیر فشار سرکوب و ارعاب قرار دارند. نه رژیم مستقر در کابل ارزشی برای خبرنگاران و کارشان قایل است و مدام سعی دارد با اعمال محدودیت‌های روزافزون آنان را وادار به خودسانسوری کند، و نه رسانه‌ها به‌عنوان کارفرمایان حقوق اساسی خبرنگاران را به‌درستی رعایت کرده و از آنان در برابر بیدادگری‌های طالبان حمایت می‌کنند.
هر روز که می‌گذرد رژیم مستقر در کابل قیدوبندهای بیش‌تری بر کار خبررسانی وضع می‌کند و موج سرکوب و ارعاب و سانسور به حدی شدید است که خبرنگاری دیگر به یکی از ترسناک‌ترین، دل‌گیرترین و آزاردهنده‌ترین شغل‌ها در کشور بدل شده است. خیلی از آنانی که روزی روزنامه‌نگاری را به‌عنوان شغل مورد پسند خودشان انتخاب کرده و رویاهای بزرگی در سر می‌پروراندند، حالا دیگر از آن رویاها دست برداشته‌اند و تنها برای دستیابی به یک لقمه نان مجبورند به فعالیت خبرنگاری ادامه دهند. در افغانستان زیر تسلط طالبان رویاپردازی قدغن است و شما باید سعی کنید حداقل زنده بمانید تا اگر فرصتی فراهم شد پای خودتان را از این باتلاق مرگبار بیرون بکشید.
