شماری از آوازخوانان در قندهار میگویند که با مشکلات جدی روبهرو هستند. آنان تاکید میکنند که علاوه بر محروم شدن از فعالیتهای هنری، هر روز با مشکلات اقتصادی بیشتری دستوپنجه نرم میکنند و از سوی طالبان نیز مورد تحقیر و توهین قرار میگیرند. به گفته آنان، طالبان آوازخوانان را «برادران شیطان» خطاب میکنند و با آنان برخوردی توهینآمیز دارند.
حبیب (مستعار)، یکی از آوازخوانانی است که پیش از این از طریق فعالیت در عرصه موسیقی، هزینههای زندهگی خانواده ۱۱ نفری خود را تامین میکرد. او میگوید پس از ممنوعیت موسیقی از سوی طالبان، شمار زیادی از هنرمندان کشور را ترک کردهاند و کسانی که در افغانستان باقی ماندهاند، وسایل موسیقی خود، از جمله رباب، هارمونیه، طبله و دیگر سازها را در خانههایشان نگهداری میکنند و برای تامین مخارج خانوادههای خود و بهدست آوردن یک لقمه نان، سرگردان هستند.
حبیب میگوید: «نه میتوانیم هنر گذشته خود را ادامه دهیم و نه زمینه کار مناسبی برای ما فراهم است. مجبور شدهام در شهر قندهار دستفروشی کنم تا بتوانم لقمه نانی برای خانوادهام پیدا کنم.»
محمدعلی (مستعار)، هنرمند دیگری است که به مدت ۱۰ سال در کنار آوازخوانان به نوازندهگی مشغول بود. او میگوید پیش از این سیتار مینواخت، اما پس از سلطه طالبان در افغانستان، مجبور شد هنر خود را کنار بگذارد.
این هنرمند میافزاید که در سالهای نخست حاکمیت طالبان، بهصورت مخفیانه در مناطق روستایی سیتار مینواخت، اما پس از چند بار انجام این کار، طالبان از فعالیت او آگاه شدند و وی را بازداشت کرده و به مدت ۱۵ روز زندانی کردند. به گفته او، طالبان سازهای موسیقیاش را شکستند و پس از گرفتن تعهد مبنی بر اینکه دیگر هرگز به فعالیت موسیقی نپردازد، او را آزاد کردند.
محمدعلی میگوید: «من نیز مانند دیگر هنرمندان نگران آینده خود هستم و تلاش میکنم از کشور خارج شوم.»
پیش از سلطه طالبان، در نزدیکی بازار صرافی قندهار مکان ویژهای برای هنرمندان وجود داشت که شمار زیادی از آوازخوانان در آنجا فعالیت میکردند و مستقر بودند. اما پس از سلطه طالبان، این بازار ویژه هنرمندان بسته شد.
امینالله، یکی از هنرمندانی که در این بازار در کنار دیگر آوازخوانان طبله مینواخت، میگوید دو ماه پس از سلطه طالبان، محتسبان ریاست امر به معروف و نهی از منکر این گروه به بازار یادشده رفتند، تمام وسایل موسیقی هنرمندان را جمعآوری کردند و به آنان هشدار دادند که دیگر به فعالیت در این عرصه ادامه ندهند.
به گفته او، در آن زمان شماری از هنرمندان و آوازخوانان تلاش کردند با محتسبان امر به معروف طالبان در این مورد گفتوگو کنند، اما آنان مانع شدند و اجازه ندادند هنرمندان دیدگاههای خود را مطرح کنند. او میافزاید که پس از بسته شدن این بازار، محتسبان امر به معروف بهطور مداوم هنرمندان را تعقیب میکنند و گاهی حتا به خانههای آنان نیز یورش میبرند.
امینالله میگوید: «وقتی به خانههای ما یورش میآورند، میگویند فکر میکنیم شما هنوز هم موسیقی مینوازید، اما ما برایشان قسم میخوریم که دیگر این هنر را کنار گذاشتهایم. با این حال، آنان به ما اعتماد نمیکنند و بهشدت توهین و تحقیرمان میکنند.»
شماری از هنرمندان و آوازخوانان شناختهشده قندهار پس از سلطه طالبان، این ولایت را ترک کردهاند و اکنون در برخی شهرهای پاکستان زندهگی میکنند. اما هنرمندان و آوازخوانانی که در قندهار باقی ماندهاند، میگویند طالبان نهتنها آنان را از فعالیتهای هنری محروم کردهاند، بلکه در زندهگی روزمره نیز با برخوردهای توهینآمیز مواجه میشوند. به گفته آنان، هرگاه به کاری غیر از موسیقی مشغول میشوند، اعضای طالبان به آنان طعنه میزنند و میگویند: «شما برادران شیطان هستید.»
شفیعالله (مستعار)، یکی از آوازخوانانی که دهها آهنگ خوانده است و اکنون در شهر قندهار زندهگی میکند، میگوید از شرایط زندهگی خود بهشدت خسته شده و اعضای طالبان با استفاده از الفاظ توهینآمیز با او برخورد میکنند.
این آوازخوان میگوید: «یک روز طالبان نشست بزرگی برگزار کرده بودند. من و یک هنرمند دیگر نیز در آن نشست حضور داشتیم. در جریان برنامه، مسوول وقت حوزه سوم طالبان در قندهار که یک عالم دینی نیز بود، روی ستیژ رفت و گفت: کسانی که آواز میخوانند و سازهای موسیقی مینوازند، همه در ردیف برادران شیطان قرار میگیرند. ما به هیچکس اجازه نمیدهیم در اینجا آواز بخواند. اگر کسی به موسیقی گوش میدهد، به این معناست که به صداهای شیطان گوش میدهد.»
شماری از فعالان فرهنگی و علاقهمندان هنر در افغانستان، مخالفت طالبان با موسیقی را محکوم میکنند و میگویند ممنوعیت آن تاثیرات منفی بر میراث هنری و فرهنگی کشور بر جای گذاشته است.
میرویس محمدی، فعال فرهنگی قندهار که اکنون در ایران زندهگی میکند، میگوید موسیقی و آوازخوانی بخش مهمی از هویت فرهنگی هر جامعه را تشکیل میدهند و هنر موسیقی در افغانستان نیز پیشینهای طولانی دارد. به گفته او، پس از سلطه طالبان، وضع محدودیت بر این هنر نهتنها مانع فعالیت هنرمندان شده، بلکه نگرانیها درباره نابودی میراث موسیقی و فرهنگی کشور را نیز افزایش داده است.
این فعال فرهنگی میگوید: «هنر آینه هویت و فرهنگ یک جامعه است. هنرمندان بخشی از سرمایه فرهنگی جامعه به شمار میروند، نه افرادی که باید با آنان دشمنی یا برخورد توهینآمیز صورت گیرد. اگر فعالیتهای موسیقی و سایر بخشهای هنری بهطور کامل متوقف شود، تنها هنرمندان آسیب نمیبینند، بلکه نسلهای آینده نیز از یک میراث فرهنگی مهم کشور محروم خواهند شد.»
طالبان نواختن و شنیدن موسیقی را حرام میدانند و در سالهای گذشته محدودیتهای شدیدی بر اجرای موسیقی در ولایتهای مختلف افغانستان وضع کردهاند. همچنین، آلات و ابزارهای موسیقی جمعآوری و به آتش کشیده شدهاند.






