مرگ مشکوک یک کارگر ۴۰ ساله افغانستانی در ایران، پرسش‌هایی را در میان نزدیکان و وابسته‌گانش برانگیخته است. منابع می‌گویند به خانواده این کارگر در کابل اطلاع داده شده که او خودکشی کرده است، اما هیچ سند رسمی از سوی مقام‌های ایرانی که این ادعا را تأیید کند، ارایه نشده است. به گفته منابع، این روایت در نبود مدارک قانونی پرسش‌های جدی درباره وضعیت کارگران فاقد مدرک در ایران مطرح کرده است. افزون بر این، خانواده این مرد می‌گویند به‌جز یک عکس و ادعای خودکشی، حتا پیکر او نیز به آنان تحویل داده نشده است.
منابع می‌گویند وابسته‌گان این کارگر روز یک‌شنبه، ۲۶ دلو ۱۴۰۴، مراسم فاتحه‌خوانی او را در مسجدی در کابل برگزار کرده‌اند. به گفته این منابع، خانواده او اعلام کرده‌اند که پیکرش همچنان در ایران نگه‌داری می‌شود و هیچ اطلاعات رسمی درباره زمان یا چگونه‌گی انتقال آن در اختیارشان قرار نگرفته است.
منابع می‌افزایند که قمرالدین، باشنده اصلی ولایت پنجشیر، چهار سال پیش برای کار به تهران رفته بود. به گفته آنان، او نان‌آور خانواده‌ای شش‌نفره بود و در مشاغلی چون نگهبانی، خدمات شهری و نصب و تنظیم اسکرین‌های تبلیغاتی فعالیت می‌کرد.
این منابع تصریح می‌کنند که برادرش در کابل از طریق تماس تلفنی با نزدیکانش در تهران از مرگ قمرالدین آگاه شده است. به گفته منابع، نزدیکان این مرد به برادرش اطلاع داده‌اند که جسد او در طب عدلی تهران نگه‌داری می‌شود و علت مرگ به‌عنوان «خودکشی» ثبت شده است. خانواده این کارگر می‌گویند که تنها یک تصویر از جسد او دریافت کرده‌اند.
همچنان، براساس پیام‌ها و فایل‌های صوتی که خانواده این کارگر در اختیار روزنامه ۸صبح قرار داده‌اند، او حدود هشت ماه دست‌مزد دریافت نکرده بود و در روزهای اخیر از فشارهای مالی، نگرانی‌های امنیتی و تهدید احتمالی کارفرما ابراز نگرانی کرده بود.
این نگرانی‌ها در حالی مطرح می‌شود که کارگران فاقد مدرک در کشورهای میزبان، به‌ویژه در ایران، اغلب قادر به ثبت شکایت رسمی یا پی‌گیری مسایل حقوقی خود نیستند. نبود اقامت قانونی، ترس از اخراج، فقدان قرارداد کاری و هزینه‌های حقوقی از جمله موانعی است که دسترسی آنان به عدالت را محدود می‌کند. در چنین شرایطی، حتا مرگ یک کارگر نیز ممکن است بدون انجام تحقیقات مستقل، به‌عنوان «حادثه شخصی» یا «خودکشی» ثبت شود.
ادعاهای این خانواده درباره مرگ مشکوک در حالی مطرح می‌شود که هیچ سند رسمی از مقام‌های ایران در دسترس نیست و اعضای خانواده نیز برای پی‌گیری این پرونده وکیل مدافع ندارند. این در حالی است که موارد مطرح‌شده با گزارش‌های سازمان بین‌المللی مهاجرت و کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهنده‌گان درباره وضعیت کارگران فاقد مدرک هم‌خوانی دارد.
کارگران فاقد مدرک در ایران، پاکستان و ترکیه عمدتاً در بخش‌های ساختمانی، کشاورزی و خدماتی مشغول‌اند. گزارش‌ها نیز نشان می‌دهد که این گروه‌ها معمولاً با استخدام شفاهی، تأخیر چندماهه در پرداخت دست‌مزد، محیط‌های کاری ناایمن و تهدید اخراج مواجه‌اند. دسترسی محدود به خدمات درمانی و بیمه نیز سبب می‌شود که در صورت وقوع حادثه یا مرگ، مسوولیت‌پذیری کارفرما به‌سختی قابل پی‌گیری باشد.
اخراج مهاجران افغانستانی از کشورهای همسایه طی سال‌های اخیر افزایش یافته است. براساس داده‌های کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهنده‌گان و سازمان بین‌المللی مهاجرت، بیش از پنج میلیون مهاجر افغانستانی طی چهار سال گذشته از ایران و پاکستان مجبور به بازگشت یا اخراج شده‌اند.
براساس گزارش سازمان بین‌المللی کار، صدور ویزه‌های کاری موقت برای پناهنده‌گان سوری در ترکیه میان سال‌های ۲۰۱۶ تا ۲۰۱۹ منجر به ثبت رسمی بیش از ۱۲۰ هزار کارگر، کاهش شکایات مرتبط با استثمار و افزایش درآمد مالیاتی در بخش ساخت‌وساز شده است.
