شماری از شهروندان کشور میگویند که نهادهای عدلی و قضایی طالبان در بیشتر موارد، فیصلهها را براساس تفاوتهای قومی و زبانی صادر میکنند؛ فیصلههایی که از نظر آنان غیرعادلانه و به نفع یک گروه قومی و زبانی خاص است. در تازهترین مورد، محکمه ابتداییه ولسوالی ناهور ولایت غزنی که تحت اداره طالبان فعالیت دارد، براساس یک دعوای حقوقی فیصله کرده است که دهها خانواده بومی این ولسوالی که در همان محل تولد و بزرگ شدهاند، خانهها و زمینهای زراعتی خود را به کوچیها واگذار و هرچه زودتر منطقه را ترک کنند. این فیصله پس از ادعای ملکیت کوچیها علیه باشندهگان محل صورت گرفته است. باشندهگان بومی ولسوالی ناهور ولایت غزنی این فیصله محکمه طالبان را غیرمنصفانه میدانند و میگویند که طالبان براساس تبعیض قومی و زبانی، از کوچیها طرفداری کرده و ملکیتهای آنان را به تصرف کوچیها درآوردهاند. شماری از شهروندان کشور نیز از فیصلههایی که در محاکم طالبان بر مبنای تفکیک قومی و زبانی صورت میگیرد، انتقاد میکنند و از این گروه میخواهند که دست از تعصبات زبانی بردارد.
منابع محلی در صحبت با روزنامه ۸صبح میگویند که محکمه ابتداییه طالبان در ولسوالی ناهور ولایت غزنی روز دوشنبه، ۱۲ سنبله، حکم خود را راجع به دعوای حقوقی میان باشندهگان بومی محل و کوچیها صادر کرده است. طبق این فیصله، باشندهگان محل که از قوم هزاره و فارسیزبان هستند، باید خانهها، کشتزارها و ملکیتهای غیرمنقول خود را تا کمتر از یک ماه به کوچیها واگذار کنند. به گفته منابع، این ملکیتها شامل دهها جریب زمین زراعتی، علفچر و بیش از ۶۰ باب خانه رهایشی است که باشندهگان محل در آن تولد و بزرگ شدهاند. این ملکیتها در روستاهای واغ، سر دریا و برکی ولسوالی ناهور ولایت غزنی واقع شدهاند. افزون بر این، در فیصله محکمه ابتداییه طالبان در ولسوالی ناهور آمده است که باشندهگان محل باید هرچه زودتر منطقه را ترک کنند؛ در غیر این صورت با برخورد قانونی مواجه خواهند شد.
باشندهگان محل توضیح میدهند که کوچیها در سالهای متمادی هنگام عبور از یک محل به محل دیگر در این منطقه خیمه میزدند و بهگونه موقت روز و شب خود را سپری میکردند، اما هیچ نوع ملکیتی در این ساحه نداشته و ندارند. به گفته آنان، حالا که طالبان قدرت را در دست دارند، به دلیل همزبان بودن با کوچیها از آنان طرفداری کرده و فیصلههای خود را به نفع کوچیها صادر میکنند. بهگفته باشندهگان محل، فیصله تخلیه خانهها و واگذاری ملکیتهای غیرمنقول باشندهگان بومی سه روستای ولسوالی ناهور از سوی رییس اقوام و قبایل طالبان در غزنی صادر شده است. اکنون که فصل زمستان در آستانه فرارسیدن است، خانوادههایی که به ترک سرپناهشان برای کوچیها محکوم شدهاند، در حیرتند که کجا مسکن گزینند؛ زیرا آنان نمیتوانند در فاصله زمانی کمتر از چند ماه خانه دیگری برای خود بسازند.
این اقدام طالبان از سوی باشندهگان فارسیزبان کشور مورد انتقاد قرار گرفته است. قربانعلی، باشنده شهر غزنی، به روزنامه ۸صبح میگوید: «باشندهگان قریههای واغ، سر دریا و برکی خانهها و زمینهای زراعتی را از نیاکان خود به ارث بردهاند. این خانهها سالها پیش ساخته شده و ملکیت کوچیها نیست، ولی طالبان براساس نزدیکی قومی و زبانیای که با کوچیها دارند، به نفع آنان فیصله کرده و زمین و ملکیتهای خصوصی هزارههای فارسیزبان را در اختیار کوچیها قرار دادهاند.» او میافزاید: «این بار اول نیست که طالبان به نفع کوچیها فیصله کردهاند. هر دعوایی که در غزنی صورت میگیرد، عنصر قومیت و زبان تعیین میکند که فیصلهها چگونه صورت بگیرد.»
خلیل، باشنده کابل، نیز با انتقاد از فیصلههای طالبان به نفع کوچیها میگوید: «کوچیها افرادی هستند که در سالهای گذشته هیچگاه در یک منطقه سکونت ثابت نداشتهاند. آنان در زمستان به مناطق گرمسیر و در تابستان به مناطق سردسیر نقل مکان میکنند. حالا غیرمنصفانه است که در هر نقطهای که آنان خیمه زده باشند، آن زمین ملکیت آنان شمرده شود.» به گفته او، فیصلههای طالبان براساس تفاوتهای قومی و زبانی غیرعادلانه و ظلم آشکار در برابر گویندهگان زبانهای غیرپشتو است و این اقدامها کشور را به سمتی خواهد برد که منجر به جنگ قومی و تباهی میشود.
دادگاههای طالبان در سه سال گذشته بیشتر قضایای حقوقی میان کوچیها و باشندهگان بومی مناطق فارسیزبان را به نفع کوچیها فیصله کردهاند. در بیشتر موارد، این دادگاهها ضمن واگذاری زمینهای زراعتی، خانهها و ملکیتها، باشندهگان بومی فارسیزبان را به پرداخت میلیونها افغانی جریمه نقدی به کوچیها محکوم کردهاند. به گفته شهروندان، کوچ اجباری باشندهگان بومی ولسوالی خواجه بهاءالدین ولایت تخار از نمونههای آشکار فیصلههای غیرعادلانه طالبان به نفع گویندهگان زبان پشتو است. اینگونه فیصلهها همواره مورد انتقاد شهروندان قرار داشته، اما از آنجا که طالبان قدرت را در دست دارند، انتقادهای شهروندان همواره ناشنیده باقی مانده است.
