شورای امنیت سازمان ملل متحد در گزارش تازه خود گفته که گروه‌های تروریستی افغانستان را محیط امن برای خود می‌دانند. براساس گزارش، انعطاف‌پذیری طالبان در برابر گروه‌های تروریستی، شرایط را برای نفوذ تروریسم به کشورهای همسایه فراهم کرده است. در گزارش تاکید شده که ناتوانی طالبان جان تازه به القاعده و داعش بخشیده است. القاعده به‌طور مخفیانه پایگاه‌های خود را در پنج ولایت از جمله در کابل و ننگرهار احیا کرده است. در گزارش تصریح شده که القاعده از نظر استراتژیک صبور است و با سایر گروه‌های تروریستی همکای می‌کند. در گزارش گفته شده که داعش در پی تشدید حملات خود بر آسیای میانه است و در سطوح مختلف نهادهای امنیتی طالبان نفوذ کرده است. در این گزارش گفته شده که ۶۱ تن از اعضای ارشد طالبان به‌شمول اعضای کابینه این گروه در فهرست تحریم‌های شورای امنیت قرار دارند و تصمیم‌گیری در رژیم این گروه در اختیار طالبان پشتون قرار دارد. همچنان گفته شده که رهبری طالبان در رفتار با داعش و القاعده رویکرد یکسان ندارد و اعضای سلفی این گروه با داعش همدلی دارند و نیز به اعضای تیتیپی به‌خاطر جلوگیری از پیوستن این گروه به داعش، باج داده می‌شود.
براساس گزارش، طالبان به سیاست‌های «تیوکراتیک» خود ادامه داده و مطالبات مردم افغانستان و جهان را نپذیرفته‌اند و روش حکومت‌داری این گروه شباهت نزدیک با روش ملا عمر، رهبر پیشین طالبان، دارد.
در گزارش ۲۶ صفحه‌ای شورای امنیت گفته شده که اعضای رهبری طالبان عمدتاً پشتون هستند و غیرفراگیر باقی مانده‌اند و نیز تصریح شده که افغانستان در سال گذشته شاهد تحمیل گسترده سیاست‌های طالبان و ایدیولوژی این گروه که تعریف محدودتری نسبت به مفاهیم هویت پشتون دارند، بوده است.
براساس گزارش، با وجود تنش‌های مشخص در مساله قومیت و وفاداری جناحی، هبت‌الله به قدرت خود ادامه داده و وزیران داخله و دفاع این گروه را وادار به اطاعت کرده، به‌گونه‌ای که چاره‌ای جز پذیرش جابه‌جایی دستور او را نداشته‌اند.
در این گزارش آمده که فرمان‌های رهبر طالبان در مورد منع کشت کوکنار در بدخشان نادیده گرفته شده و او تلاش دارد که جایگاه خود را در شمال و کنترل بر طالبان غیرپشتون تقویت کند. در گزارش تصریح شده که اختلافات داخلی طالبان در بدخشان به نگرانی‌های این گروه درباره افزایش ناامنی در این ولایت دامن زده است و ازهمین‌رو، جابه‌جایی‌های مقام‌های طالبان در بدخشان، تخار و بغلان به منظور تقویت نفوذ قندهار صورت گرفته است.
براساس گزارش، با وجود مهار اعتراضات داخلی در بدخشان، حاکمیت طالبان در این ولایت با تهدید و اعتراضات داخلی روبه‌روست و این می‌تواند زمینه بروز به چالش کشیدن امنیت بدخشان را برای طالبان فراهم کند.
سود منع کشت خشخاش برای طالبان و زیان کشاورزان
در گزارش شورای امنیت آمده است که هنوز زود است تاثیر منع کشت خشخاش بررسی شود، اما مقام‌های ارشد طالبان از منع خشخاش سود می‌برند و کشاورزان زیان می‌بینند. در این گزارش گفته شده است: «بر اثر انبارهای کوکنار، تجارت مواد مخدر در افغانستان چشم‌گیر است.»
روابط طالبان و القاعده
تیم فنی نظارت بر تحریم‌های شورای امنیت سازمان ملل در گزارش خود گفته که ناتوانی طالبان جان تازه‌ای به القاعده و داعش بخشیده است و این شبکه پایگاه‌های خود را در پنج ولایت از جمله درکابل و ننگرهار احیا کرده است.
در گزارش آمده است که القاعده از نظر استراتژیک صبور است و با سایر گروه‌های تروریستی همکاری می‌کند و نیز به استمرار روابط خود با طالبان اولویت می‌دهد. طبق گزارش، این شبکه فعالیت‌هایش را مخفیانه ادامه می‌دهد تا تصویری از پابندی طالبان به توافق‌نامه دوحه را نشان بدهد.
براساس گزارش، القاعده در حال بازسازی قابلیت‌های عملیاتی خود است و توانایی‌هایش در انجام حملات در مقیاس بزرگ محدود است. در گزارش تصریح شده که نیت این شبکه برای حملات بزرگ تروریستی ثابت مانده و با شرکایش برای انجام عملیات خارجی کار می‌کند.
در گزارش آمده است: «القاعده از افغانستان برای سازماندهی مجدد، جذب نیرو و ایجاد شبکه‌ای از اردوگاه‌های آموزشی و خانه‌های امن در حداقل پنج ولایت استفاده کرده است. این گسترش دامنه فعالیت، باعث شده تا تعداد بیش‌تری از جنگ‌جویان القاعده از خارج به افغانستان بیایند.»
براساس گزارش، از وضعیت و محل استقرار رهبر القاعده و قدرت این گروه در افغانستان اطلاعات وجود ندارد، اما رهبران این شبکه در افغانستان به تعامل با جنگ‌سالاران ادامه می‌دهند. طبق گزارش، مبلغان، استخدام‌کننده‌گان و تامین‌کننده‌گان مالی، مربیان باتجربه القاعده به افغانستان رفته‌اند و برای تقویت شاخه‌های پراکنده این شبکه کار می‌کنند.
یکی از کشورهای عضو گفته که القاعده به منظور تشدید فعالیت‌ها و تقویت مواضع در ساختارهای نظامی طالبان در شمال برای انجام عملیات مشترک و انتقال مرکز فعالیت‌های تروریستی در آسیای مرکزی به دنبال ایجاد همکاری با جنبش اسلامی ترکستانی شرقی (ETIM) و جماعت انصارالله تاجیکستان است.
در گزارش به نقل از کشورهای عضو گفته شده که هسته‌های القاعده در چندین ولایت عمدتاً در جنوب شرق کشور فعال است و پایگاه‌های آموزشی و خانه‌های امن در اختیار دارند و نیز به اردوگاه‌های سابقه خود در جلال‌آباد و قندهار برگشته‌اند. همچنان در ولایت‌های کنر، نورستان و تخار پایگاه دارند.
در گزارش آمده که طالبان به جنگ‌جویان عرب القاعده اطلاع داده‌اند که از رفتن به کابل اجتناب کنند و نیز از اعضای ارشد این شبکه خواسته شده که در کابل بایومتریک شوند. طبق گزارش، ۱۸۰ تا ۲۰۰ جنگ‌جوی القاعده در فراه، هرات، هلمند، قندهار و نیمروز جنگ‌جویان تحریک طالبان پاکستانی را آموزش می‌دهند.
پیش از این، روزنامه ۸صبح در گزارش تحقیقی‌ای دریافته است که طالبان چهار شهرک برای القاعده و تیتیپی در ولایت غزنی ساخته‌اند.
فعالیت‌های داعش و تلاش برای نفوذ در آسیای میانه
در گزارش شورای امنیت گفته شده که داعش یک تهدید بزرگ برای افغانستان، منطقه و فراتر از منطقه است و با وجود ادعای سرکوب داعش از سوی طالبان، این گروه به حملات خود ادامه داده است.
در گزارش آمده که رهبری طالبان در برخورد با داعش و القاعده اختلاف نظر دارند و اعضای سلفی طالبان با داعش «همدل» هستند. طبق گزارش، داعش با استفاده از اختلافات طالبان بر اهداف اقلیت‌های مذهبی حمله می‌کند و قدرت برنامه‌ریزی و حملات قوی را دارد.
کشورهای عضو ناتو ارزیابی کرده‌اند که تلاش‌های داعش برای مشروعیت‌زدایی از طالبان است و این گروه از اعضای افغان خود برای انجام حملات در پاکستان و از پاکستان در انجام حملات در افغانستان استفاده می‌کند. در گزارش تصریح شده که داعش در داخل افغانستان از شهروندان تاجیکستان برای حملات در ایران و روسیه استفاده کرده، در حالی که طالبان ادعا دارند تروریست‌های خارجی از افغانستان برای حملات خود استفاده نمی‌کنند.
چندین عضو سازمان ملل در گزارشی تخمین زده‌اند که جنگ‌جویان داعش در منطقه به‌ویژه هند و پاکستان و شاخه خراسان داعش در افغانستان از چهار تا شش هزار افزایش یافته و نیز هسته داعش بین دو هزار تا سه‌هزار و ۵۰۰ تن می‌رسد و با موفقیت در وزارت‌های دفاع، داخله و استخبارات طالبان نفوذ کرده و دسترسی همزمان به مزایای رفاهی، سلاح و آموزش دارند.
در گزارش آمده که ثناالله غفاری مشهور به شهاب المهاجر همچنان به‌عنوان رهبر شاخه خراسان داعش باقی مانده است، اما پس از تلاش نافرجام طالبان برای دست‌گیری وی در کنر، خود را پنهان کرده است. طبق گزارش، داعش از هسته‌های مرکزی خود در کنر و ننگرهار پراکنده شده و یک گروه آنان به بدخشان و شمال افغانستان رفته‌اند، جمع دیگرشان به هرات و نیمروز رفته‌اند، برخی از آن‌ها به بلوچستان پاکستان و شهرهای بزرگ از جمله کابل رفته‌اند و عده‌ای از اعضای داعش در سال ۲۰۲۳ به ایران نقل مکان کرده‌اند.
براساس گزارش، حضور داعش در مناطق شمال افغانستان افزایش یافته است. یک کشور عضو، در گزارش گفته که داعش در حال برنامه‌ریزی برای استخدام تاجیکان و اوزبیکان، انباشت اسلحه و مواد منفجره در مناطق دورافتاده و کوهستانی است.
یک عضو شورای امنیت سازمان ملل گفته که داعش در پی کنترل اراضی است و طالبان «از ریشه گرفتن داعش خراسان در بدخشان نگرانند.» براساس گزارش، شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد داعش یک نیروی عملیات ویژه در ایران ایجاد کرده است.
در گزارش تصریح شده، داعش به دنبال کنترل ارضی بر مناطق خاصی از افغانستان است تا از این طریق نفوذ خود را در کشورهای آسیای مرکزی و روسیه تسریع ببخشد. یکی از کشورهای عضو گفته که رهبران داعش بر جذب کمک‌های مالی تمرکر دارند و حدود ۲.۵ میلیون دالر در سال ۲۰۲۳ از منابع مختلف دریافت کرده‌اند تا برخی از کشورهای منطقه را بی‌ثبات کنند و از حمله ۲۲ مارچ ۲۰۲۴، در تالار شهر کروکوس در نزدیکی مسکو به‌عنوان بخشی از این تلاش یاد شده است.
سایر گروه‌های تروریستی فعال در حاکمیت طالبان
کشورهای عضو گزارش داده‌اند که تحریک طالبان پاکستان به‌عنوان بزرگ‌ترین گروه تروریستی در افغانستان فعالیت می‌کند که بین شش تا شش هزار و ۵۰۰ جنگ‌جو دارد. در گزارش گفته شده که همکاری تحریک طالبان پاکستانی و القاعده می‌تواند تیتیپی را به یک گروه فرامنطقه‌ای تبدیل کند. براساس گزارش، سراج‌الدین حقانی، وزیر داخله طالبان، در انتقال سلاح به تیتیپی و رهایی زندانیان داعش به شرط پیوستن به تحریک طالبان پاکستان نقش کلیدی دارد.
همچنان در گزارش گفته شده که طالبان نگران هستند که فشار بیش از حد بالای تیتیپی، این گروه را به سمت همکاری با داعش سوق دهد و ازهمین‌رو تلاش می‌کنند تحریک طالبان پاکستانی را راضی نگهدارند. طبق گزارش، مقام‌های طالبان افزون بر اهدای پول به صورت جداگانه، ماهانه ۳.۵ میلیون افغانی به نور ولی محسود، رهبر تحریک طالبان پاکستانی می‌دهند و نیز سلاح‌های به‌جای مانده نیروهای خارجی به‌ویژه دوربین‌های شب‌بین در اختیار نیروهای تیتیپی قرار گرفته است.
در گزارش گفته شده که سیاست طالبان در اواسط سال ۲۰۲۳ در مورد تیتیپی تغییر کرده و استخبارات این گروه سه مهمانه‌خانه جدید در کابل برای رهبران تحریک طالبان پاکستانی آماده کرده و نیز سهولت کار، مجوزهایی را برای چهره‌های ارشد تیتیپی و جابه‌جایی و مصونیت از دست‌گیری و مجوزهای سلاح‌ها را برای آنان صادر کرده‌اند.
در این گزارش آمده، زمانی که رسانه‌ها اعلام کردند رهبر تیتیپی در ۵ مارچ ۲۰۲۴ با هبت‌الله آخوندزاده، رهبر طالبان، دیدار کرده، این گروه فوراً آن را تکذیب کرد.
در گزارش تصریح شده که مدیریت تیتیپی و گروه‌های مرتبط برای طالبان چالش‌برانگیز است و به نظر می‌رسد که سراج‌الدین حقانی، رهبر شبکه حقانی، از میانجی‌گری بین پاکستان و تیتیپی کنار زده شده است. در گزارش از سفر ملا شیرین، والی طالبان برای قندهار و از افراد نزدیک به رهبر این گروه، یاد شده که برای گفت‌وگو به پاکستان سفر کرده بود.
جنبش اسلامی ترکستان شرقی
در گزارش آمده که وضعیت جنبش اسلامی ترکستان شرقی همچنان بدون تغییر باقی می‌ماند و چندین کشور عضو به همکاری تیتیپی و جنگ‌جویان این گروه اشاره کرده‌اند که اردوگاه‌های آموزشی مشترک دارند. همچنان گفته شده که مقام‌های طالبان در مبارزه با نیروهای ضدطالبان در جمع‌آوری مالیات با تحریک طالبان پاکستان و ارتش آزادی‌بخش بلوچ، برای هدف قرار دادن منافع پاکستان و چین همکاری می‌کنند.
براساس گزارش، جنبش اسلامی ترکستان شرقی روند «محلی‌سازی» خود را در افغانستان تقویت کرده و تلاش دارد با ادغام در جامعه افغانستان و درگیر شدن در معادن و فعالیت‌های دیگر در این کشور جای پای ثابت و دایمی پیدا کند.
طالبان در فهرست سیاه
تیم نظارت بر تحریم‌های سازمان ملل متحد در گزارش خود نامهای ۶۱ مقام طالبان را که تحت تحریم جهانی قرار دارند، اعلام کرده است. براساس گزارش، ۳۵ تن از این افراد اعضای کابینه و رهبری طالبان هستند.
ملاحسن آخوند، رییس‌الوزرای طالبان، عبدالغنی برادر، عبدالسلام حنفی و عبدالکبیر معاونان ریاست‌الوزرای این گروه، امیرخان متقی، وزیر خارجه، سراج‌الدین حقانی، وزیر داخله، عبدالحق وثیق، رییس استخبارات، نورمحمد ثاقب وزیرحج و اوقاف، خیرالله خیرخواه، وزیر اطلاعات و فرهنگ، خلیل‌الرحمان حقانی، وزیر مهاجرین و نورالله نوری، وزیر سرحدات و قبایل، از اعضای ارشد طالبان هستند که در فهرست سیاه قرار دارند.
یحیا حقانی، برادر سراج‌الدین حقانی، ولی جان حمزه، قوماندان امنیه کابل، رحمت‌الله کاکا زاده، رییس اطلاعات عامه وزارت داخله، محمد طاهر حقانی، مشاور شبکه حقانی، شمس‌الرحمان مشاور ارشد وزیر داخله، محمد مسلم حقانی، مشاور وزیر مهاجرین، اعضای کلیدی شبکه حقانی در فهرست تحریم‌های شورای امنیت سازمان ملل قرار دارند.
نورالدین ترابی، رییس اداره مبارزه با حوادث، شهاب‌الدین دلاور، رییس هلال احمر، محمد زاهد، معاون وزیر کار و امور اجتماعی، قدرت‌الله جمال، معاون وزیر تجارت و صنایع، جان محمد مدنی، مشاور مالی ملا هبت‌الله، شمس‌الدین شریعتی، رییس اداره تعقیب و نظارت فرامین و احکام، احمدشهید خیلی، معاون وزیر امر به معروف و نهی از منکر، عزالله حقانی، معاون تفتیش مالی، عبدالقادر حقانی، معاون وزیر مالیه، شیر محمد عباس استانکزی، معاون وزیر خارجه، سعدالدین سعید، معین وزارت اطلاعات و فرهنگ، عصمت‌الله عاصم، معاون شهردار کابل، عباس آخوند، رییس پیشین اداره حوادث، عبدالصمد اچکزی، فرمانده قول‌اردوی هلمند، محمد علیم نورانی، سکرتر سوم سفارت طالبان در تهران و محمد رسول ایوب از ریاست سرحدات و قبایل قندهار در فهرست سیاه قرار دارند.
همچنان محمد ابراهیم عمری، عبدالباقی حقانی و فضل‌الله ربیع، مقام‌های تحصیلات عالی طالبان، نیک محمد، معاون انستیتوت آموزش‌های مسلکی در کابل و عبدالقدوس مظهری، استاد دانشگاه کابل، گل محمد، والی ننگرهار، ضیاالرحمان مدنی، والی لوگر، فاضل مظلوم، معاون وزیر دفاع، عبدالجبار عمری و عبدالرحمان آقا از روسای کلیدی این وزارت، از مقام‌های دیگر طالبان هستند که در فهرست تحریم‌های شورای امنیت قرار دارند.
افزون بر این، عبدالحسیب علیزایی، تاجر متهم به قاچاق مواد مخدر، و فیض‌الله خان نورزی بازرگان و ملک نورزی، مسوول تدارکات ولایت کندهار نیز اعضای دیگر طالبانند که در فهرست سیاه شورای امنیت سازمان ملل قرار دارند.
براساس گزارش، این افراد بدون مجوز شورای امنیت حق سفر به بیرون از افغانستان را ندارند و نیز دارایی‌های آن‌ها در خارج از افغانستان مسدود است. همچنان گفته شده که کمیته تحریم‌ها مرتب درخواست رفع تحریم سفر مقام‌های طالبان را دریافت می‌کند، اما هیچ درخواستی برای آزاد کردن منابع مالی این گروه دریافت نکرده است.
