شماری از باشندهگان کابل از وجود کالاهایی در بازار شکایت دارند که تاریخ تولید و انقضا، نام تولیدکننده و اطلاعات کامل درباره محصول ندارند. آنان میگویند در کنار این موارد، عرضه کالاهای جعلی و مشابه محصولات اصلی نیز به یک چالش برای مصرفکنندهگان تبدیل شده است. این باشندهگان میافزایند که برخی مواد غذایی پس از سپریشدن تاریخ مصرفشان نیز از سوی شماری از فروشگاهها از قفسهها جمعآوری نمیشوند و همچنان به مشتریان عرضه میشوند.
عمر(مستعار)، باشنده کابل، میگوید که فروش مواد غذایی بیکیفیت و تاریخگذشته یکی از مشکلات رایج در فروشگاههای افغانستان است. به گفته او، برخی از مواد غذایی که تاریخ مصرفشان در گدامهای فروشگاهها منقضی میشود، بازهم از سوی فروشگاهها به فروش میرسد. این باشنده کابل میافزاید که بسیاری از مشتریانی که سواد خواندن و نوشتن ندارند، بدون توجه به تاریخ انقضای مواد غذایی، آنها را خریداری و استفاده میکنند.
عمر میگوید: «حتا مواردی وجود دارد که به احتمال زیاد، پس از منقضیشدن تاریخ مصرف مواد، فروشگاهها تاریخ انقضای جدید روی آن میزنند و دوباره به فروش میرسانند. من خودم بارها متوجه شدهام که شیرهای تاریخگذشته، با وجود پایانیافتن تاریخ مصرفشان، بازهم در فروشگاه برای فروش گذاشته شدهاند. چندین بار پس از خرید متوجه شدم که تاریخ شیر گذشته است و آن را دوباره مسترد کردهام. شاید در مورد دواها و سایر اجناس مورد نیاز مردم نیز وضعیت همینگونه باشد.»
شاهپور، باشنده کابل، با نگرانی از عرضه کالاهایی که تاریخ تولید و انقضا، نام تولیدکننده و دیگر اطلاعات لازم را ندارند، میگوید که با وجود افزایش قیمت اجناس، کیفیت بسیاری از کالاها پایین است.
او میگوید: «این اواخر تاریخ بعضی محصولات را خود صاحبان مارکیتها و دکانها روی بستهها میزنند. همین روز گذشته قیماق گرفتم و وقتی به خانه آوردم، متوجه شدم که تاریخش گذشته است. دوباره به مارکیت رفتم و دکاندار از یک بسته دیگر قیماق داد، اما از دیروز تا امروز همه اعضای خانوادهام مریض شدهاند. داکتران هم گفتند که دچار مسمومیت غذایی شدهایم.»
شاهپور میافزاید: «با اینکه اجناس نسبت به گذشته گرانتر شده، اما کیفیتشان اصلاً خوب نیست. روی بسیاری از کالاها نام شرکت تولیدکننده و کشور تولیدکننده هم مشخص نیست و ما نمیدانیم این اجناس از کجا آمدهاند.»
نورآغا، باشنده دیگر کابل، میگوید که نبود اطلاعات مشخص روی کالاها یک مشکل جدی برای مردم است و مصرفکنندهگان هنگام خرید نمیتوانند از کیفیت و اصلبودن محصولات مطمین شوند.
این باشنده کابل میافزاید: «وقتی به بازار میرویم، خیلی وقتها روی کالاها معلومات درست و کامل نیست. بعضی کالاها تاریخ تولید و انقضا، نام شرکت و محل تولید ندارند و ما نمیدانیم که اصل است یا تقلبی.»
نورآغا میگوید: «بهخصوص در مورد مواد غذایی و دوا، این موضوع برای ما خیلی نگرانکننده است. بعضی کالاها هم بستهبندیشان شبیه برندهای اصلی است و تشخیص اصل و بدل بودنشان برای یک شهروند عادی سخت است. به نظر من باید نظارت جدیتر شود تا مردم بدانند کالایی که میخرند چیست، از کجا آمده و تا چه زمانی قابل استفاده است.»
وژمه از افزایش کالاهای آرایشی، بهداشتی و شوینده تقلبی در بازار شکایت دارد. او میگوید که از یک نوع کالا حتا چهار نمونه کاپی در بازار پیدا میشود. او میگوید: «ما دخترها در پیدا کردن نسخهی اصلی لوازم آرایشی، بهداشتی و شوینده با مشکل روبهرو هستیم. اگر یکبار یک محصول اصلی را پیدا کنیم، دیگر اصل آن را پیدا کرده نمیتوانیم. گاهی همان محصول را با قیمت اصلی میخریم، اما بعد متوجه میشویم که کاپی است. کالاها آنقدر مشابه ساخته شدهاند که اصلاً تشخیص اصل و کاپی آن آسان نیست.»
این بانو میافزاید: «یک لوازم آرایشی را که یکبار استفاده میکنیم، خوب است؛ اما وقتی دوباره دنبال همان محصول میگردیم، پیدایش کرده نمیتوانیم. به همین دلیل، مشکلات جلدی هم بیشتر شده است.»
در همین حال، احمد(مستعار)، یکی از دکانداران، میگوید که شماری از محصولاتشان برای چند ماه در دوکان باقی میماند، زیرا بهدلیل وضعیت بد اقتصادی مردم، فروش آنها کاهش یافته است.
او میگوید: «اکثر محصولات ما تا تاریخ انقضا حتا سه و یا چهار سال مهلت دارند؛ اما چون وضعیت اقتصادی مردم خراب شده، کسی خریداری نمیکند و کالاها برای مدت طولانی در دکان میماند. ما هم کرایه دکان میدهیم و خرید و انتقال این محصولات برای ما هزینه دارد. حداقل باید پول اصلیای را که برای خرید کالا مصرف کردهایم، دوباره بهدست بیاوریم تا سرمایه ما از بین نرود.»
این در حالی است چندی پیش برنامه جهانی غذا پیشبینی کرده بود که مواد غذایی در بازارها موجود است، اما مردم توان خرید آن را ندارند.
برنامه جهانی غذا گفته بود که فقر، بیکاری، خشکسالی و افزایش قیمت مواد غذایی از عوامل تشدیدکننده بحران غذایی در افغانستان هستند. به گفته این نهاد، حدود دو سوم جمعیت افغانستان در فقر زندهگی میکنند.
