سازمان صحی جهان با نشر گزارشی گفته است که محدودیت‌های اعمال شده طالبان، مانع دسترسی هزاران زن به خدمات صحی، آموزش و کار شده است. براساس این گزارش، روزانه ۲۴ مادر و ۱۶۷ نوزاد در نتیجه بیماری‌هایی که قابل پیش‌گیری است، جان می‌دهند. در گزارش گفته شده که ۱۷.۹ میلیون تن به کمک‌های صحی نیاز دارند، در حالی که ۹.۵ میلیون تن به امکانات صحی محدود دسترسی دارند یا هیچ دسترسی ندارند. براساس گزارش، افغانستان در جهان از جمله دو کشوری است که پولیو در آن وجود دارد. نظام صحی در افغانستان با تسلط طالبان با بحران جدی روبه‌روست. دسترسی شهروندان به خدمات صحی به‌شدت کاهش یافته و اکثریت مردم به‌دلیل فقر روزافزون و بیکاری دوام‌دار نمی‌توانند به مراکز صحی مراجعه کنند و درد ناسلامتی تن را با رنجوری روحی تحمل می‌کنند.
سازمان صحی جهان در گزارش تازه خود گفته است که به‌دلیل محدودیت‌های اعمال شده طالبان، سطح دسترسی مردم به خدمات صحی به‌شدت کاهش یافته است. به گفته سازمان صحی جهان، محدودیت‌های وضع شده، مانع دسترسی هزاران زن به خدمات صحی، آموزش و کار شده است.
در این گزارش آمده است که روزانه ۲۴ مادر و ۱۶۷ نوزاد در نتیجه بیماری‌های قابل پیش‌گیری در افغانستان جان می‌دهند و ۱۷.۹ میلیون تن به کمک‌های صحی به‌صورت جدی نیاز دارند و حداقل ۹.۵ میلیون تن دیگر به امکانات صحی دسترسی محدود یا هم هیچ دسترسی ندارند.
سازمان صحی جهان هشدار داده که نیازمندان به کمک‌های صحی در افغانستان در سال ۲۰۲۴ به ۲۳.۷ میلیون تن افزایش خواهد یافت. این نهاد با اشاره به وضعیت معیشت مردم، افزوده که ۸۰ درصد از باشنده‌گان افغانستان با درآمد کم‌تر از یک دالر در روز زنده‌گی می‌کنند.
سازمان صحی جهان در گزارش خود تاکید کرده که بی‌ثباتی اقتصادی در افغانستان سبب شده است که شمار کارمندان صحی به تناسب شمار بیماران، بسیار کم باشد. طبق گزارش، برای هر ۱۰ هزار تن در افغانستان تنها ۱۰ کارمند صحی وجود دارد، در حالی‌که این رقم باید ۴۴ کارمند صحی باشد.
در گزارش سازمان صحی جهان آمده است: «این بحران انسانی طولانی‌مدت تحت شعاع ملاحظات ژئوپلیتیکی جاری قرار گرفته که منجر به کاهش حمایت شرکای بین‌المللی شده است.» در گزارش تصریح شده که در حال حاضر ۳۱۰ مرکز صحی در سراسر افغانستان به‌شمول شفاخانه‌ها با کمبود شدید بودجه مواجه است.
سازمان صحی جهان، افزوده به دلیل کمبود شدید بودجه، در مجموع ۴۲۸ مرکز صحی ثابت و سیار بین جنوری تا دسامبر ۲۰۲۳ مجبور به تعطیلی شدند که تأثیر مخربی بر دسترسی بیش از سه میلیون نفر به مراقبت‌های بهداشتی از جمله بیش از ۶۰۰ هزار کودک زیر سن پنج سال و بیش از ۲۴۰ هزار زن باردار شده است.
در گزارش این سازمان تاکید شده که برای سال‌های ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ به ۴۲۳ میلیون دالر ضرورت است. طبق گزارش، افغانستان همچنان با یک بحران انسانی پایدار دست‌وپنجه نرم می‌کند و شهروندان این کشور با انبوهی از چالش‌ها، سیستم صحی ناپایدار را تحمل می‌کنند. به گفته این سازمان، مردم افغانستان روزانه با کمبود مواد غذایی و سوءتغذیه مقابله می‌کنند.
سازمان صحی جهان اوضاع صحت در افغانستان را پیچیده توصیف کرده است. این سازمان افزوده که بیماری‌های واگیر و غیرواگیر، شیوع بیماری‌های عفونی، خشک‌سالی شدید و سایر بلایای طبیعی چون سیل و زلزله، افزون بر محدودیت‌های وضع شده علیه زنان، وضعیت را بحرانی ساخته است.
این در حالی است که سازمان صحی جهان پیش از این نیز بارها گفته است که سیستم صحی افغانستان به شدت از کمبود بودجه رنج می‌برد و در نتیجه میلیون‌ها تن به دلیل فقر در معرض خطر شدید سوءتغذیه قرار دارند.
سال گذشته خورشیدی، استیفان دوجاریک، سخنگوی سازمان ملل متحد، گفته بود که در هر دو ساعت یک مادر در هنگام زایمان در افغانستان جان می‌دهد. براساس آمارهای ارایه شده در آن زمان از سوی سازمان ملل متحد، از سال ۲۰۱۷ به این طرف، سالانه ۶۳۸ زن در افغانستان در ازای ۱۰۰ هزار تولد جان خود را از دست می‌دهند.
در همین حال، شماری از کارشناسان صحی می‌گویند که میزان مرگ‌ومیر مادران در افغانستان به مراتب بالاتر از ارقام ارایه شده از سوی سازمان صحی جهان است. به گفته آنان، گزارش‌های سازمان ملل به‌طور معمول به گذشته راجع می‌شود و وضعیت موجود شدیدتر و حادتر از ارقامی است که ارایه شده است.
جان محمد (اسم مستعار) که در حال حاضر، در یکی از بخش‌های صحی در کابل کار می‌کند، می‌گوید که طالبان توانایی مدیریت بحران صحی را ندارند و تمام دستگاه صحی را «ملا و جنگ‌جوی طالب» گرفته و متخصصان امور در حاشیه و حتا در حال حذف کامل قرار دارند.
این کارشناس صحی می‌گوید که مرگ‌ومیر مادران و نوزادان ابعاد اقتصادی، اجتماعی، مدنی و فرهنگی دارد. به گفته او، بسیاری از خانواده‌ها در افغانستان به دلیل سنت‌های ناپسند و باورهای «عجیب و غریب» از رفتن به مراکز صحی زنان حامله را جلوگیری می‌کنند و در نبود دارو و درمان، زنان زیادی جان می‌دهند. او تاکید می‌کند که وضعیت زنان در افغانستان وخیم‌تر از چیزی است که گزارش می‌شود.
شمایل (نام مستعار)، متخصص در یکی از شفاخانه‌های دولتی تحت مدیریت طالبان، می‌گوید که نگاه این گروه به تولید نسل و تربیه فرزندان سالم در تضاد با تمام شاخصه‌های توسعه و جامعه سالم است. به گفته او، این گروه معتقد به ارایه خدمات صحی برای نوزدان و مادران نیستند و فکر می‌کنند که یک زن مکلف است فرزند به دنیا بیاورد بدون این‌که بعد اقتصادی و اجتماعی آن در نظر گرفته شود.
این متخصص نسایی ولادی می‌افزاید: «در کنار درک نادرست طالبان از وضعیت صحی مادران، زنان حامله به مراقبت‌های صحی اولیه دسترسی ندارند، فقر و گرسنه‌گی سبب تغذیه نامناسب می‌شود و افزون بر آن مشکلات فرهنگی و اقتصادی باعث افزایش مرگ‌ومیر شده است.»
این در حالی است که طالبان دروازه یک انستیتوت صحی را به دلیل «اشپلاق‌زدن» دانشجویان هنگام سخنرانی عبدالله سرحدی، والی این گروه در بامیان، بسته‌اند.
ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که در آن گفته شده محتسبان امر به معروف و نهی از منکر طالبان و ماموران استخبارات این گروه دروازه انستیتوت علوم صحی باران را مهر و قفل می‌کنند.
منابع به روزنامه ۸صبح تایید می‌کنند که والی طالبان در بامیان در برنامه جشن فراغت دانش‌آموزان این انستیتوت شرکت و سخنرانی کرده بوده و برخی از دانشجویان هنگام سخنرانی این مقام طالبان به‌رسم تشویق کف زدند و اشپلاق سر دادند.
سازمان ملل متحد در حالی افزایش مرگ‌ومیر مادران در افغانستان را تکان‌دهنده توصیف می‌کند که طالبان در جریان دو سال گذشته آزمون دانشجویان طب عمومی دانشگاه‌های دولتی و خصوصی را بدون حضور دختران برگزار کرده‌اند. این گروه افزون بر ممنوعیت زنان از شرکت در امتحان Exit Eam، در برنامه اکمال تخصص نیز به آنان اجازه اشتراک نداده است.
گفتنی است که اعمال ممنوعیت‌های طالبان علیه زنان، ناتوانی این گروه در ارایه خدمات صحی، نبود مراکز صحی، عدم دارو و تجهیزات صحی در مراکز صحی، خشک‌سالی‌های پیهم و افزایش فقر و گرسنه‌گی، بحران صحی در کشور را تشدید کرده است.
