با ادامه خشکسالی، استفاده بیرویه از منابع آبی و ضعف مدیریت، سطح آبهای زیرزمینی در کابل بهشدت کاهش یافته و بحران آب در این شهر به مرحلهای نگرانکننده رسیده است. شماری از باشندهگان کابل از افزایش روزافزون این بحران ابراز نگرانی میکنند. آنان میگویند که دسترسی به آب آشامیدنی به چالشی بزرگ در زندهگیشان تبدیل شده است. به گفته آنان، شرکتهای آبرسانی نیز آب کافی در اختیارشان قرار نمیدهند و آبی که عرضه میشود، برای نوشیدن مناسب نیست. با این حال، کارشناسان هشدار میدهند که ادامه این وضعیت میتواند امنیت غذایی، محیط زیست و سلامت جامعه را بهشدت تهدید کند و حتا مناقشههای اجتماعی را تشدید کند. سازمانهای بینالمللی نیز درباره وخامت اوضاع و نیاز به اقدامات فوری برای جلوگیری از خشک شدن کامل کابل تا سال ۲۰۳۰ هشدار دادهاند.
برخی از باشندهگان کابل در گفتوگو با روزنامه ۸صبح میگویند که باوجود شکایات پیدرپی، هیچ اقدام عملی برای حل این معضل از سوی طالبان انجام نشده و آنان ناگزیرند بهطور هفتهوار هزینه سنگینی برای تهیه آب پرداخت کنند.
زهره، یکی از باشندهگان ناحیه پنجم کابل، میگوید که هر روز حدود ۱۵ دقیقه پیادهروی میکند تا آب آشامیدنی مورد نیاز خانوادهاش را تامین کند. او میافزاید که چاه خانهشان خشک شده و تامین آب هر روز دشوارتر میشود.
این باشنده کابل میگوید: «روزانه هشت بشکه آب میآورم و برای این کار حدود ۱۵ دقیقه پیادهروی میکنم. وضعیت واقعاً دشوار شده است. در مصرف آب خیلی احتیاط میکنیم، چون بعضی وقتها تا سه روز هم آب قطع میشود. امیدوارم طالبان به این بحران توجه جدی نشان دهند.»
امرالله، یکی دیگر از باشندهگان کابل، میگوید که در منطقه آنها نیز دسترسی به آب به یک چالش جدی تبدیل شده است. او میافزاید که اکنون آب مورد نیاز خانوادهاش را از مسجدی در نزدیکی خانه تامین میکند.
این باشنده کابل میگوید: «آب چاه خانه ما خشک نشده، اما قابل استفاده نیست. وقتی آب را بیرون میکشیم، همراه با گل و لای است. برای شستوشو از آب مسجد استفاده میکنم و برای نوشیدن، از شرکتهای تصفیهکننده آب میخرم. قبلاً در منطقه ما در عمق ۱۲ متری به آب میرسیدیم، اما حالا نه من و نه دیگران، هیچکس به آب دسترسی ندارد و همه ناچار به خرید آب هستند»
زاهد، یکی از باشندهگان منطقه ۳۱۵ خیرخانه کابل، میگوید که آنها از شبکه آب شهری استفاده میکنند، اما این سیستم نمیتواند نیازهایشان را برآورده کند. او میافزاید: «در منطقه ما از سیستم آب شهری استفاده میشود، اما فقط یکبار در ماه آب میآید. مگر چقدر ذخیره آب داشته باشیم که برای یک ماه کافی باشد؟ معمولاً دو تا سه روز بعد، آب آشامیدنی را از تانکرهایی که در کوچهها میآیند میخریم.»

این باشنده کابل تاکید میکند: «سمت ما هنوز وضعیت نسبتاً خوب است، اما در مناطقی مثل اطراف هوتل انترکانتیننتال، مردم مجبورند راه طولانی را طی کنند تا آب مورد نیازشان را تامین کنند. وضعیت روز به روز سختتر میشود.»
در همین حال، شماری از آگاهان امور کشاورزی هشدار میدهند که کاهش سطح آبهای زیرزمینی، امنیت غذایی کشور را تهدید میکند و باعث وابستهگی بیشتر افغانستان به واردات محصولات کشاورزی از دیگر کشورها خواهد شد. به گفته آنان، ادامه این وضعیت منجر به کاهش تولید محصولات کشاورزی، مهاجرت، تخریب ساختار خاک و از بین رفتن پوشش گیاهی میشود.
آگاهان امور کشاورزی توصیه میکنند که برای حفظ منابع آبی، سیستم آبیاری در کشاورزی باید بهطور جدی کنترل شود. آنان بر استفاده از روشهای نوین آبیاری و بهرهگیری بهتر از آب باران تاکید دارند تا از کاهش بیشتر آبهای زیرزمینی جلوگیری شود.
قطبالدین یعقوبی، آگاه امور کشاورزی، در اینباره میگوید: «متأسفانه در شرایط کنونی، استفاده بیرویه از آب، مخصوصاً آبهای زیرزمینی، باعث پایین رفتن سطح آنها شده و مشکلات جدی برای انسانها بهوجود آورده است. کاهش سطح آب زیرزمینی تاثیر مستقیم بر تولید محصولات اساسی مانند گندم، برنج، جو، میوهها و سبزیجات دارد؛ مسالهای که میتواند به کمبود مواد غذایی و قحطی منجر شود و زندهگی روزمره مردم را با دشواریهای جدی مواجه سازد.»
شماری از آگاهان محیط زیست میگویند که بحران آب در پایتخت، زمینه را برای شکلگیری «مافیای آب» فراهم کرده است. این کارشناسان هشدار میدهند که کاهش سطح آبهای زیرزمینی، همراه با کاهش آب، سبب فرونشست زمین میشود که مقاومت آن را در برابر زمینلرزهها کاهش میدهد.
سید محمد سلیمانخیل، آگاه محیط زیست، در اینباره میگوید: «مردم به استرس آبی دچار شدهاند و این زمینه را برای مافیای آب مساعد کرده است. این افراد با استفاده از دستگاههای کوچک تصفیه، آب را از منابع مختلف گرفته و به مردم میفروشند؛ روندی که سالهاست برای مردم چالشهای زیادی ایجاد کرده است. در کنار این، بحران آب میتواند منجر به بروز مشکلات محیطزیستی، اقتصادی و اجتماعی شود و حتا به سطح مناقشههای اجتماعی نیز برسد.»
نجیبالله سدید، کارشناس محیط زیست، میگوید که براساس مطالعات انجامشده، طی ۲۰ سال گذشته حدود ۲.۴ میلیارد متر مکعب از منابع آب زیرزمینی در افغانستان کاهش یافته است. او تاکید میکند که استفاده از آبهای زیرزمینی باید به مصرف آشامیدنی محدود شود و تنها در صورتی برای کشاورزی بهکار رود که از سیستمهای آبیاری مدرن استفاده شود.
آقای سدید توضیح میدهد: «ما باید برای کسانی که چاه حفر میکنند، آموزش بازچارج یا تغذیه دوباره آبهای زیرزمینی را فراهم کنیم. استفاده از آب باران و ساخت سیستمهای جذب باران مانند چکدم یک راهحل موثر است. اگر ما بهصورت یکطرفه از آب استفاده کنیم و برای تغذیه مجدد سفرههای زیرزمینی کاری نکنیم، روزی میرسد که کشور کاملاً بدون آب میشود. پیامد این روند بسیار خطرناک است؛ از جمله فرونشست زمین، ایجاد چالهها، شورهزار شدن خاک، بیابانی شدن و از بین رفتن پوشش گیاهی. اینها همه تاثیرات منفی بلندمدتیاند که میتوانند محیط زیست کشور را با تهدید جدی مواجه کنند.»

پیش از این، صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل متحد (یونیسف) هشدار داده بود که در صورت عدم اقدام فوری، شهر کابل تا سال ۲۰۳۰ میلادی با کمبود شدید آب مواجه خواهد شد. به گفته یونیسف، پس از دههها جنگ و درگیری، افغانستان برای مقابله با پیامدهای تغییرات اقلیمی آماده نیست.
سازمان بینالمللی «مرسی کورپس» نیز هشدار داده بود که هفت میلیون تن از باشندهگان کابل با بحران حیاتی کمبود آب مواجهاند. این سازمان با اشاره به خشکشدن نیمی از چاههای عمیق در کابل، گفته که این شهر احتمالا تا سال ۲۰۳۰ خشک شود.
برنامه اسکان سازمان ملل نیز گفته بود که مقابله با بحران کمابی در افغانستان نیاز به سرمایه گذاری در مقایس بزرگ، همکاری قوی و افزایش آگاهی عامه در مورد استفاده و مدیریت آب دارد.






