شماری از باشندهگان کابل از کمآبی شکایت دارند و میگویند که برای تامین آب با مشکلات جدی روبهرو هستند. به گفته آنان، بهدلیل قطع و کاهش جریان آب شهری، ناگزیرند هر روز مسافتهای طولانی را برای خرید آب طی کنند و ساعتها در صف بایستند. باشندهگان کابل میافزایند که با گذشت هر روز، پیدا کردن آب پاک دشوارتر میشود و بسیاری از خانوادهها مجبورند آب مورد نیاز خود را با قیمتهای بلند از تانکرها تهیه کنند. این وضعیت، بهویژه برای خانوادههای کمدرآمد، بسیار سخت و نگرانکننده است. در همین حال، شماری از کارشناسان محیط زیست میگویند که تغییرات اقلیمی و افزایش بیرویه نفوس از عوامل مهم کمآبی در کابل است. به باور آنان، کاهش بارندهگی و تغییر الگوهای آبوهوایی از یکسو، و رشد سریع جمعیت و مصرف بیرویه آب از سوی دیگر، سبب وارد شدن فشار شدید بر منابع آبی این شهر شده است.
محمد اجمیر، باشنده منطقه کوتهسنگی کابل، از نبود آب شکایت دارد و میگوید که بهدلیل خشک شدن چاه و قطع جریان آب شهری، ناگزیر به خرید آب شده است. او که مجبور است برای تهیه آب ساعتها در صف بایستد، میگوید: «کراچی دارم. در محل کار و هم در خانه با مشکل بیآبی روبهرو هستم. برای آوردن آب از فاصلههای دور میآیم. چاه ما خشک شده و آب شهری هم قطع است. مجبوریم آب بخریم، اما همین آب هم همیشه در دسترس نیست.»
صفیالله، یکی دیگر از باشندهگان کابل نیز از کمبود آب شکایت دارد. او میگوید شرکتهای آبرسانی که در بدل دریافت پول از مالکان خانهها سیستم لولهکشی ایجاد کرده بودند، پس از مدت کوتاهی جریان آب را قطع کردهاند و اکنون باشندهگان مجبورند برای تهیه آب، هر روز مسافتهای طولانی را طی کنند.
این باشنده کابل میافزاید: «برای تهیه آب از قلعهواحد تا کوتهسنگی آمدهام. با مشکلات جدی بیآبی روبهرو هستیم. شرکتهایی که مسوولیت آبرسانی به خانهها را برعهده داشتند، کارشان را نیمهکاره رها کردهاند یا پس از مدت کوتاهی جریان آب را قطع کردهاند. هر روز افراد زیادی برای تهیه آب به اینجا میآیند و مردم با دشواریهای فراوان برای دسترسی به آب مواجه هستند.»
ضمیرالدین، باشنده پغمان که برای خرید آب به کوتهسنگی در کابل آمده است، از نبود آب شکایت دارد و میگوید برای تهیه آن سرگردان است. او میافزاید: «ما با مشکل جدی بیآبی روبهرو هستیم. در منطقهای که زندهگی میکنیم، آب وجود ندارد و ناچاریم از فاصلههای دور آب بیاوریم. آب شهری در هر ۲۴ ساعت تنها یکبار میآید، آن هم فقط برای یک یا دو ساعت. به همین دلیل، در طول روز برای پیدا کردن آب سرگردان هستیم.»
رویا، باشنده جنگلک کابل، نیز از کمبود آب شکایت دارد. او میگوید که چاههای آب یکییکی خشک میشوند. بانو رویا که خود نانآور خانواده است، میافزاید این وضعیت برای خانوادههای کمدرآمد بسیار دشوار و نگرانکننده است.
این بانو میگوید: «ما باشندهگان کابل سالهاست که با مشکل بیآبی دستوپنجه نرم میکنیم. هر روز که میگذرد، پیدا کردن آب پاک برای ما سختتر میشود. بسیاری از ما مجبور هستیم ساعتها در صف استاده شویم یا آب را با قیمتهای بلند از تانکرها خریداری کنیم. این وضعیت برای خانوادههایی که درآمد کمی دارند، بسیار دشوار و نگرانکننده است. چاههای آب یکییکی خشک میشوند. در گذشته، آب بهراحتی در دسترس بود، اما حالا حتا برای نیازهای ابتدایی زندهگی هم دچار مشکل هستیم. کودکان ما از کمبود آب رنج میبرند و گاهی بهخاطر استفاده از آب آلوده مریض میشوند.»
در همین حال، همتالله شیرزی، کارشناس محیط زیست، میگوید: «کمآبی یا کاهش منابع آب دو علت عمده دارد. نخست، تغییرات اقلیمی است. در افغانستان مدیریت موثر منابع آب وجود ندارد و خاک کشور نیز ظرفیت کافی برای جذب آب باران و برف را از دست داده است. به همین دلیل، آبها بهجای نفوذ به زمین، بهصورت سیل جاری میشوند و این موضوع سبب کاهش آبهای سطحی و زیرزمینی شده و در نهایت به بیآبی میانجامد.»
آقای شیرزی میافزاید: «دلیل دوم، عوامل انسانی است. کابل از نظر منابع طبیعی برای زندهگی حدود دو میلیون تن ظرفیت داشت، اما اکنون بیش از هشت میلیون تن در آن زندهگی میکنند. زمانی که مدیریت درست آب وجود نداشته باشد، جمعیت افزایش یابد، میزان بارندهگی کاهش پیدا کند و مصرف آب بالا برود، در نتیجه منابع آب بهشدت کاهش مییابد. از سوی دیگر، فعالیت کارخانههای صنعتی و بخش زراعت نیز باعث مصرف بیشتر آبهای سطحی در کابل شده و این روند بحران کمآبی را تشدید کرده است.»
این کارشناس محیطزیست میگوید: «ادارات مسوول باید برای مدیریت آبهای سطحی و زیرزمینی، قوانین مشخص و موثری وضع کنند و در کنار آن، آگاهیدهی گستردهای برای مردم انجام شود. همچنین لازم است بودجه مشخصی برای مدیریت منابع آب در نظر گرفته شود و بندهای آب ساخته شود تا از هدررفت آب جلوگیری گردد. از سوی دیگر، گسترش فضاهای سبز و استفاده از سیستمهای پیشرفته آبیاری نیز اهمیت دارد. همچنان باید از حفر بیرویه چاهها جلوگیری شود تا از کاهش بیشتر منابع آب زیرزمینی پیشگیری به عمل آید.»
پیشتر صندوق پشتیبانی از کودکان سازمان ملل متحد در افغانستان، «یونیسف»، نیز هشدار داده است که شهر کابل تا سال ۲۰۳۰ با کمبود شدید آب روبهرو خواهد شد.
