درنهایت، گادی آیزنکوت، رهبر اردوگاه مخالف بنیامین نتانیاهو، ازسوی اسحاق هرتزوگ، رییسجمهور اسراییل، موظف به تشکیل کابینه جدید شد. آیزنکوت برای تشکیل کابینه ۶۷ توصیه ازجانب نمایندهگان کنست دریافت کرده است که بیشترین است. هردو بلوک عربی هم مشمول این عدد میشوند. البته این ۶۷ فقط یک عدد است و از تبدیلشدن به ایتلاف رسمی هنوز فاصله دارد. در برابر، نتانیاهو ۴۷ توصیه دریافت کرده است؛ کمتر از رقم کرسیهای ایتلاف انتخاباتیاش که ۵۳ است. حزب «یهودیت متحد تورات» که قبلاً عضو کابینه نتانیاهو بود و حالا هم شامل در اردوگاه او خوانده میشود، از توصیه به هردو جناح احتراز کرده است. این حزب برای فعلاً دارای هفت کرسی در کنست است. علت خروجش از دولت نتانیاهو هم، ابهام در موضع او درباب معافیت طلاب حریدی از خدمت سربازی بود.
حالا که آیزنکوت موظف به تشکیل کابینه شده است، سوال درباب سرنوشت نتانیاهو قوت گرفته است: اینکه او میماند یا میرود؟
واقعیت این است که توظیف آیزنکوت برای تشکیل دولت جدید، لزوماً بهمعنای حذف نتانیاهو از صحنه نیست؛ اگرچند که شانس چندانی برای ماندن در قدرت هم ندارد. بلوک آیزنکوت، نه چون بلوک نتانیاهو یکرنگ و یکدست و یکپارچه، که متشکل از گرایشهای مختلف و تا جایی مخالف یکدیگر هم است (چپ، میانه، راست و…). این نقیصه، در حکم پاشنهآشیل برای آیزنکوت در مسیر تشکیل دولت جدید است. تنها وجه مشترک نیروهای شامل در بلوک آیزنکوت، دوریجستن از نتانیاهو است؛ آن هم بیشتر در قاب و قالب گفتار، نه فراتر از آن.
البته شعار دوریگزینی از نتانیاهو هم بیشتر به درد وضعیت قبلاز انتخابات میخورد و در مرحله پساانتخابات، چندان کارآمد نخواهد بود. جدا از آن، احزابی که پیشاز انتخابات بر ضد نتانیاهو شعار سر میدادند، اکنون ممکن است در موضعشان تعدیل رخ دهد؛ بهویژه احزاب راست لیبرال ـ سکولاری که در ضدیت علیه جمهوری اسلامی نهفقط با نتانیاهو برابری میکنند که در جاهایی هم از او سبقت میگیرند.
موضع اخیر آویگدور لیبرمن، رییس حزب «اسراییل خانه ما»، که در بلوک آیزنکوت قرار دارد، کار را برای تشکیل دولت جدید دشوار کرده است. او بهتازهگی اعلام کرد که امکان گفتوگو و ایتلاف با حزب یهودیت متحد تورات وجود دارد؛ حزبی که حامی سرسخت طلاب حریدی است و نمیخواهد که این گروه مشمول خدمت سربازی شود. این مساله برای این حزب در حکم «خط قرمز» است. همچنان برای حزب «شاس» که فعلاً عضو فعال دولت و بلوک نتانیاهو است. این در حالی است که لیبرمن از مخالفان سرسخت اعطای معافیت به حریدیهاست. لیبرمن از ۲۰۱۸ به اینسو، بارها بر خلع لباس معافیت از تن حریدیها تاکید کرده است. ظاهراً اکنون موقتاً موضع او تعدیل شده است. در اینجا، کار برای آیزنکوت دشوار میشود؛ به این خاطر که با شعار و وعده عدم اعطای معافیت به حریدیها، رأی آورده است. اگر آیزنکوت در این باب کوتاه بیاید و خواستهای حزب یهودیت تورات را بپذیرد، قطعاً که شعارها و وعدههایش را نقض کرده است؛ کاری هزینهآور برای او.
چرا لیبرمن با عدول از موضع چندین سالهاش، تاکید بر گفتوگو با احزاب حامی حریدیها دارد؟ ظاهراً هدفش این است که آیزنکوت از دو بلوک عربی استمداد نجوید؛ چراکه ایتلاف با اعراب برای لیبرمن قابلپذیرش نیست؛ همانگونه که برای نتانیاهو هم نیست. اگرچند با شمولیت حزب یهودیت تورات، نصاب دولت موردنظر لیبرمن تکمیل نمیشود، ولی میخواهد دیگر حزب حامی حریدیها (شاس) را هم جذب بلوک آیزنکوت کند. در این حالت، نصاب تکمیل و نیازمندی به اعراب برطرف میشود.
فرض را بر این بگذاریم که هردو حزب حریدی با آیزنکوت اتحاد کنند، در این حالت، سوالها درباب چگونهگی توافق طرفین بر سر خدمت سربازی طلاب حریدی، بیپاسخ میماند. هردو حزب، معافیت و آیزنکوت، عدم معافیت میخواهد. دریافت راه میانه هم چندان آسان نیست.
خطر انشعاب در اردوگاه آیزنکوت، از ناحیه نفتالی بنت هم وجود دارد؛ کسی که «ایتلاف با هم» را با یائیر لاپید، رهبر حزب «یشعتید» رهبری میکند. آوازههایی وجود دارد که بنت بیعلاقه به پیوستن به بلوک نتانیاهو نیست. لحن بنت در برابر نتانیاهو، قدری مسالمتجویانه است. مهمتر از آن، تا کنون اعلام نکرده است که از مشارکت در دولت به رهبری بیبی ننگ میکند. در برابر، نتانیاهو هم در تلاش یارگیری از بلوک آیزنکوت است. بنت یکی از گزینههای دستیافتنی برای اوست. احتمال لغزیدن بنت بهسمت نتانیاهو، وقتی قویتر میشود که آیزنکوت ناگزیر به اتحاد با احزاب عربی شود. نتانیاهو درباب یارگیری و ایجاد رخنه در بلوک آیزنکوت خیلی هم جدی است؛ آن هم به میزانی که از برقراری تماس با عباس منصور هم ابا نمیورزد. اخیراً رسانهها خبر دادند که نتانیاهو درنهان با عباس منصور، رهبر حزب رعام، در تماس است؛ درحالیکه در کنفرانسهای خبری، حزب او و حماس را یکی اعلام میکند.
باتوجهبه اختلافنظر در بلوک اپوزیسیون در دو زمینه (اتحاد با اعراب و حریدیها)، تشکیل دولت جدید ازسوی آیزنکوت حتمی نیست. آیزنکوت برای تکمیل ماموریتش ۲۸ روز فرصت دارد. این فرصت برای ۱۴ روز قابلتمدید است. اگر موفق نشد، نتانیاهو، گزینه بعدی، برای تشکیل دولت جدید خواهد بود. در این مرحله، ضریب موفقیت نتانیاهو بالا خواهد رفت. اگر هم موفق نشود، کار به راهاندازی انتخابات مجدد میکشد؛ انتخاباتی که به احتمال زیاد برندهاش جناح نتانیاهو خواهد بود.
جدا از آنچه بیان شد، باز هم احتمال تشکیل دولت «وحدت ملی» قوی بهنظر میخورد. نتانیاهو برای آنکه از صحنه رانده نشود، در حسرت ایجاد چنین دولتی است؛ اما مخالفانش نه. بیبی در این خصوص، از دو حربه استفاده خواهد کرد: دونالد ترمپ، رییسجمهور امریکا، و امنیتیکردن فضا با حمله بر حزبالله یا هم ایران. وقتی جنگی در بگیرد، احزابی در جناح اپوزیسیون هم، خودشان را ناگزیر به ایجاد دولت وحدت ملی خواهند یافت؛ دولتی که مشخص نیست نتانیاهو تا پایان در رأس آن خواهد بود یا هم بهصورت چرخشی اداره خواهد شد.







