صبح سه‌شنبه در منطقه جبرییل هرات، طالبان اعتراض شماری از باشنده‌گان را که در واکنش به بازداشت زنان به اتهام نپوشیدن چادری برگزار شده بود، سرکوب کرده‌اند. شاهدان عینی تایید کرده‌اند که جنگ‌جویان طالبان برای سرکوب معترضان به‌گونه مستقیم با گلوله شلیک می‌کردند که در نتیجه دو تن کشته و نزدیک به ۳۰ تن زخمی شده‌اند. در ویدیوهای نشرشده نیز دیده می‌شود که طالبان به‌گونه مستقیم به معترضان شلیک می‌کنند. این رویداد واکنش‌های گسترده‌ای را در میان نهادهای حقوق بشری و چهره‌های سیاسی ضد طالبان برانگیخته است. براساس گفته‌های منابع، فضای شهر پس از اعتراضات همچنان امنیتی باقی مانده و محدودیت‌ها بر رفت‌وآمد زنان و بازداشت آنان به‌شدت ادامه داشته است. به گفته منابع، روز گذشته برخی امامان مسجد در هرات از مردم خواسته‌اند که زنان‌شان را اجازه بیرون رفتن ندهند و تاکید کرده‌اند که توان هیچ‌گونه میانجی‌گری برای آزادی بازداشت‌شده‌گان را ندارند.
شلیک مستقیم طالبان به معترضان
یک شاهد عینی می‌گوید که روز گذشته مردم جبرییل هرات برای دفاع از حقوق زنان دست به اعتراض زدند، اما طالبان به این اعتراض‌ها با شلیک گلوله و خون‌ریزی پاسخ دادند. او می‌افزاید: «مردم برای دفاع از حقوق زنان به خیابان آمده بودند. طالبان بیشتر به پاها و حتا به سینه افراد شلیک می‌کردند. دیدم که چند جوان به زمین افتادند و خون‌ریزی داشتند. همه طالبان مسلح بودند و تیراندازی می‌کردند.»
این شاهد عینی می‌گوید که در ساعات اولیه، ۲۴ تن زخمی و دو تن دیگر کشته شدند که یکی از کشته‌شده‌گان کودک بوده است. به گفته او، مردم نمی‌توانستند زخمی‌ها را به شفاخانه‌ها انتقال دهند. هر کس زخمی خود را به خانه منتقل می‌کرد یا او را به مکان نامعلومی می‌برد تا طالبان نتوانند پیدایش کنند.
یک شاهد عینی دیگر می‌گوید: «با چشم خودم دیدم که به سینه یک نوجوان شلیک کردند. هیچ رحمی نداشتند و به سمت همه شلیک می‌کردند؛ به پا، سینه و سر.»
همزمان، دو تن از مردانی که در هرات در نتیجه تیراندازی طالبان زخمی شده‌اند، تایید می‌کنند که جنگ‌جویان این گروه به‌گونه مستقیم به سوی مردم شلیک کرده‌اند. این زخمیان در نوارهای تصویری جداگانه می‌گویند که در اثر شلیک مستقیم جنگ‌جویان طالبان زخمی شده‌اند. ویدیوهایی که از این زخمیان در اختیار روزنامه ۸صبح قرار گرفته نیز نشان می‌دهد که آنان از ناحیه پا زخمی شده و گلوله هنوز در پای‌شان باقی مانده است.
یکی از زخمیان می‌گوید: «با کلاشینکوف به‌طور مستقیم شلیک می‌کردند. به سوی دختران و پسران به‌طور مستقیم شلیک می‌کردند. مرمی در پایم باقی مانده است.»
«تحصیل،کار، آزادی»
در نوارهای تصویری که از جریان اعتراضات مردمی منتشر شده، شنیده می‌شود که معترضان با وجود شلیک‌های گسترده طالبان، شعار «تحصیل، کار، آزادی» سر می‌دهند. در این تصاویر، زنان شعار می‌دهند و طالبان شلیک می‌کنند.
عدم انتقال زخمیان به شفاخانه‌ها
برخی از زخمیان و معترضان در هرات می‌گویند که به‌دلیل ترس از بازداشت و سرکوب طالبان، شمار زیادی از زخمیان به‌جای انتقال به شفاخانه‌ها، به خانه‌ها منتقل شده‌اند. به گفته آنان، زخمیان این رویداد از دسترسی به نیازهای اولیه پزشکی محروم مانده‌اند. برخی زخمیان تایید می‌کنند که طالبان در شفاخانه‌ها نیز حضور داشتند و زخمیان را شناسایی کرده و اعضای خانواده‌های‌شان را بازداشت می‌کردند.
استقرار جنگ‌جویان بیشتر به جبرییل
طالبان پس از سرکوب اعتراضات مردمی در جبرییل، صدها جنگ‌جوی تازه‌نفس را به این منطقه فرستاده و تمام نقاط کلیدی شهر را نیز با نیروهای تازه در کنترل گرفته‌اند. نوارهای تصویری منتشرشده از نیروها و تجهیزات طالبان نشان می‌دهد که این گروه چهره شهر هرات را کاملاً نظامی کرده و جنگ‌جویان خود را در جاده‌ها و نقاط مختلف شهر جابه‌جا کرده‌اند. منابع تایید کرده بودند که طالبان با لباس شخصی نیز در مناطق مختلف جابه‌جا شده و رفت‌وآمد مردم را زیر نظر دارند.
آماده‌گی قبلی طالبان و ادامه بازداشت زنان در خیابان‌ها
یک باشنده دیگر جبرییل می‌گوید: «طالب‌ها از قبل از تظاهرات خبر داشتند، چون در شبکه‌های اجتماعی هم‌رسانی شده بود. صبح، اکثریت آن‌ها در ساحه با لباس شخصی مستقر شده بودند و زمانی که مردم می‌خواستند جمع شوند و اعتراض کنند، با سلاح از هر طرف هجوم آوردند و حتا داخل شفاخانه‌های شخصی می‌شدند تا ببینند که مردم زخمی‌های خود را آنجا نیاورده باشند.»
همزمان با سرکوب معترضان، بازداشت زنان در نقاط مختلف شهر هرات نیز ادامه داشته است. محتسبان این گروه در تمام نواحی شهر هرات، زنانی را که به گفته این گروه چادری/برقع نداشتند، بازداشت کرده‌اند.
یک باشنده شهر هرات نیز می‌گوید که روند بازداشت زنان همچنان در شهر ادامه دارد. به گفته او، با وجود تهی شدن شهر از زنان، این گروه دو دختر را از ناحیه پانزدهم هرات بازداشت کرده و با خود برده‌اند.
این باشنده هرات می‌گوید: «دیروز در نماز عصر، امام مسجد منطقه ما به همه گفته که برادرها از دست ما کاری ساخته نیست، فامیل‌های خود را بگویید بیرون نشوند یا همراه مردهای خود بیرون بروند. وضعیت به گونه‌ای است که حتا با چادر نماز هم بازداشت می‌کنند و می‌گویند کسانی که چادر نماز دارند باید ماسک‌های سیاه هم داشته باشند. چک‌پاینت‌ها زیاد شده و تلاشی‌ها و سخت‌گیری‌ها جریان دارد.»
واکنش مقام‌های ارشد حکومت پیشین و جبهه‌های ضد طالبان
محمد اسماعیل‌خان، از فرماندهان ضد طالبان و چهره‌های بانفوذ هرات، به بازداشت و آزار گسترده زنان از سوی طالبان در هرات واکنش نشان داده و آن را «غیرقابل تحمل» خوانده است. او به طالبان هشدار داده است: «تاریخ گواه است که هیچ حکومتی با زور، سرکوب و تحقیر مردم به جایی نرسیده و نخواهد رسید.»
اسماعیل‌خان از زنان هرات خواسته است در برابر فشارها مقاومت کنند و گفته است که این وضعیت پایدار نخواهد ماند. به گفته او، محدودیت‌های «سلیقه‌ای» علیه زنان و دختران در هرات، «بی‌احترامی به حرمت و حیثیت» مردم این ولایت است.
رنگین دادفر سپنتا، مشاور پیشین امنیت ملی و وزیر امور خارجه حکومت پیشین افغانستان، در واکنش به سرکوب اعتراضات مردمی در هرات از سوی طالبان گفته است که «آزادی گرفتنی است.» او در صفحه ایکس نوشته است: «بربریت و توحش حاکم، کشور ما را به سرزمین وحشت، ظلم، گرسنه‌گی و عقب‌مانده‌گی مطلق تبدیل کرده است.»
آقای سپنتا همبسته‌گی با معترضان در هرات را «وجیبه ملی و وطن‌پرستانه» خوانده و افزوده است: «به این ظلم و حاکمیت تاریخ‌زده باید خود مردم پایان دهند.»
جبهه آزادی افغانستان روز سه‌شنبه با انتشار بیانیه‌ای هشدار داده که سرکوب اعتراضات مردمی در هرات و «بازی با عزت و کرامت زنان» در این ولایت بی‌پاسخ نخواهد ماند. این جبهه، بازداشت زنان از سوی امر به معروف و نهی از منکر طالبان را «زن‌ربایی سازمان‌یافته و باج‌گیری آشکار» توصیف کرده است.
واکنش نهادهای حقوق بشری
سازمان عفو بین‌الملل در واکنش به سرکوب اعتراضات مردمی در هرات ابراز نگرانی کرده و گفته گزارش‌های رسانه‌ای و ویدیوهای منتشرشده از تیراندازی نیروهای طالبان به سوی معترضانی که به بازداشت زنان و اجرای قوانین پوشش از سوی این گروه اعتراض کرده بودند، «عمیقاً نگران‌کننده» است. به گفته این سازمان، استفاده طالبان از گلوله علیه معترضان، «شدیداً تکان‌دهنده» است.
عفو بین‌الملل تاکید کرده است که افرادی که به‌گونه مسالمت‌آمیز اعتراض می‌کنند، نباید با گلوله و خشونت مواجه شوند. این سازمان از طالبان خواسته است که فوراً به استفاده غیرقانونی از زور علیه معترضان پایان دهند، افراد بازداشت‌شده را آزاد کنند و به حقوق زنان و دختران، از جمله حق آزادی رفت‌وآمد، آزادی بیان و تجمعات مسالمت‌آمیز، احترام بگذارند.
همزمان، فرشته عباسی، پژوهشگر بخش افغانستان در دیده‌بان حقوق بشر، در واکنش به سرکوب معترضان در هرات گفته که این نهاد «گزارش‌های نگران‌کننده‌ای» از این ولایت دریافت کرده است. او در صفحه ایکس خود نوشته است که طالبان باید فوراً از هرگونه استفاده از زور علیه معترضان خودداری کرده و افرادی را که به‌دلیل اعتراضات مسالمت‌آمیز بازداشت شده‌اند، آزاد کنند. به گفته او، باید به معترضان اجازه داده شود تا بدون توسل به خشونت یا ارعاب، اعتراضات مسالمت‌آمیز خود را برگزار کنند.
ریچارد بنت، گزارشگر ویژه سازمان ملل برای افغانستان، در واکنش به سرکوب اعتراضات مردمی در هرات از سوی طالبان، خواهان پاسخگویی مسوولان خشونت‌ها علیه مردم معترض شده است. او گفته است: «کسانی که مسوول خشونت هستند باید پاسخگو باشند.»
همچنان ریچارد لیندسی، نماینده ویژه بریتانیا برای افغانستان، در واکنش به بازداشت زنان و حمله بر معترضان در هرات خواهان کاهش تنش‌ها و احترام به آزادی بیان شده است. او در صفحه ایکس نسبت به رویدادهای اخیر در هرات ابراز نگرانی کرده است.
نماینده ویژه بریتانیا خواهان احترام به آزادی بیان، جلوگیری و پاسخگویی از هرگونه آسیب غیرقانونی در برابر مردم شده است. او گفته است: «به‌شدت نگران گزارش‌هایی هستم که از استفاده از زور در خیابان‌های هرات حکایت دارد. من خواستار کاهش تنش‌ها، احترام به آزادی بیان و پاسخگویی در برابر هرگونه آسیب غیرقانونی هستم.»
باشنده‌گان منطقه جبرییل هرات، حوالی ساعت ۸ صبح روز سه‌شنبه، در واکنش به بازداشت زنان در هرات دست به تظاهرات زده بودند که با شلیک گلوله و سرکوب طالبان روبه‌رو شدند.
منابع در جبرییل تایید کردند که طالبان پس از اعتراض مردمی، به تعقیب معترضان پرداخته و تعدادی از جنگ‌جویان این گروه با موترهای شخصی و نظامی در کوچه‌های جبرییل به‌دنبال معترضان گشت‌زنی کرده‌اند. به گفته منابع، شب گذشته نیز این گروه در چهارراه «تالار بهار زنده‌گی»، چهارراه فرهنگ، چهارراه اول توحید و برخی نقاط دیگر ایست‌های بازرسی ایجاد کرده و تلفن‌های مردم را بررسی می‌کردند.
