مرگ طاهر یولداش و تاثیرات منطقه ای آن بر القاعده

اخیرا مقام های امنیتی پاکستان اعلان کردند که طاهریولداش، فرمانده ازبک تبار القاعده در آن کشور توسط هواپیمای بدون سرنشین امریکایی به قتل رسیده است. طاهر یولداش، رهبری حزب حرکت اسلامی ازبکستان را به عهده داشت و از چند سال به این سو فعالیت های تروریستی را در افغانستان و پاکستان سازمان دهی می کرد.
براساس برخی گزارش ها افراد وابسته به گروه تحت رهبری طاهر یولداش در برخی از ناآرامی های مناطق شمال افغانستان، که هم مرز با ازبکستان است، دست داشته اند.
افراد طاهر یولداش در کنار شورشیان وابسته به طالبان و گروه القاعده، با نیروهای بین المللی مستقر در افغانستان و نیروهای امنیتی و پاکستان درگیر بوده اند.
برخی کار شناسان می گویند کشته شدن طاهر یولداش بر فعالیت این گروه تاثیر چندانی نخواهد داشت،  اما می تواند بالای افکار عامه تاثیر بگذارد.
باری سلام، تحلیلگر و مسوول رادیو صبح بخیر افغانستان می گوید که تاثیر کشته شدن طاهر یولداش متناسب با اندازه فعالیت اش در کشورهای منطقه است. به گفته ی او، طاهر یولداش بخشی از ” بدنه ی کلان” القاعده در منطقه بود و مرگ وی می تواند از نگاه تبلیغاتی تاثیراتی بالای افکار عامه در مورد جنگ با تروریزم داشته باشد. آقای سلام افزود:‌” در زمان طالبان فعالیت گروه های تروریستی بیشتر بود و از همین جا فعالیت های شان سازماندهی می شد و به سرتاسر جهان به گونه ای پخش می شد. این روش تا حدی در چند سال گذشته تغییر کرده بود، به گونه ای که مقر اصلی طاهر یولداش و افرادی مانند او در مناطق مرزی پاکستان انتقال یافت و در واقع مرکز تجمع شان در افغانستان از بین رفت. با از بین رفتن این مرکز تجمع، از میزان تاثیر گذاری آنان نیز کاسته شد. تا جایی که به بدنه ی کلان القاعده ارتباط می گیرد، طاهریولداش به عنوان یک فرمانده مطرح تاثیر خود را داشت، ولی فراموش نکنیم زمانی که افراد بخشی از یک سیستم می باشند، با از بین رفتن افراد تاثیر زیادی بر سیستم نمی گذارد. اما زمانی که افراد به عنوان چهره های شاخص تبدیل به یک سیستم می شوند، با از بین رفتن این افراد، آن سیستم یا از بین می رود یا دگرگون می شود”.
آقای سلام می افزاید از بین رفتن افرادی مانند اسامه بن لادن و ایمن الظواهری که خود شان بخشی از یک سیستم هستند و طراح اصلی به شمار می روند، تاثیر بزرگی بر سیستم خواهد گذاشت ولی مرگ افراد پایین تر سیستم موجب از بین رفتن شبکه نخواهد شد. با این حال، وی معقتد است که مرگ طاهر یولداش مانند به قتل رسیدن برخی دیگر از رهبران طالبان و القاعده در افغانستان و پاکستان تاثیر چندانی بالای اوضاع منطقه نخواهد گذاشت.
باری سلام می گوید مرگ طاهر یولداش می تواند در کشورهای آسیای مرکزی به ویژه ازبکستان تاثیر بیشتر داشته باشد. به گفته ی او، طاهر یولداش در کشورهای آسیای مرکزی و ازبکستان بخشی از سیستم به شمار می رفت. وی افزود:‌” در مقیاس ازبکستان و آسیای مرکزی تاثیر مرگ طاهر یولداش بیشتر است. چون در آن جا طاهر یولداش بخشی از یک سیستم به شمار می رفت. اما زمانی که در سطح منطقه و جهان فکر می کنیم، در منطقه تاثیرش نسبت به خود آسیای میانه کمتراست و در سطح جهانی کمتر از آن. مرگ طاهر یولداش تاثیر خود را دارد اما نه به آن حدی که بالای اوضاع افغانستان و پاکستان تاثیر به سزایی بگذارد”.
با این حال وی تاکید دارد که کشته شدن افراد کلیدی مخالفان دولت تبدیل به “ابزار تبلیغاتی و انگیزشی” قوی برای دیگر افراد بلند پایه شورشیان می شود تا سرباز گیری بیشتر کنند و جوانان زیادتری را به صفوف شان ترغیب نمایند.
باری سلام می گوید شبکه القاعده تبدیل به یک سیستم شده که فعالیت اش مبتنی بر یک روش و ایدیولوژی است. به گفته ی او، ساختار گروه های شورشی و القاعده باهم “پیوند ارگانیک” دارد که از بخش های گوناگون با اهداف مشخص شکل گرفته و در جاهای مختلف، اهداف خاصی را دنبال می کنند. وی افزود تمام گروه های تروریستی و مخالف دولت، اهداف مشخص منطقه ای و فرامنطقه ای دارند که طالبان افغانی و پاکستانی هرکدام اهداف خاصی را دنبال می کنند.
اما انجنیر عباس نویان، یکی از اعضای مجلس نمایندگان می گوید برخی از افرادی که در کشورهای منطقه در مخالفت قرار دارند، حیثیت “قهرمان ها” را به خود گرفته و هرقدر که تعداد بیشتر این گونه افراد از بین بروند، تاثیر منفی بر طرفداران شان و تاثیر مثبت بر کسانی که در مقابله با آنان قرار دارند، می گذارد. او می گوید هر گاه هریکی از اعضای شبکه القاعده به صورت طبیعی و یا غیر طبیعی از بین می روند، بر اهداف پیروان شان تاثیرگذار است.
آقای نویان معتقد است که شبکه القاعده یک سازمان منظم نیست اما ایدیولوژی طالبانی و تروریستی، برخی از افراد را به طرف خود می کشاند. او تاکید دارد که مرگ هر یک از رهبران رده اول و یا دوم و سوم شبکه های تروریستی و مخالف دولت، از نگاه روانی بالای مردم تاثیر بیشتر می گذارد. وی گفت‌:” مرگ طاهر یولداش باعث بی نظمی در میان هوادارانش و همچنین طالبان خواهد شد و هوادارانش از ادامه ی مبارزه دلسرد و نا امید خواهند شد”. در همین حال وی می افزاید که با کشته شدن برخی از رهبران گروه های مخالف دولت و شبکه های تروریستی نباید چنین تصور شود که این شبکه ها به کلی از بین خواهند رفت. نویان می گوید برخی افرادی که در حال حاضر در بدنه ی دولت افغانستان حضور دارند و یا به شکل مهمان در کابل می باشند، نیز از طریق رسانه ها افکار طالبانی را پخش می نمایند.
نیروهای امریکایی در سال ۲۰۰۷ میلادی برای بازداشت یا کشتن دوازده تن از رهبران طالبان و القاعده تا دو صد هزار دالر جایزه تعیین کردند که طاهر یولداش یکی از این افراد بود.
این فرمانده القاعده در بیانیه ای در سال ۲۰۰۶ میلادی رهبران ازبکستان، تاجیکستان و قرغیزستان را به “تعقیب، ترور و فشار مسلمانان” متهم ساخت و آنان را به “مجازات” تهدید کرد.
حزب تحت رهبری طاهر یولداش در کشورهای آسیای میانه غیرقانونی  است و فعالیت آن ممنوع است.