ملیشه سازی‌، خوب یا بد؟‌ مسلح‌سازی روستایی‌ها از نگاه مردم

یاداشت: دولت افغانستان برنامه‌ای را روی دست گرفته است که بر اساس آن مردم محل برای تامین امنیت مناطق ناامن و مبارزه با طالبان، مسلح می‌شوند.
گفته شده است این برنامه نخست از ولایت دایکندی شروع می‌شود و قرار است به تدریج مناطق دیگری را نیز تحت پوشش قرار دهد. بر اساس تصمیم حکومت افغانستان این نیروها در چوکات وزارت داخله تنظیم و مشغول فعالیت خواهند شد.

این در حالی است که پیش از این حکومت افغانستان با شرکای بین المللی خویش برنامه‌هایی نظیر دایاک و دی دی آر را برای جمع آوری اسلحه و انحلال گروه‌های مسلح غیرقانونی، عملی کرده بود.
مسلح سازی افراد در روستاها، تحت نام نیروهای ملیشه و یا اربکی قبلا در کشور تجربه شده است.
ولی مردم افغانستان به دلیل عدم پاسخ گویی این گروه‌ها به دولت و فعالیت‌های غیرقانونی آن‌ها، خاطره خوشی از‌ این گروه‌ها ندارند.
کریم جاوید- سرپل
سید حسن، باشنده‌ی مرکز ولایت سرپل: «ملیشه‌سازی باعث تشنج می‌شود، زیرا با ملیشه‌سازی هیچ مشکلی حل نخواهد شد و دوباره مردم به سلاح دسترسی پیدا می‌کنند. این کار دولت پروسه‌ی دایاک و دی دی آر را زیر سوال می‌برد. از طرف دیگر، مردم نمی‌توانند با موجودیت افراد اخلال‌گر و فرصت‌طلب در این گروه‌ها احساس امنیت کنند.»
محمد محمدی، کارمند امنیت در سرپل: «به ملیشه صلاحیت‌های بیشتری نسبت به پولیس و اردو داده شده و با استفاده از این صلاحیت می‌توان دشمنان ملک و وطن را از بین ببرند. در حال حاضر نیروهای امنیتی با عدم اعتماد مردم مواجه هستند،  همچنین نیروهای امنیتی از نظر کمیت به قدر کافی نیستند که بتوانند جلو تمامی ناامنی ها به خصوص نوار مرزهای کشور را بگیرند، بنابراین ملیشه‌سازی می‌تواند که پاسخگوی مشکلات فعلی افغانستان از نقطه نظر امنیتی باشد.»
رحیم الله، یکی از باشندگان ولایت سرپل: «چون ملیشه با لباس مردم محل، ایفای وظیفه می‌کند و به راحتی قابل شناسایی نیست، مخالفان دولت نمی‌توانند به راحتی در بین مردم رخنه کنند. بنابرآن، برای تامین امنیت موثر است. حتا نیروهای اربکی در خیلی از مناطق موثر تمام شده است.»
جمشید رادفر- بلخ
حاجی عادل بای، یکی از موسفیدان روستای شیرآباد مزار شریف: «اربکی‌سازی همان کندک‌های قومی دوران حکومت داکتر نجیب است که ما در همان دوران مزه‌اش را چشیدیم.
برای دولت معلوم نمی‌شود که تمام باج‌اش را ما می‌کشیم. باز ما باید جزیه بدهیم، مصارف‌شان را ما بدهیم، اولاد خود را عسکرشان بسازیم.
در حقیقت اگر ببینی، همین مسلح سازی مردم بی‌سواد بود که باعث خانه‌جنگی، کوچه‌جنگی شد که تا امروز کسی جلو اش را گرفته نمی‌تواند. اگر می‌خواهند باز یک بار دیگر قوماندان‌سالاری به وجود بیاید، ملیشه‌سازی بکنند.»
فرامرز دانش، باشنده  مزار شریف: «به نظر بنده، مسلح سازی، راه حل مشکلات مردم ما نیست، بلکه مشکل‌زا است. بهتر است یک راه دیگری انتخاب شود.
چنانچه ما ده‌ها سال پیش این کار را تجربه نمودیم و از آن خاطره خوشی هم نداریم. اگر خدا ناخواسته آن اسلحه به ضد طالب نه، بلکه به ضد دولت استفاده شود، شما چه می‌دانید سرنوشت این مردم و این دولت به کجا خواهد کشید؟
بهتر است تا از این که پول‌های هنگفت را در جهت اربکی‌سازی یا توزیع اسلحه به قریه‌جات استفاده کنیم، از آن پول‌ها برای تقویت پولیس ملی و اردوی ملی استفاده شود تا خود قادر به تامین امنیت شویم.»
فرشاد ستارزاده، دانشجوی دانشگاه در بلخ: «توزیع اسلحه برای کلان‌های قریه یا قوم، به نظر من به خصوص در این شرایط که ما همه می دانیم تمام مخالفان دولت تاکتیک‌های چریکی را در جنگ با دولت پیاده کرده اند، کاری عالی است. به نظر من اربکی‌سازی کاری درست است و باید تمامی مردم افغانستان از این کار دولت حمایت کنند تا دولت افغانستان به کمک ناتو موفق به سرکوب طالبان و تمامی مخالفان دولت شوند.»
ظفرشاه رویی- کابل
عزیزالله، باشنده شهر کابل: «طرح ملیشه‌سازی با تجربه‌هایی که ما در گذشته داشتیم، کارساز نخواهد بود. باورمردم براین است که این طرح در جایی عملی می‌شود که دچار ناامنی و ناآرامی است. من به این باور هستم که این طرح هیچ تاثیری برای تامین امنیت نخواهد کرد و به ناامنی ها بیشتر افزوده خواهد شد. از جانب دیگر، چون این طرح در مناطقی عملی می‌شود که در آن‌جا امنیت نیست و درگیری در آن‌جا وجود دارد، مناطقی را که امنیت دارد، مردم آن‌جا را وا می‌دارد که دست به ناامنی بزنند.»
رمضان، شهروند کابل: «من به طرح ملیشه سازی به هر نامی که گفته شده مخالف هستم. چون چنین طرح‌هایی در گذشته تجربه شده است که نتیجه کوتاه  مدت داشته. شاید در یک سال دو سال این طرح موثر باشد ولی به دلیل عدم توانایی دولت مرکزی در مناطقی که حکومت نفوذ ندارد، زورگویی و جنگ‌های داخلی شروع خواهد شد.
به همین ترتیب بار دیگر جنگ‌سالاری و قوماندان‌سالاری به میان خواهد آمد و بار دیگر مردم ما به خاک وخون کشانیده خواهند شد. از همین سبب من مخالف طرح مسلح‌سازی افراد هستم.»
سید سمیع الله سعیدی- ننگرهار
میرویس ناصری، د سیاسی چاروکارپوه : «د ملیشو د جوړیدو سره خو زه په ډیرو برخو کې موافق نه یمه ځکه دا بیا یو داسې سیستم رامنځته کول دی چې قبایلی سیستم پیاوړی کیدل دی خو تر څنګ یې د حکومتی نظام کمزوری ده ، په دې مانا چې که سبا ته ملیشه ځواکمنه شی او هغه وسله په لاس کې واخلی نو بیا ملیشه هم په سیمه کې کیداى شی د نا امنیو سبب وګرځی .او ددې تر څنګ چې په ملیشو باندې مصرف کیږی همدغه مصرف دې په سرحدی پولیسو باندې وشی یا دې په ملی پولیسو باندې وشی ،ترڅو نظام پیاوړى شی زما غوښتنه دا ده چې د نظام د پیاوړتیا لپاره دې هڅې وشی که نظام پیاوړى شی سرحدات هم پیاوړی کیږی نورې چارې هم په پیاوړی شکل سرته رسیږی اما که نظام پیاوړى نه یې که سل ځلې ملیشې جوړې شی زه فکر کوم دا به څه خاصه ګټه  و نه لری .»
خالد بلال: «زما په ګومان د هرهغه وسله وال ځواک جوړول چې ددولت د کنټرول لاندی وی اغیزمن او ګټوروی اوس چې د کوم ځواک د جوړولو خبره کیږی ګټه یی په دی کې ده چې ډیر شمیر هغه بیکاره ځوانان چې د بیکاری له امله نا سمو کړنو چې له دی جملی ددولت د مخالفینو سره دیو ځای کیدو نه را وبه ګرځی او د خپلی کورنى تر څنګ به پر دنده بوخت شی چې دا کار به له یوی خوا ددولت مټی مثبوتی کړی اودبلی خوابه د ټولنیز و جرمونوکچه را ټیټه شی .»
ضیا حسینی- غزنی
سیرت، یکی از دانشجویان دانشگاه غزنی: «تصویب طرح ملیشه‌سازی در چوکات وزارت داخله افغانستان هم نکات مثبت دارد و هم منفی. نکات مثبت طرح در این است که گفته می‌شود یکی از علت‌های مهم رو آوردن مردم مناطق مختلف روستاها به طالبان، وضعیت بی‌کاری است. فشار اقتصادی و بی‌کاری، عده ای از مردم را وادار کرده است که با طالبان کار کنند. با ملیشه‌سازی در بسیاری از مناطق  زمینه اشتغال برای این مردم به وجود می‌آید و این مردم به خاطر معاشی که برای‌شان تعیین شده است، برای تامین امنیت مناطق‌شان تلاش می‌کنند.
نکات منفی این طرح این است در مناطق که امنیت وجود دارد، چون مردم، فقیر و بی‌کار هستند، دست به آشوب در منطقه می‌زنند، تا دولت مجبور شود در این منطقه‌ها هم ملیشه‌سازی را راه بیاندازد، یعنی زمینه ناامنی در مناطق امن هم به وجود خواهد آمد.»
عبدالقادر، کارمند دولت: «یکی از مشکلات طرح ملیشه‌سازی، تضعیف نیروهای امنیتی در کشور خواهد بود، چون این طرح سبب می‌شود تا جوانان از اردوی ملی و پولیس ملی فاصله بگیرند.
مردم دوست دارند که در مناطق‌شان شامل این گروه‌ها شوند، دیگر جوانان شامل پولیس و اردوی ملی نمی‌شوند.
به جای این طرح اگر  اردوی ملی و پولیس ملی تقویت شوند، نتیجه بهتر خواهد داد.»
قاضی صاحب شاه، عضو شورای ولایتی غزنی: «طرح ملیشه‌سازی نه تنها موفق نیست بلکه یک طرح ناکام و خطرناک است، چون سبب فعالیت‌های خودسرانه در مناطق مختلف می‌شود. در بسیاری از جاها، کنترول امنیتی از دست دولت خارج می‌شود، یک مجموعه که از طریق این طرح مسلح می‌شوند، دیگران را مورد اذیت و آزار قرار می‌دهند. این طرح سبب جنگ‌های داخلی و قومی خواهد شد.»
فریدون آژند- هرات
جاوید صمدی، روزنامه‌نگار در هرات: «ساختن هر نوع نیروی نظامی بیرون از چوکات نیروهای مسلح افغانستان، تاثیرات منفی بزرگی بر کشور دارد. زیرا همان طور که در گذشته تجربه حاصل کرده‌ایم، نیروهای خارج از چارچوب نیروهای مسلح افغانستان، غیر قابل کنترول هستند و نمی‌توانند تحت قوانین قرار بگیرند.
شاید نیروهای ملیشه‌ای در کوتاه‌مدت بتوانند در امر تامین امنیت مقداری موثر باشند ولی در درازمدت این نیرو‌ها خود تبدیل به اخلال کننده‌های امنیت می‌گردند.
ساغر سروری، دانش آموز در هرات: «در افغانستان همیشه نیروهایی به نام ملیشه و اربکی وجود داشته اند ولی همیشه این نیروها بیشتر از این که مفید باشند، ضرر رسانده‌اند. حتا این نیروها زمانی که قدرت زیاد به دست بیاورند، می‌توانند حکومت‌ها را نیز تهدید کنند. چنانچه نیروهای ملیشه جنرال دوستم در دهه هفتاد، حکومت داکتر نجیب الله را با سقوط مواجه ساخت. افرادی هم که در این گروه‌ها قرار می‌گیرند بیشتر افراد شروراند و آنان به هیچ قاعده و قانونی پابند نیستند  و می‌توانند برای شهروندان مزاحمت‌های فراوانی ایجاد کنند.»
نصیر احمد احمدی، کسبه‌کار در هرات: «من زمانی یادم است که در همین مرکز شهر هرات، نیروهای ملیشه‌ای می‌آمدند و هر کاری که دوست داشتند، انجام می دادند. از اختطاف و سرقت شروع تا قتل و تجاوز. و هیچ کسی هم یارای مقاومت در برابر آنان را نداشت. حتا نیروهای مسلح دولتی جرات نمی‌کردند با آنان روبرو شوند. اگر بار دیگر نیز نیرویی به نام ملیشه یا اربکی یا هر نام کذایی دیگر، تشکیل شود هیچ فرقی با همان ملیشه‌های سابق نخواهد داشت. بهتر است حکومت مصارف تشکیل نیروهای ملیشه را هزینه توسعه نیروهای مسلح دولتی کند. یا اگر هم خیلی اصرار به تشکیل ملیشه دارد، در سرحدات کشور این کار را انجام دهد. هرچند ملیشه‌ها در همان سرحدات هم کار شایسته‌ای انجام نخواهند داد.»