چند سالی می‌شود که در کنار دانشگاه‌ها و مؤسسات تحصیلات عالی دولتی، دانشگاه‌ها و مؤسسات تحصیلات عالی خصوصی یا غیردولتی نیز روی کار آمده‌اند.
هرچند فعالیت مؤسسات تحصیلات عالی خصوصی زمینه فراگیری دانش را برای بسیاری فراهم کرد و از این بعد دست‌آوردی قابل توجه محسوب می‌شود، اما مشکلات موجود در این نهادهای علمی و کیفیت پایین تدریس در آن‌ها، مواردی است که در برخی دانشگاه‌های خصوصی به چشم می‌خورد.
در ولایت غربی بادغیس مشکل دانشگاه‌های خصوصی فراتر از این‌ها است. دانش‌آموخته‌گان مؤسسه‌های تحصیلات عالی خصوصی از گرفتن پول اضافی برای تحویل مدرک، وجود دانشجویان خیالی، نبود کدر علمی و استادان ورزیده و ده‌ها مشکل دیگر سخن می‌گویند.
مسوولان برخی نهادهای علمی خصوصی، بخشی از این مشکلات را تأیید می‌کنند. رییس مؤسسه تحصیلات عالی دولتی بادغیس هم می‌پذیرد که مشکلاتی از این‌دست به گونه‌ی شفاهی به آن‌ها گفته شده، اما شکایت کتبی ثبت نشده است.
در بادغیس یک مؤسسه تحصیلات عالی دولتی و دو مؤسسه تحصیلات عالی غیردولتی فعالیت دارند که در مجموع این سه مؤسسه بیشتر از ۳ هزار دانشجو دارند. با این وجود نبود فضای مناسب و ساختمان معیاری، بزرگ‌ترین مشکل مؤسسه تحصیلات عالی دولتی این ولایت است.
زورگیری از دانشجویان
در سال ۱۳۸۹ خورشیدی گشایش مؤسسه تحصیلات عالی دولتی در بادغیس خبری خوشحال‌کننده برای ساکنان این ولایت کوچک و محروم بود. چند سال بعد یعنی در سال ۱۳۹۳ خورشیدی دو مؤسسه تحصیلات عالی خصوصی هم در این ولایت تأسیس شدند.
گشایش نهادهای تحصیلات عالی با استقبال مردم رو‌به‌رو شد و گامی برای پیش‌رفت علمی در بادغیس به حساب آمد، اما با گذشت چند سال از فعالیت آن‌ها برخی نواقص و عمل‌کرد غیرقانونی در آن‌ها به چشم خورد.
برخی دانش‌آموخته‌گان مؤسسات تحصیلات عالی در بادغیس به روزنامه‌ی 8صبح می‌گویند که مشکلات زیادی در این نهادهای علمی وجود دارد. یکی از دانش‌آموخته‌گان که از افشای نامش خودداری می‌کند، گرفتن پول اضافی برای تحویل دادن سند فراغت، مجبور کردن دانشجویان به اشتراک در مراسم جشن فراغت و افزایش فیس دانشگاه از سمستر سوم به بعد را از موارد خلاف‌ورزی این نهادها می‌داند.
گلبدین، دیگر دانش‌آموخته‌ی مؤسسات تحصیلات عالی خصوصی، وقتی برای گرفتن سند فراغت به این نهاد مراجعه کرد، برایش گفته شد که باید ۵ هزار افغانی پرداخت کند، در غیر آن سند فراغتی در کار نیست.
مسوولان مؤسسات تحصیلات عالی خصوصی «حنظله» و «حکمت» به روزنامه‌ی 8صبح می‌گویند که آنان برای طی مراحل اسناد فراغت دانش‌آموخته‌گان از کابل مقداری پول از هر دانشجو دریافت می‌کنند، ولی اگر خود فرد بخواهد برای دریافت سند به شکل انفرادی به کابل سفر کند، از وی پولی گرفته نمی‌شود.
با این وجود مسوولان مؤسسه تحصیلات عالی دولتی بادغیس، گرفتن پول اضافی از دانشجویان برای تحویل سند فراغت از سوی نهادهای تحصیلات عالی خصوصی را تأیید می‌کنند.
دانشجویان خیالی
مثال معروفی است که می‌گویند «نابرده رنج گنج میسر نمی‌شود/ مزد آن گرفت جان برادر که کار کرد». این مثال شاید در مورد نهادهای تحصیلات عالی خصوصی در بادغیس صدق نکند. در این نهادهای علمی نابرده رنج، گنج میسر می‌شود و دانشجویان بدون حضور در صنف، سند فراغت دریافت می‌کنند.
دو دانش‌آموخته‌ی مؤسسه‌های تحصیلات عالی خصوصی در بادغیس بدون ذکر نام‌های‌شان به روزنامه‌ی 8صبح می‌گویند برخی کارمندان دولتی که وظیفه‌ی آن‌ها در ولسوالی‌ها است و ساکن شهر قلعه نو نیستند، در صنوف درسی حاضر نمی‌شوند و حتا در امتحان هم اشتراک نمی‌کنند.
یکی از این دانش‌آموخته‌گان می‌افزاید که دانشجویان خیالی نام صنفی‌های‌شان را نمی‌دانند و برخی از آن‌ها در مرکز کشور کارمند دولت هستند، اما هم‌زمان در بادغیس روند تحصیل‌شان بدون حضور خود‌شان طی می‌شود.
تقی پیمان، مسوول مؤسسه‌ی تحصیلات عالی خصوصی حکمت، در گفت‌وگو با روزنامه‌ی 8صبح می‌گوید برخی دانشجویان که کارمند دولت هستند ممکن است غیرحاضری بیش‌تری داشته باشند، اما دانشجوی غیرحضوری و خیالی وجود ندارد. عبدالهادی خلیق، مسوول مؤسسه‌ی تحصیلات عالی خصوصی حنظله نیز وجود دانشجویان خیالی در این نهاد علمی را رد می‌کند.
با این حال نری هیوادمل، رییس مؤسسه‌ی تحصیلات عالی دولتی بادغیس، وجود دانشجویان خیالی و غیرحاضری دانشجویانی که کارمند دولت هستند را در مؤسسه‌های تحصیلات عالی خصوصی تأیید می‌کند. خانم هیوادمل تأکید دارد که شکایت‌ها در این زمینه به گونه‌ی شفاهی انجام شده و تا زمانی که شکایت کتبی نشود، آن‌ها نمی‌توانند آن را با وزارت تحصیلات عالی در میان بگذارند.
دانشگاه بدون ساختمان
دو مؤسسه‌ی تحصیلات عالی خصوصی در بادغیس ساختمان‌های نسبتاً معیاری دارند و دانشجویان در آن‌ها سرگرم فراگیری دانش هستند، اما مؤسسه‌ی تحصیلات عالی دولتی بادغیس ساختمان معیاری ندارد.
در این نهاد علمی رشته‌های زراعت، اقتصاد و تعلیم و تربیه برای بیشتر از یک‌هزار و یک‌صد دانشجو تدریس می‌شود، ولی به خاطر نبود ساختمان معیاری صنف‌های دانشکده‌های مختلف در یک ساختمان برگزار می‌شود و دانشجویان مجبور اند در «شیفت‌های» مختلف به صنف حاضر شوند.
مؤسسه‌های تحصیلات عالی خصوصی حکمت و حنظله نیز رشته‌های حقوق و علوم سیاسی، تعلیم و تربیه و شرعیات را به دانشجویان تدریس می‌کنند.
نری هیوادمل، رییس مؤسسه‌ی تحصیلات عالی دولتی بادغیس، نبود ساختمان معیاری، کتابخانه‌ی مجهز و لوازم کمک‌درسی را بزرگ‌ترین مشکلات این نهاد علمی دانسته و از وزارت تحصیلات عالی می‌خواهد برای از میان بردن این مشکلات اقدام کند.
زمینی که چندی پیش از سوی حکومت برای ساخت تعمیر دانشگاه در بادغیس اختصاص یافت، از مرکز شهر فاصله دارد و رفت‌وآمد دانشجویان در شهری که تکسی و وسایل نقلیه به حد کافی وجود ندارد، بسیار دشوار است.
با همه‌ی این‌ها چنان‌که به نظر می‌رسد، وضعیت مؤسسات تحصیلات عالی خصوصی در بادغیس چندان تعریفی ندارد و نیاز است وزارت تحصیلات عالی کشور برای سر‌و‌سامان دادن به این اوضاع نابسامان، اقدام کند.
