شماری از فعالان مدنی و اعضای پیشین شورای ملی در شهر ایبک، مرکز سمنگان، از توزیع غیرعادلانه کمک‌های بشردوستانه به باشنده‌گان این ولایت شکایت دارند. به گفته آنان، جنگ‌جویان طالبان در جریان ثبت خانواده‌های نیازمند عملاً حضور دارند و با اعمال فشار بر کارمندان ساحه‌ای نهادهای امدادرسان، نام اعضا و بسته‌گان خود را در فهرست جابه‌جا می‌کنند و از نیازمندان «حق» می‌گیرند.
یکی از اعضای پیشین شورای ملی ولایت سمنگان که نمی‌خواهد نامش در گزارش درج شود، در صحبت با روزنامه 8صبح می‌گوید که بخش عمده کمک‌های بشری با دخالت مقام‌های محلی طالبان به جنگ‌جویان و خانواده‌های این گروه توزیع می‌شود. او می‌افزاید که مردم در شرایط ناگوار اقتصادی قرار دارند و طالبان به جای همکاری با مردم، تلاش دارند جیب اعضا و بسته‌گان خود را پُر کنند. او که از جریان ثبت نام خانواده‌های مستحق و توزیع کمک‌ها آگاه است، توضیح می‌دهد که با آغاز روند توزیع کمک‌ها در این ولایت، شمار زیادی از جنگ‌جویان طالبان که بیشتر آنان از ولایت‌های پشتون‌نشین هستند، به سمنگان سرازیر می‌شوند.
به گفته او، سران گروه طالبان که در روند توزیع کمک‌ها دست باز دارند، فهرست‌های طولانی خود را ترتیب می‌کنند و به کارمندان ساحه‌ای نهادهای امدادرسان می‌دهند تا به‌عنوان افراد مستحق ثبت شوند. او علاوه می‌کند که کارمندان ساحه‌ای توانایی رد فهرست اعضای گروه طالبان را ندارند.
فعالان مدنی در سمنگان نیز ادعا دارند که جنگ‌جویان طالبان در جریان جنگ‌های دو دهه گذشته با نامهای مختلف چندین شناس‌نامه گرفته‌اند و اکنون با استفاده از این شناس‌نامه‌ها چندین بار کمک دریافت می‌کنند. سمیع‌الله (نام مستعار) فعال مدنی در سمنگان، به روزنامه 8صبح می‌گوید: «بیشتر جنگ‌جویان طالبان با نامهای مستعار بارها از کمک‌های بشری مستفید شده‌اند. هیچ نهاد خصوصی و مدنی از جریان توزیع کمک‌ها نظارت ندارد. در صورتی که کارمندان ساحه‌ای نام اعضای طالبان را درج فهرست افراد مستحق نکنند، در کنار تهدید امنیتی، روند توزیع نیز با اخلال مواجه می‌شود.»
احمد، دیگر فعال مدنی در سمنگان، می‌گوید: «طالبان در محل توزیع کمک‌ها اجازه استفاده تلفن‌های هوشمند به مستفید‌شونده‌ها را نمی‌دهند؛ چون هراس دارند که به رسانه‌ها درز کند. تلفن‌ها قبل از آغاز روند توزیع از سوی جنگ‌جویان این گروه جمع‌آوری می‌شود و در محل مخصوص تا ختم روند توزیع نگه‌داری می‌شوند.»
در کنار این‌که جنگ‌جویان محلی طالبان در سمنگان به جای باشنده‌گان ملکی این ولایت از کمک‌های بشردوستانه مستفید می‌شوند، جنگ‌جویان این گروه از ولایت‌های دیگر نیز برای دریافت کمک به سمنگان سرازیر می‌شوند. این جنگ‌جویان پس از دریافت کمک و فروش آن در بازارهای محلی دوباره به ولایت‌های خود بر‌می‌گردند.
مالک یکی از مسافرخانه‌ها این موضوع را به روزنامه 8صبح تأیید کرده است. قیوم اکبری، یکی از دکان‌داران شهر ایبک، می‌گوید که شماری از افراد طالبان بسته‌های مواد غذایی کمکی را برای فروش به دکان او می‌آورند.
دست‌برد در کمک‌های نقدی
عبدالله هوتک، سخنگوی والی طالبان برای سمنگان، در شروع ماه قوس سال روان خورشیدی از طریق توییترش از آغاز توزیع ۲۶۵ هزار دالر امریکایی پول نقد توسط کمیساری عالی سازمان ملل متحد به نیازمندان خبر داد. او نوشت که روند توزیع پول نقد روز یک‌شنبه، ۶ قوس، آغاز شده است. به گفته او، این مقدار پول به ۹۳۱ خانواده توزیع شده است.
بر‌اساس یادداشت عبدالله هوتک، از این پول برای ۱۲ خانواده ۶۰۰ دالری، برای چهار خانواده ۷۰۰ دالری و برای ۹۱۵ خانواده دیگر ۲۷۵ دالری توزیع شده است که مجموعه آن ۲۶۵ هزار دالر امریکایی می‌شود. سخنگوی مقام ولایت طالبان در سمنگان اما علت تفاوت در توزیع این کمک‌های نقدی را روشن نساخته است.
کارمند برحال یکی از نهادهایی که مسوولیت نظارت از روند توزیع کمک‌های نقدی در سمنگان را برعهده دارد، می‌گوید که در نخستین دور توزیع پول نقد، تنها ۳۰ خانواده توانستند مبلغ ۲۷۵ دالر به دست بیاورند، اما ۸۸۵ خانواده دیگر در شهر ایبک و ولسوالی‌های این ولایت تنها ۱۸ هزار افغانی دریافت کرده‌اند؛ هر خانواده حدود ۲۰۵ دالر. هر‌یک از این خانواده‌ها باید ۲۷۵ دالر امریکایی دریافت می‌کردند، اما از حق هر خانواده حدود ۷۰ دالر امریکایی کاسته شده است.
عبدالحلیم، یکی از باشنده‌گان شهر ایبک، روز دوشنبه، ۷ قوس، کمک نقدی دریافت کرده است. او به روزنامه 8صبح، می‌گوید که نزدیک به دو ماه پیش توسط کارمندان ساحه‌ای یکی از نهادهای مددرسان ثبت نام کرده بود و در هفتم قوس توانسته کمک دریافت کند. عبدالحکیم می‌افزاید که پس از ساعت‌ها انتظار مبلغ ۱۸ هزار افغانی پول نقد دریافت کرده و کارمندان ساحه‌ای این نهاد برایش گوش‌زد کرده‌اند که در صورت دریافت تماس از سوی نهادهای امدادرسان و نماینده‌گان طالبان، باید تایید کند که مبلغ ۲۷۵ دالر امریکایی پول نقد از کمک‌های UNCHR دریافت کرده است.
باج‌دهی برای راه‌یابی به فهرست نیازمندان
در کنار این‌همه، باشنده‌گان مرکز و ولسوالی‌های سمنگان در مواردی وادار می‌شوند برای این‌که نام‌شان در فهرست نیازمندان درج شود، به افراد طالبان باج بدهند. لینا، زنی بیوه است که حدود ۳۵ سال دارد. او رییس خانواده پنج‌نفری است. لینا می‌گوید یکی از همسایه‌هایش که در صفوف طالبان وظیفه دارد، حدود ۴۰ روز پیش نام او را در یکی از فهرست‌های افراد مستحق درج کرده است. به گفته او، مجبور شده در بدل این کار، هفت هزار افغانی به این جنگ‌جوی طالبان رشوت وعده دهد. حالا خانم لینا پس از دریافت ۱۸ هزار افغانی، هفت هزار آن را به یک جنگ‌جوی طالب باج داده است.
مسوولان محلی طالبان در سمنگان اما از توزیع عادلانه و شفاف روند توزیع کمک‌های بشردوستانه به خانواده‌های نیازمند سخن می‌زنند و تأکید می‌کنند که در این روند هیچ دست‌بردی نرده‌اند.
این‌همه در حالی است که سازمان ملل متحد اعلام کرده که در جریان نُه ماه گذشته سال روان میلادی، برای ۲۴،۳ میلیون تن در افغانستان مواد غذایی و غیرغذایی توزیع کرده است تا از گرسنه‌گی در امان باشند. دفتر هماهنگی کمک‌های بشری سازمان ملل متحد در افغانستان (اوچا) تأکید کرده که این کمک‌ها تنها به افراد غیرنظامی و نیازمند در نظر گرفته شده است.
