۲۰ یاشگه تۉلگن باله
کامله افضلی
فقط ۱۵ یاشده اېدی؛ اېرته‌لبلری آنه‌سی اونی چقیرگنده، هلی اویقوسی ترقه‌لمه‌گن بۉلردی، بعضاً اېرینیب اۉرنیدن تورردی، بعضاً اېسه آنه‌سی ینه چقیریشیدن آلدین اویغانردی. قاره کییمی و آق چادرینی کییب، کتابلرینی دستکول‌گه سالردی-ده، مکتبگه یۉل آلردی. او بو عادی قتناولر بیر کون کېلیب حیاتیده‌گی اېنگ کتّه ارمانیگه ایلنیشینی بیلمسدی.
مکتب سحر اوچون عادی حیاتی‌نینگ بیر قِسمی اېدی؛ خودّی اېرته‌لبکی چای، کیینیش و اویدن چیقیش کبی. او رسم چیزیشنی یخشی کۉر‌ردی. بیر کونی دفتریگه یشیل یۉل چیزیب، اۉزینی اونینگ آخریده یشیل لباسده تصویرله‌دی. آنه‌سی دېدی: «اطرافینگ‌نینگ تۉرت تامانی هم یشیل، کۉیله‌گینگ هم یشیل اېکن.» سحر کولیب: «بو‌نینگ معناسی نیمه اېکنینی بیله‌سنمی؟» دېدی. آنه‌سی: «یشیل بۉله‌سن و کۉنگلینگده‌گی آرزوگه اېریشه‌سن، دېگنی»، دېدی. سحر: «هه، آنه؛ مېن قاضی بۉلیشنی خواهله‌یمن، سارنوال بۉلگن آتم دېک»، دېدی.
اۉشه کونلرده اونینگ آرزولری عادی اېدی؛ مکتب، بیلیم یورتی، قاضی بۉلیش و کېله‌جکنی قوریش. بعضاً ریاضی امتحانیدن قۉرقردی، اَیریم تانگلرده کۉپراق اوخلشنی ایستردی، صنفداشلری بیلن کولردی و اۉقیتووچیلر همده کېله‌جک حقیده صحبتلشردی؛ خودّی باشقه ۱۵ یاشلی قیزلر کبی.
او اېرته‌گه هم مکتبگه باره‌من، ایندینگه هم، کېله‌سی آی و کېله‌سی ییل هم باره‌من، دېب اۉیلردی؛ اما ۱۵-اگوست هېچ کیم کېلمه‌یدی دېب اۉیله‌مه‌گن اۉشه عادی «اېرته‌گه»نینگ آخری بۉلدی.
سحر اوّل مکتب‌نینگ یاپیلیشی بیر نېچه کوند‌ن آرتیق دوام اېتمه‌یدی، دېب اۉیله‌دی؛ کېین بیر نېچه هفته، کېین کېله‌سی آی، اوندن سۉنگ کېله‌سی ییل، دېییشدی؛ اما کونلر، آیلر و ییللر اۉتدی و بېش ییل بۉلدی.
۱۵ یاشلی سحر اېندی ۲۰ یاشگه تۉلدی. آنه‌سی اونینگ بۉیی اۉسگنینی، آوازی اۉزگرگنینی و اولغه‌یگنینی اَیته‌دی، اما سحر‌نینگ اۉزی همان اۉشه ۱۵ یاشلی کونلر آره‌سیده قه‌یېرده‌دیر قالیب کېتگن؛ مکتب نامینی اېشیتیشی کفایه — او ینه ۱۵ یاشلی قیزگه ایلنه‌دی، کۉنگلی اېزیله‌دی، تاماغی بۉغیله‌دی و ینه بیر تانگ صنفده اۉتیریشنی آرزو قیله‌دی، حتا اۉشه صنف ریاضی صنفی بۉلسه هم. اما اونینگ آرزولریدن تشقریده آدملر: «۲۰ یاشگه تۉلیبدی، اولغه‌ییبدی، اېندی تورموشگه چیقیش وقتی»، دېییشه‌دی. …
اما سحر شونچه‌که بیر قیز اېمس؛ او منه شو بېش ییل ایچیده ۲۰ یاشگه تۉلگن مینگلب ۱۵ یاشلی قیزلردن بیری، ۲۱ یاشگه تۉلگن مینگلب ۱۶ یاشلی قیزلردن بیری و ۲۲ یاشگه تۉلگن مینگلب ۱۷ یاشلی قیزلردن بیریدیر؛ اولر فقط مکتبدن محروم بۉلیب قالیشمه‌دی، بلکه باله‌لیگی، اۉسمیرلیگی، تنلاو حقوقی و کېله‌جگی‌نینگ بیر قِسمی هم اولردن تارتیب آلیندی؛ اَیریملری اېرته و مجبوری نکاح قربانیگه ایلندی، اَیریملری مهاجر بۉلدی، اَیریملری اېسه هلی هم چنگ باسیب یاتگن کتابلری بیلن مکتب دروازه‌لری‌نینگ آچیلیشینی کوتماقده.
هر سفر سحرلرگه دوچ کېلگنیمده، خَیالیمده بیر سوال ایلنه‌دی: اگر بیر کون کېلیب بو عیاللرگه نسبتاً دشمنانه قره‌شده‌گی ترورچیلر افغانستان تقدیریدن چېتلشتیریلسه، سحرلر‌نینگ تقدیری نیمه بۉله‌دی؟ یۉقاتیلگن بېش ییلنی اولرگه قَیتریش ممکنمی؟ یاکه سحرلر ینه ۱۵ یاشگه قَیته‌دیمی؟
مکتب شونچه‌که یاپیلگن بیر دروازه اېمس؛ بو دروازه آرتیده میلیونلب انسانلر‌نینگ حیاتیدن ییللر قالیب کېتگن.
سحر ۲۰ یاشگه تۉلدی، اما ۱۵ یاشیده یشش امکانیتینی بای بېردی؛ جمعیت تقدیرینی جهالت باشقرگنده، باله‌لرینی اولغه‌یتیریب قۉیه‌دیگن، اما اولرگه باله‌لیک قیلیشگه امکان بېرمه‌یدیگن جهالتدن داد.
سحرلر اولغه‌ییشدی، اما اولر‌نینگ آرزولری همان یاپیق مکتب دروازه‌لری آرتیده توریبدی.
