سالیقلر‌نینگ حددن تشقری یوقاریلیگی و اهالی‌نینگ خرید قابلیتی پسه‌ییشی؛ اۉرته حجمده‌گی اقتصادی فعالیتلر تورغونلیککه اوچره‌ماقده
۸صبح، غزنی
افغانستان‌نینگ تورلی ولایتلریده اۉرته حجمده‌گی تجارت فعالیتی بیلن شغللنه‌یاتگن بیر قطار تدبیرکارلر بیزنسده‌گی تورغونلیک و درآمد یۉقلیگیدن شکایت قیلماقده. بو تدبیرکارلر ۸صبح گزېته‌سی بیلن صحبتده هر کونی اۉنلب فعالیت یوریتیش رخصت‌نامه‌لری بېکار قیلینه‌یاتگنینی، دوکان اېگه‌لری اېسه اۉز سودا فعالیتلرینی ساتیشگه یاکه یاپیشگه مجبور بۉله‌یاتگنینی تأکیدله‌یدیلر. منبعلر‌نینگ اَیتیشیچه، بونده‌ی وضعیت‌نینگ اساسی سببی، بیر تاماندن، آغیر سالیق باسیمی، فعالیت رخصت‌نامه‌سی اوچون تورلی تۉلاولر، شهر حاکمیتی ییغیملری و باشقه خرجتلر بۉلسه، ایکّینچی تاماندن، اهالی‌نینگ خرید قابلیتی کېسکین پسه‌یگنی دیر.
کابل، غزنی، پکتیکا و میدان وردک ولایتلریده‌گی تدبیرکارلر کیچیک و اۉرته بیزنس اېگه‌لری‌نینگ کۉپچیلیگی اۉز تجارت فعالیتینی دوام اېتتیریشدن چرچه‌گنینی اَیتماقده. اولر‌نینگ تأکیدلشیچه، طالبان تورلی ناملر بیلن، جمله‌دن، درآمد سالیغی، کسب-هنر رخصت‌نامه‌سی، رخصت‌نامه‌نی اوزه‌یتیریش تۉلاوی، تازه‌لیک ییغیمی، لوحه سالیغی، اطراف-محیط محافظه‌سی رخصت‌نامه‌سی، جماعت سلامتلیگی رخصت‌نامه‌سی و ینه بیر قنچه تۉلاولر آرقه‌لی تدبیرکارلردن پول ییغماقده.
اولر‌نینگ اَیتیشیچه، بوندن تشقری، جای اجاره‌سی، برق انرژیسی و کونده‌لیک حیات خرجتلری شو قدَر آغیرلشگنکی، سودادن آلینه‌دیگن آز‌گینه فایده هم بیزنس‌نینگ جاری خرجتلرینی قاپلشگه یېتمه‌یدی. نتیجه‌ده، بو کسب اېگه‌لری‌نینگ کۉپچیلیگی قیسقه مدت ایچیده اۉز سرمایه‌لریدن اَیریلماقده.
یوقاریده قید اېتیلگن عامللر بیلن بیر قطارده، مملکت وطنداشلری ایش ا‌ۉرینلری و درآمد منبعلری‌نینگ یۉقلیگینی هم اقتصادی فعالیتده‌گی تورغونلیک‌نینگ اساسی سببلریدن بیری دېب حسابله‌یدی. اولر اهالی‌نینگ خرید قابلیتی پسه‌ییشینی بازارده‌گی تورغونلیککه آلیب کېلگن باشقه عامل صفتیده کۉرسه‌تماقده. وطنداشلر‌نینگ اَیتیشیچه، کېنگ کۉلملی ایشسیزلیک، ایش حقی‌نینگ کمه‌ییشی و آزیق-طعام محصولاتلری نرخی‌نینگ آشیشی عایله‌لرنی حتا کۉپلب ضرور احتیاج ماللرینی ساتیب آلیشدن واز کېچیشگه مجبور قیلگن.
غزنی شهری‌نینگ نوآباد حدودیده یشاوچی اهالیدن بیری محمدعلی، او یقینده بو حدودده کییم-کېچک و باشقه لباسلر ساتیله‌دیگن دوکان آچگن. یقینده ایراندن مجبوری چیقریب یوباریلگن او ایش ا‌ۉرینلری یۉقلیگی و مملکت ایچیده درآمد تاپیش اوچون مناسب شرایط موجود اېمسلیگیدن شکایت قیلماقده.
او شونده‌ی دېیدی: «آدملر‌نینگ اقتصادی احوالی جوده یامان. شونده‌ی کونلر هم بۉله‌دیکی، حتا بیر دانه کییم هم ساتالمه‌یمن. آدملر بازارلرگه کۉپ کېله‌دی، اما یېترلی پولی بۉلمه‌گنی سببلی ضرور آزیق-طعام محصولاتلرینی فقط مالیوی امکانیتیگه قره‌ب ساتیب آلیشگه مجبور. کییم-کېچک ساتیب آلیشگه قُربی یېته‌دیگن عایله‌لر جوده کم».
کابل شهری‌نینگ اوچینچی حدودیده یشاوچی شفیع‌الله ۸صبح گزېته‌سی بیلن صحبتده شهرده‌گی اۉرته حجمده‌گی تجارت فعالیتی‌نینگ تورغونلیگی حقیده‌گی کوزه‌توولرینی قوییده‌گیچه بیان قیله‌دی: «بو کونلرده، احتمال، اۉزینگیز هم سېزگندیرسیز، اجتماعی ترماقلرده هم، شهر کۉچه‌لری و بازارلرده هم دوکانلر مال-ملکی بیلن بیرگه ساتووگه قۉییلگنی حقیده‌گی اۉنلب اعلانلرگه دوچ کېله‌یپمیز. بولر‌نینگ برچه‌سی ایش و درآمد یۉقلیگینی کۉرسه‌ته‌دی. آدملر اۉز تجارت فعالیتینی تۉخته‌تیشگه مجبور بۉلماقده».
میدان وردک ولایتیده یشاوچی، شخصینی آشکار قیلیشنی ایسته‌مه‌گن وطنداشلردن بیری ۸صبح گزېته‌سی بیلن صحبتده سالیق خرجتلری و جاری صرف-خرجتلر یوقاریلیگی سببلی فعالیت رخصت‌نامه‌سینی بېکار قیلیش همده دوکانیده‌گی ماللرنی ارزان نرخده ساتیش نیتیده اېکنینی اَیتدی.
آزیق-طعام محصولاتلری دوکانی و یوویش واسطه‌لری ایشلب چیقره‌دیگن کیچیک فابریکه اېگه‌سی بۉلگن بو شخص شونده‌ی دېیدی: «خرجتلر جوده یوقاری. شهر حاکمیتی، اطراف-محیط محافظه‌سی باشقرمه‌سی، ساغلیقنی سقلش اداره‌سی و سالیق باشقرمه‌سی تورلی ناملر بیلن سالیق و تازه‌لیک ییغیملرینی اوندیرماقده. بوندن تشقری، جای اجاره‌سی، ایشچیلر‌نینگ ایش حقی و برق انرژیسی خرجتلرینی هم تۉله‌شیمیز کېره‌ک. ایکّینچی تاماندن، سودا حجمیمیز جوده پست، حتا ساتوودن توشه‌دیگن درآمد خرجتلریمیزگه تېنگ کېلمه‌یدی. فقط ایشسیز قالمسلیک اوچون فعالیتیمنی دوام اېتتیردیم. اما اېندی بوتون سرمایه‌مدن اَیریلیشیمدن آلدین ایشلب چیقریش فابریکه‌سی و دوکانیم فعالیتینی تۉخته‌تیشگه قرار قیلدیم».
باشقه تاماندن، پکتیکا ولایتی سالیق باشقرمه‌سیده‌گی بیر منبع ۸صبح گزېته‌سیگه تصدیقلشیچه، بو ولایتده هر کونی اۉرته‌چه بېش کیشی اۉز تجارت فعالیتی رخصت‌نامه‌سینی بېکار قیلیب، کسب-کاری و بیزنسیگه یکون یسه‌یدی.
بو آره‌ده جهان آزیق-طعام دستوری یقینده ملَکه‌لی بۉلمه‌گن ایشچیلر‌نینگ خرید قابلیتی اۉتگن ییلگه نسبتاً تخمیناً ۲۵ فایزگه، اوچ ییللیک اۉرته‌چه کۉرسه‌تکیچگه نسبتاً اېسه قریب ۳۰ فایزگه پسه‌یگنینی معلوم قیلدی.
قید اېتیش جایزکی، طالبان ایکّی ییل اوّل اَیریم سالیقلرنی کمه‌یتیریش چاره‌لرینی کۉریشینی معلوم قیلگن اېدی. بو چاره‌لر قطاریده ییللیک سودا حجمی ایکّی میلیون افغانیگچه بۉلگن تدبیرکارلیک فعالیتینی سالیق تۉله‌شدن آزاد قیلیش هم بار اېدی. شونگه قره‌مه‌ی، بیر قطار وطنداشلر‌نینگ اَیتیشیچه، بو قرار عملده اجرا اېتیلمه‌گن و دوکاندارلردن سالیقلر اوّلگیدېک اوندیریلماقده.
