بېش ییل آلدین بېشینچی صنفده اېدیم
لیلا احمدی
بېش ییل اۉتگنیگه ایشانالمیمن؛ هر کونی مېن اوچون بیر عصردېک اۉتگن بېش ییل سکوت، فریاد، ارمان و امیدسیزلیککه تۉله. بو دهشت شو قدَر اوزاق دوام اېتیشینی هېچ تصور قیلمهگندیم. طالبان حاکمیتگه کېلگنیده، مېن مکتبنینگ بېشینچی صنفیده اېدیم. اۉشه پیتده آرزولریمنینگ بار-یۉغی بیر ییل اۉتیب توپراق آستیده قالیشینی بیلمسدیم. اۉزیمگه: «یېتّینچی صنفگه یېتگونیمچه، طالبان بو مملکتدن کېتهدی و بیز ینه اۉقیشیمیزنی دوام اېتتیره آلهمیز»، دېب اَیتردیم.
اما طالبان کېتمهدی و مکتب اېشیکلری بیز اوچون یاپیق قالهوېردی. مکتب بیزدن تارتیب آلیندی؛ عیناً اۉشه جای قیزلرنینگ حیاتینی ذوق-شوق بیلن رنگ-برنگ قیلردی. گۉیا قیلگن برچه ایشلریمیز، اۉقیگنلریمیز، کولگنلریمیز و قیلگن برچه فریادلریمیز بېفرقلیک دنیاسیده غرق بۉلدی. بو بېش ییل دوامیده مکتب اېشیکلری آچیلیشینی امید بیلن کوتگن قیزلر استه-سېکین کۉزلریدهگی امید نورینی یۉقاتدیلر؛ اۉرگنیش، قنات یازیش و آرزولریگه اېریشیش اشتیاقی سۉنه باشلهدی.
اېندی ینگی کتابلرنینگ هیدی یۉق؛ مکتب یۉلیده ینگرهگن کولگیلر شاوقینی یۉق؛ کېلهجکنی یازیشی کېرهک بۉلگن قلملر یۉق. اېندی هېچ کیم مکتب کییمی ساتیب آلیش اوچون کۉچه و بازارگه چیقمهیدی، هېچ کیم دستکول، کتاب و دفتر اوچون اوییدن هیجان و تبسم بیلن چیقمهیدی. بیر پیتلر بیز اوچون عادی و عادتی بۉلگن نرسهلر اېندی خاطرهگه ایلنگن.
حقیقتاً هم، بو یېرگه هېچ قچان تصور قیلمهگن جاییمیزگه یېتیب کېلگنیمیزگه ایشانالمیمن؛ قیزلرنینگ مکتبگه بارمسلیگی آدملر اوچون عادتی حالگه ایلنگن جایگه. بیر پیتلر وقتینچهلیک بۉلهدی دېب اۉیلهگن فاجعه جمعیتنینگ اۉلیم سکونتیده اچّیق حقیقتگه ایلندی.
اېندی کۉپلب آدملر قیزلرنینگ اۉقیمسلیگینی قبول قیلیب بۉلدی. اېندی مکتب اېشیکلرینینگ آچیلیشی اوچون آوازینی بلند کۉترهدیگنلر کم. بو یورت قیزلری نېگه تعلیمدن محروم قیلینیشی کېرهکلیگینی سۉرهیدیگنلر هم کمهیدی. گۉیا همه بو وضعیت قرشیسیده قۉلیدن هېچ نرسه کېلمسلیگیگه ایشانیب قالگندېک.
بیر پیتلر قیزلرینینگ قۉلیدن توتیب، اولرنی مکتب اېشیگیگچه کوزهتیب قۉیگن آته-آنهلر بوگون قیزلری آلتینچی صنفدن یوقاریده اۉقی آلمسلیگینی قبول قیلیب بۉلدی. افغانستان خلقینینگ بو قبول قیلیشی و سکوتی بعضاً مېن اوچون ظلمنینگ اۉزیدن هم خوفلیراق و آغریقلیراق تویولهدی؛ چونکه ظلم جمعیت اونگه کۉنیککنیده اوزاق دوام اېتهدیگن بۉلهدی.
بعضاً اۉزیمدن سۉرهیمن: نېگه مملکتیمیزده اېرتنگی کوننینگ یېتکچیلری بۉلیشنی ایستهگن قیزلرگه بونچهلیک ظلم و زۉرآورلیک قیلینهدی؟ نېگه کېلهجککه امید بیلن قرهیدیگن عیاللر اویلرینینگ دېرَزهلری آرتیده اۉتیریب، آرزولرینینگ برباد بۉلیشیگه گواه بۉلیشلری کېرهک؟ نېگه عذاب-عقوبتلرگه تۉله بو یورتده فقط قیز بۉلگنیمیز اوچون شوندهی آغریق چېکیشیمیز کېرهک؟
نېگه قناتلریمیزنی یرهتیشیمیزگه یۉل قۉییشمهیدی؟ نېگه آرزولریمیزنی بیزدن تارتیب آلیشهدی؟ نېگه کتاب و دفترلریمیزنی یاقیشهدی؟ نېگه حجابنی بیزنی تعلیمدن محروم قیلیش اوچون بهانه قیلیشهدی؟ قچانگچه بو قدَر درد و عذابنی یېلکهمیزده کۉتریشیمیز کېرهک؟ قچانگچه بو شفقتسیز تیزیمگه چیدهشیمیز کېرهک؟ قچانگچه مکتبنینگ یاپیق اېشیکلری آرتیده کوتیب توریشیمیز کېرهک؟
بو سواللر قلبیمده آلاو کبی النگهلنیب، روحیمنی کویدیرهدی. بېش ییل آلدین مېن یېتّینچی صنفگه یېتگنیمده ینه مکتبگه بارهمن، دېب اۉیلهگن بېشینچی صنف قیزی اېدیم. بېشینچی صنف مېن اوچون مکتبنینگ سۉنگگی صنفی بۉلیشی ممکنلیگینی بیلمسدیم.
بېش ییل اۉتدی و مېن همان بیر کون ینه آچیلیشی کېرهک بۉلگن اۉشه اېشیک آلدیده توریبمن. خداییم، بو دهشتلی توش قچانگچه دوام اېتهدی؟
