کابل؛ چېکّه حدودلری اېنگ عادی شهرامکانیتلریدن هم محروم بۉلگن پایتخت
آدرینا بهزاد
کابلنینگ اَیریم حدودلری اهالیسی باشلنغیچ امکانیتلرنینگ یۉقلیگی و اساسی خدمتلردن فایدهلنه آلمهیاتگنیدن شکایت قیلماقده. یۉل و کۉچهلرنینگ یامانلیگی، ایچیملیک سووی و برق انرژیسینینگ یۉقلیگی، شونینگدېک، طبیات مرکزلرینینگ یېتیشمسلیگی اوشبو حدودلر اهالیسی دوچ کېلهیاتگن اېنگ مهم معمالردن دیر. بو حدودلر اهالیسی قۉشیمچه قیلیشیچه، اکثریت عایلهلر اقتصادی معمالر بیلن کورهشماقده و قتناو، سوو خرید قیلیش همده طبی خدمتلردن فایدهلنیش اوچون قۉشیمچه خرجتلرنی تۉلهشگه قُربی یېتمهیدی. اولرنینگ اَیتیشیچه، یشهش جایلریگه یقین طبیات مرکزلرینینگ یۉقلیگی سببلی بېمارلرنی، اینیقسه، شاشیلینچ حالتلرده دوالش اوچون شهر مرکزیگه باریشگه مجبور بۉلیشماقده.
بو اهالی اَیریم کۉچهلر و قتناو یۉللریده، اینیقسه، یامغیرلی موسمده یۉللرنینگ یامانلیگی قتناونی قیینلشتیریشینی و بالهلر همده کېکسهلر کۉپراق معمالرگه دوچ کېلهیاتگنینی اَیتماقده. اولر ایلگری قوریلگن یۉللر و تۉرت یۉللرنینگ بوزیلیب، قَیته قوریلهیاتگنینی تنقید قیلیب، طالبان هلی هم یۉل، ایچیملیک سووی، برق انرژیسی و طبیات مرکزلری یېتیشمهیاتگن حدودلرگه عموماً اعتبار قرهتمهیاتگنینی اَیتماقده.
کابلدهگی کمپنی حدودی اهالیسی حمید (مستعار)، بو حدود اهالیسی اېنگ عادی امکانیتلر و شهر خدمتلریدن محروم اېکنینی اَیتهدی. اونینگ سۉزلریگه کۉره، کمپنی پایتختده جایلشگن بۉلسه-ده، بو حدود اهالیسی اَیریم حاللرده اولرنینگ یشهش شرایطلرینی اَیریم ولایتلر اهالیسینیکیدن هم قیینلشتیرگن معمالرگه دوچ کېلماقده.
کمپنی بو اهالیسی شوندهی دېیدی: «پایتختده یشهیمیز، اما برق، سوو و یخشی یۉلیمیز یۉق. فرزندلریمیز اوچون مکتب جوده اوزاقده و حدودده بالهلر اۉینهشی اوچون مناسب جای یاکه پارک یۉق. حتا یۉنهلیشلی موترلر هم بیزنینگ یۉلیمیزدن قتنهمهیدی. کیمدیر کسل بۉلیب قالسه یاکه شاشیلینچ ایش چیقسه، موتر تاپیشیمیز جوده قیین. باشقه تاماندن، یۉللرنینگ احوالی جوده یامان و بېمارنی آلیب کېتیشده کۉپلب معمالرگه دوچ کېلینهدی. چنگ-تۉزان هم جوده کۉپ و نفس آلیشیمیزنی قیینلشتیرماقده.»
حمید قۉشیمچه قیلیشیچه، کمپنی اهالیسینینگ اکثریتی یخشی اقتصادی شرایطگه اېگه اېمس و عینی پیتده کۉپلب اساسی شهر خدمتلریدن هم محروم. او شوندهی دېیدی: «کمپنی اهالیسینینگ اکثریتی یخشی اقتصادی احوالگه اېگه اېمس، اما اقتصادی معمالردن تشقری، کۉپلب دولت خدمتلریدن هم محروممیز. کېچهسی کۉچهلر قارانغو و حتا اویلریمیز هم برق یۉقلیگی سببلی ظلمتده قالهدی. ساغلام ایچیملیک سووی یۉق و کۉپلب بالهلریمیز تورلی کسللیکلرگه چهلینماقده.»
کابلدهگی کمپنی حدودینینگ ینه بیر اهالیسی نعیم (مستعار)، شهرنینگ اَیریم قِسملریده اوّل قوریلگن یۉللر و تۉرت یۉللر بوزیلهیاتگنینی، اما هلی هم قوریلیش و باشلنغیچ خدمتلرنی تأمینلشگه محتاج حدودلرگه یېترلیچه اعتبار بېریلمهیاتگنینی اَیتهدی. او شوندهی دېیدی: «طالبان قوریلگن یۉللر و تۉرت یۉللرنی بوزماقده، اما کابل شهری یقینیدهگی حدودلرده یۉل قوریش، مکتب برپا اېتیش و سوو تأمیناتی تیزیمینی یرهتیشگه اعتبار بېریلمهیپتی.»
نعیم قۉشیمچه قیلیشیچه، کمپنیده مالیوی امکانیتی کۉپراق عایلهلر بیلن کم درآمدلی عایلهلر اۉرتهسیدهگی یشهش شرایطیدهگی فرق کۉپراق سېزیلهدی. او شوندهی دېیدی: «اقتصادی احوالی نسبتاً یخشی بۉلگنلر اۉزلری اوچون قویاش برق تیزیمینی اۉرنهتیشگن و شخصی موترلری بار؛ اما بیز کبی مالیوی امکانیتی یخشی بۉلمهگنلر اوچون بو یېردهگی یشهش شرایطی جوده قیین. باشقه تاماندن، نه یېترلی پولیمیز بار، نه یخشیراق حدودگه کۉچیب اۉتیشیمیز اوچون مناسب ایشیمیز بار. بیز هم انسانمیز و عمریمیز اۉتماقده، اما بیر کون هم حقیقی فراوانلیکنی باشدن کېچیرمهدیک.»
کابلدهگی تنیکوت حدودی اهالیسی بلال (مستعار) هم بو حدودده باشلنغیچ امکانیتلر و اساسی خدمتلر یۉقلیگیدن شکایت قیلهدی. اونینگ اَیتیشیچه، یۉل و کۉچهلرنینگ یامانلیگی، ایچیملیک سووی و برق انرژیسینینگ یۉقلیگی بو حدود اهالیسی دوچ کېلهیاتگن اېنگ مهم معمالردن دیر.
بو کابل اهالیسی شوندهی دېیدی: «تنیکوتده قریب ۱۰ ییلدن بېری یشهیمن. بو حدود کابل شهر مرکزیدن اتیگی ۲۰ دقیقهچه اوزاقلیکده جایلشگن بۉلسه-ده، بیز هلی هم اېنگ عادی امکانیتلردن محروممیز. مناسب شفاخانهمیز یۉق، کۉچهلرنینگ احوالی هم جوده یامان. چنگ-تۉزان جوده کۉپ و هېچ قندهی یشیل حدود یاکه کۉکلمزارلیک یۉق. بو یېرده مناسب بازار هم یۉق و آدملر احتیاج سېزهدیگن کۉپلب محصولاتلرنی تاپیب بۉلمهیدی.»
کابلدهگی سرکوتل اهالیسی زهرا (مستعار)، باشلنغیچ امکانیتلرنینگ یۉقلیگی و بو حدوددهگی موجود معمالر اولرنینگ کوندهلیک ایشلرینی بجریشینی قیینلشتیرگنینی اَیتهدی.
بو کابل اهالیسی شوندهی دېیدی: «کابل کۉتهلیده یشهیمیز؛ بو یېرده ایچیملیک سووی یۉق، موتر آسانگینه تاپیلمهیدی و اوچ ییلدن آشدی که یۉلدهگی چنگ و توپراق سببلی بېملال نفس آلالمهیمیز. حتا چنگ-تۉزان اویلریمیز ایچیگه هم کیرهدی. بیز قیزلر ساعتلب یۉل چېتیده کوتهمیز، اما موتر جوده قیین تاپیلهدی و کوندهلیک ایشلریمیزنی بجریشده معمالرگه دوچ کېلهمیز. باشقه تاماندن، سوویمیز یۉق و ایچیملیک سووینی هم ساتیب آلیشگه، یووینیش و اوینینگ باشقه احتیاجلری اوچون هم تانکردن سوو آلیشگه مجبورمیز. بو حالت عایلهلریمیز ذمّهسیگه کتّه خرجتلر یوکلهگن.»
کابلنینگ فرزه اولسواللیگی یشاوچی شکور (مستعار)، شفاخانه، برق انرژیسی و ایچیملیک سووینینگ یۉقلیگی اوشبو تومن اهالیسی دوچ کېلهیاتگن اېنگ مهم معمالردن اېکنینی اَیتهدی. اونینگ سۉزلریگه کۉره، فرزه اهالیسی حتا عادی کسللیکلرنی دوالش اوچون هم بېمارلرینی کابل شهری یاکه سرای خواجهگه آلیب باریشگه مجبور.
بو فرزه اهالیسی شوندهی دېیدی: «فرزه کابل شهریدن ۳۰ دقیقهدن آرتیق اوزاقده اېمس، اما هلی هم الکتر و مناسب شفاخانهمیز یۉق. اگر کیمدیر حتا عادی کسللیککه چهلینسه هم، اونی کابل شهریگه آلیب باریشگه مجبورمیز. عیاللرنینگ توغروقلری اوچون هم مناسب شفاخانه یۉق. ایچیملیک سووی هم یۉق، ایلگری موجود بۉلگن بولاقلر و کاریزلر قوریب قالگن. مکتب هم جوده اوزاقده جایلشگن و آلیس قیشلاقلرنینگ بالهلری مکتبگه یېتیب باریش اوچون اوزاق مصافهنی باسیب اۉتیشهدی.»
شکور قۉشیمچه قیلیشیچه، مناسب یۉلنینگ یۉقلیگی هم اوشبو تومن اهالیسی اوچون جدّی معمالردن بیریدیر و کۉپلب حدودلرده حتا یۉلگه جوده محتاج بۉلگن یۉللر هم قوریلمهگن. اونینگ اَیتیشیچه، اَیریم حدودلرده آدملر اۉز مبلغلری حسابیدن یۉل قوریشگه کیریشگن. او شوندهی دېیدی: «بیر نېچه ییلدن بېری برق اوستونلری اۉرنهتیلگن، اما هر سفر برق اولنهدی، دېب وعده بېریشهدی و بوگونگچه بو ایش عملگه آشیریلمهگن. اکثریت آدملر ساغلیق اوچون ضررلی بۉلگن دریا سوویدن فایدهلنیشگه مجبور. حتا مناسب نانوایخانهمیز هم یۉق و کۉپلب معمالرگه دوچ کېلماقدهمیز.»
شکور قۉشیمچه قیلهدی: «بو تومندن کۉپ مقدارده محصولات ییغیب آلینهدی، اما بونینگ عوضیگه اهالیگه یېترلی جماعت خدمتلری کۉرسهتیلمهیدی.»
بو حالت بیر نېچه کون اوّل بیرلشگن ملتلر تشکیلاتینینگ بالهلرنی قۉللب-قۉتلش جمغرمهسی (یونیسف) افغانستانده، اینیقسه، قیشلاق حدودلریده باشلنغیچ طبی امکانیتلرنینگ یۉقلیگی بالهلر سلامتلیگینی خوف آستیگه قۉیهیاتگنینی اَیتگن بیر پیتده یوز بېرماقده.
یونیسف بو حالت آلدینی آلیش ممکن بۉلگن کسللیکلرنینگ ترقهلیشیگه سبب بۉلهیاتگنی حقیده خبر بېرگن. یونیسف معلوماتلریگه کۉره، افغانستاندهگی عایلهلرنینگ ۵۵ فایزی باشلنغیچ طبی خدمتلردن فایدهلنیش امکانیگه اېگه اېمس.
