کابلده عمومی حاجتخانهلر یېتیشماوچیلیگی؛ شفاکارلر: اهالی سلامتلیگی خوف آستیده
ایلیا
کابل شهرینینگ تورلی قِسملریده یشاوچی بیر قطار اهالی وکیللری اوشبو شهرده عمومی حاجتخانهلری یېتیشمسلیگیدن خواطر بیلدیریشماقده. اولرنینگ اَیتیشیچه، بو معما کابلده ییللردن بېری موجود بۉلیب، حاضرگچه اونی برطرف اېتیش اوچون ثمرهلی چاره کۉریلمهگن. اولرنینگ سۉزلریگه کۉره، کوندهلیک یوموشلرینی بجریش اوچون اویدن چیققن آدملر عمومی حاجتخانهلری یۉقلیگی سببلی آچیق جایلرده حاجت چیقریشگه مجبور بۉلماقدهلر. شو بیلن بیرگه، شفاکارلر بو حالت یوقوملی کسللیکلرنینگ ترقهلیشیگه، سوو منبعلرینینگ افلاسلنیشیگه و جماعت سلامتلیگیگه تهدید سالیشیگه شرایط یرهتیشی ممکنلیگی حقیده آگاهلنتیرماقدهلر همده تازه و قولهی عمومی حاجتخانهلرینی برپا اېتیش ضرورلیگینی تاکیدلهماقدهلر.
کابلنینگ ریشخۉر حدودی یشاوچیسی حسننینگ اَیتیشیچه، کابل بلدیهسی اۉتمیشدن تا حاضرگچه شهردهگی عمومی حاجتخانهلری یېتیشماوچیلیگی معماسیگه جدّی اعتبار قرهتمهگن. او قۉشیمچه قیلهدی: «عمومی حاجتخانهلرینی قوریش کابل بلدیهسینینگ مسؤولیتیگه کیرهدی؛ اما نه آلدینگی بلدیه و نه طالبان نظارتی آستیدهگی بلدیه بو مسالهگه جدّی اعتبار قرهتدی. تومندن شهرگه بیرار یۉلاوچی کېلیب، حاجتخانه تاپه آلمسه، حاجت چیقریش اوچون دوچ کېلگن جایدن فایدهلنیشگه مجبور بۉلهدی. یاش بۉله توریب بیز شوندهی معماگه دوچ کېلیهپمیز؛ اېندی جسمانی امکانیتی کمراق بۉلگن کېکسه آدم ساعتلب شهر ایلنیب، حاجتخان تاپه آلمسه، قندهی احوالگه توشیشینی تصور قیلینگ».
کابلنینگ ۹۰ فامیلی حدودیده یشاوچی شمسالله و کارتهنو حدودیده یشاوچی نرگس جماعت حاجتخانهلری یېتیشمسلیگینی شهردهگی عیاللر اوچون جدّی معمالردن بیری دېب بیلیشهدی. اولرنینگ سۉزلریگه کۉره، اوشبو قولهیلیکلرنینگ یۉقلیگی عیاللرنی اېرککلرگه نسبتن حاجت چیقریش بارهسیده کۉپراق چېکلاولرگه دچار قیلهدی. اولر طالبان باشقرووی آستیدهگی بلدیهسیدن اوشبو معمانی حل قیلیش اوچون چاره کۉریشنی سۉرهشماقده.
شمسالله تاکیدلهیدی: «عیاللر اوچون عمومی حاجتخانهلرینینگ یۉقلیگی جدّی معمادیر. عیاللر اېرککلر کبی خواهلهگن جایلریده حاجت چیقره آلمهیدیلر. افسوسکی، یۉل چېتلری و دریا بۉیلریده اَیریم کیشیلر حاجت چیقریش اوچون جایلر تنلب آلیشگن و بو حالتگه چاره کۉریلیشی کېرهک».
نرگس شوندهی دېیدی: «کابل شهری مقیاسیده حاجتخانهلرنینگ یېتیشمسلیگی جدّی معمالردن بیری بۉلیب، او کۉپراق حاملهدار عیاللر، بېمارلر و کېکسه آدملرنی قیینچیلیککه سالماقده. تصور قیلینگ، بیرار کیشی مجبور بۉلیب قالسه، بوتون شهرده حتا پول تۉلهب فایدهلنیش ممکن بۉلگن بیرته هم حاجتخانه یۉق. مېن شو پیتگچه بوندهی ساغلیق قولهیلیکلردن فایدهلنیش تجربهسیگه اېگه بۉلمهگنمن و بو حقیقتاً هم تشویشلنرلی».
کابلنینگ کارتهچهار حدودیده یشاوچی شیرآغانینگ اَیتیشیچه، گوجوم حدودلرده عمومی حاجتخانهلرینینگ یۉقلیگی کېکسهلر و بېمارلرنینگ اوشبو قولهیلیکلردن فایدهلنیشینی قیینلشتیرگن. اونینگ سۉزلریگه کۉره، کابل بلدیهسی شهر خدمتلری رېجهسیده آدم گوجوم جایلرده، جملهدن سرای شمالی حدودیده عمومی حاجتخانهلرینی برپا اېتیشنی نظرده توتیشی کېرهک.
کابللیک اوشبو یشاوچیسی دېیدی: «شهرده همه نرسه قوریلماقده، لېکن آدملرنینگ عمومی حاجتخانهسیگه بۉلگن احتیاجیگه اعتبار بېریلمهیپتی. کېکسه یاکه بېمار آدمگه حاجتخانه کېرهک بۉلیب قالسه، اونی تاپیش اوچون سودا مرکزلرینینگ یوقاری قبتلریگه یاکه اوزاق بورچکلریگه باره آلمهیدی. اینیقسه، شهرنینگ گوجوم جایلریده آدملر بوندهی معمالرگه دوچ کېلمسلیگی اوچون جماعت حاجتخانهلری بۉلیشی کېرهک. بوندهی شرایطلر یرهتیلمهگنیده، آدملر حاجت چیقریش اوچون جماعت جایلری و ناقولهی مسکنلردن فایدهلنیشگه مجبور بۉلهدیلر».
کابلنینگ باشقه بیر یشاوچیسی تمیمنینگ اَیتیشیچه، آچیق جایلرده حاجت چیقریشنینگ یگانه سببی عمومی حاجتخانهلرینینگ یېتیشمسلیگی اېمس؛ بلکه اَیریم وطنداشلرنینگ تازهلیککه بېپروالیگی و موجود امکانیتلردن فایدهلنمسلیگی هم بو معمانی کوچهیتیرماقده. اونینگ سۉزلریگه کۉره، اَیریم مسجدلر و سودا مرکزلریده حاجتخانهلر بۉلیشیگه قرهمهی، بیر قطار اېرککلر هنوزگچه یۉل چېتلری و جماعت جایلریده حاجت چیقریشماقده.
بو ییگیت شوندهی دېیدی: «گرچه کابل شهریده اهالی احتیاجیگه یرهشه عمومی حاجتخانهلری موجود بۉلمسه-ده، همه جایده عموماً امکانیت یۉق دېب بۉلمهیدی. هر بیر حدودده مسجد و طهارتخانه بار و آدملر اولرنینگ حاجتخانهلریدن فایدهلنیشلری ممکن؛ شونگه قرهمهی، اَیریم کیشیلر توشونمسلیک یاکه دنگسهلیک طفیلی حاجت چیقریش اوچون یۉل چېتلرینی تنلشماقده. بیز عامهوی اخبارات واسطهلری آرقهلی آدملرگه توشونتیریش ایشلری آلیب باریشیمیز کېرهک، تاکه اولر موجود امکانیتلردن، حتا دوکانلرنینگ حاجتخانهلریدن هم فایدهلنیشسین و جماعت جایلرینی افلاسلنتیریشدن تیییلیشسین».
کابلنینگ سرای شمالی حدودیده یشاوچی عالِمنینگ اَیتیشیچه، اوشبو حدودده عمومی حاجتخانهلرینینگ یېتیشمسلیگی فقرالرنینگ ساغلیق قولهیلیکلردن فایدهلنیشینی قیینلشتیرگن. اونینگ سۉزلریگه کۉره، موجود عمومی حاجتخانهلر هم ۱۰ افغانی عوضیگه خدمت کۉرسهتهدی، بیراق اولر یېترلی درجهده تازه اېمس و کۉپلب وطنداشلر اولرنینگ قهیېرده جایلشگنینی بیلیشمهیدی.
کابللیک بو شخص دېیدی: «بو حدودده عمومی حاجتخانهلری یېترلی درجهده موجود اېمس، بارلریدن هم ۱۰ افغانی تۉلهب فایدهلنیش ممکن؛ اما افسوسکی، اولر تازه و ستندردلرگه جواب بېرهدیگن درجهده اېمس. آدملر ضرورت توغیلگنده سرسان بۉلمسلیکلری اوچون بو معماگه اعتبار قرهتیلیشیگه امید قیلهمیز. باشقه تاماندن، کۉپلب اهالی حتا منه شو موجود حاجتخانهلرنینگ جایلشگن اۉرنیدن هم بېخبر».
شو بیلن بیرگه، بیر قطار شفاکارلر آچیق جایلرده حاجت چیقریش و اوندن کېلیب چیقهدیگن افلاسلنیش یوقوملی کسللیکلرنینگ ترقهلیشیگه زمینه یرهتیشی همده جماعت سلامتلیگینی خوف آستیگه قۉییشی ممکنلیگی حقیده آگاهلنتیرماقدهلر. اولر تازه و قولهی عمومی حاجتخانهلرینی برپا اېتیش، آقاوه سوولرنی تۉغری باشقریش و وطنداشلرنینگ خبردارلیگینی آشیریش اوشبو کسللیکلر ترقهلیشینینگ آلدینی آلیشنینگ مهم یۉللری اېکنینی تأکیدلهماقدهلر.
شفاکارلردن بیری حامد وردکنینگ اَیتیشیچه، آچیق جایلرده حاجت چیقریش وبا، قانلی ایچبوروغ، ایچ تېرلمه، A و E توردهگی هپاتیت همده پارازیتر کسللیکلر کبی یوقوملی خستهلیکلرنینگ ترقهلیشیگه سبب بۉلیشی ممکن. اونینگ سۉزلریگه کۉره، انسان نجهسی یاغینگرچیلیک و آقاوه سوولر آقیمی آرقهلی سوو منبعلرینی افلاسلنتیریشی ممکن، شونینگدېک، پشهلر، افلاس قۉللر و آزیق-طعام محصولاتلرینینگ افلاسلنگن توپراققه تېگیشی هم کسللیک قۉزغهتووچیلرنی یوقتیریشده رۉل اۉینهیدی.
جناب وردک شوندهی دېیدی: «آچیق جایلرده حاجت چیقریش یوقوملی کسللیکلر ترقهلیشینینگ مهم عاملی و جماعت سلامتلیگی اوچون جدّی تهدیددیر. بو حالت وبا، قانلی ایچبوروغ، ایچ تېرلمه، A و E هپاتیت همده پارازیتر کسللیکلرنینگ کېنگ ترقهلیشیگه آلیب کېلیشی ممکن. کابل کبی اهالیسی زیچ شهر محیطیده بو معما کسللیکلر اوج آلیشیگه، طبیات مؤسسهلریگه مراجعتلر کۉپهییشیگه و حتا اۉلیم حالتلریگه هم زمینه یرهتیشی ممکن».
اوشبو شفاکار قۉشیمچه قیلهدی: «اهالینی خبردار قیلیش بو معمانی کمهیتیریشده اساسی رۉل اۉینهیدی؛ بیراق فقط خبردار قیلیشنینگ اۉزی یېترلی اېمس و او مناسب شرایطلر یرهتیش بیلن بیرگه آلیب باریلیشی کېرهک. یېترلی، تازه و قولهی عمومی حاجتخانهلرینی قوریش، تازه ایچیملیک سووی بیلن تأمینلش، آقاوه سوولرنی تۉغری باشقریش همده عامهوی اخبارات واسطهلری و مسجدلر آرقهلی توشونتیریش ایشلری آلیب باریش کسللیکلر ترقهلیشینینگ آلدینی آلیش اوچون ضرور چاره-تدبیرلردیر».
۲۰۲۱-ییلده اعلان قیلینگن حساباتلرگه کۉره، کابل شهریده تخمیناً ۴۰ ته عمومی حاجتخانه موجود؛ حالبوکه، بو شهر اهالیسی آلتی میلیون کیشیدن آرتیق دېب بهالنماقده. شونگه کۉره، هر بیر عمومی حاجتخانهسیگه ۱۵۰ مینگدن آرتیق کیشی تۉغری کېلهدی.





